Anasayfa / Genel Sağlık Bilgileri / Ailenin Başarı Üzerindeki Etkisi

Ailenin Başarı Üzerindeki Etkisi

Paylaş

Başarı, insanın kazanmak istediği konuda sistemli bir çaba harcaması ve belirli kişilik özelliklerini kendinde toplayabilmesidir. Okul başarısı; öğrencinin bulunduğu sınıf ve derse göre belirlenmiş sonuçlara ulaşmada göstermiş olduğu ilerlemedir. Başarı, akademik bir üstünlüğün göstergesi olarak kabul edilir.

Ebru Geyik

Kültür Koleji

Psikolojik Danışma ve Rehberlik Uzmanı

Öğrencinin aldığı yüksek notlar okul başarısını, düşük notlar ise okul başarısızlığını gösterir. Akademik başarı olarak da ele alabileceğimiz okul başarısı çocuğun bütün hayatı boyunca ilköğretimden yüksek öğretimin sonuna kadar tüm öğretim kademelerinde görülen bir olgudur.

Aile ve Başarı Bağlantısı

Okul hayatı ya da eğitim dendiğinde ilk akla gelen başarı kavramı olmaktadır. Gerek eğitim sistemi gerekse aileler çocuklarından iyi bir başarı beklemektedir. Fakat eğitim sisteminden başarılı öğrenciler çıkabildiği gibi bir hayli başarısız öğrenci de çıkmaktadır. Okul başarısı öğrencinin bulunduğu okul, sınıf ve derse göre belirlenmiş sonuçlara ulaşmada göstermiş olduğu ilerlemedir. Ancak çağdaş anlamda başarı kavramının akademik başarı ile sınıflandırılamayacağı, bilgi ve beceri gibi bilişsel davranışlar kadar, ilgiler, kişilik özellikleri ve tutumlar gibi bilişsel olmayan davranışları da içerdiği görülmektedir. Başarısızlık kavramı ise daha çok çocuğun ya da gencin uzun süreli, hemen her dersten, gelişim düzeyinin ve yeteneklerinin altında başarı göstermesi ve bu başarısızlığı bir türlü telafi edememesi durumu olarak kabul edilmektedir.

Eğitim bireyin doğumuyla ailede başlar. Aile çocuğun ilk deneyimlerini edindiği ve ilk eğitim aldığı temel kurumdur. Daha sonra çocuğun hayatında okul eğitimi ve aile dışında çocuğun geleceği üzerinde önemli etkileri olan bir kurum olarak karşımıza çıkar. Ailenin gelir durumu, eğitim durumu, çocuğa sağladığı imkânlar, ailenin eğitime bakış açısı, ailece boş zamanlarda yapılan aktiviteler, ailenin okuma alışkanlıkları, ailede yaşayan kişi sayısı ve aile üyeleri arasındaki ilişkiler gibi aileye ait özellikler öğrencilerin okul başarılarını etkilemektedir. Öğrencinin okulda başarılı olabilmesi için zekâ ve yeteneklerinin yanında aile faktörünün de önemli olduğu bilinmektedir. Çünkü çocuğun dünyaya geldiği an ilk etkileşimde bulunduğu kişiler aile bireyleri ve özellikle ana ve babasıdır. Bu etkileşim çocuğun tüm yaşamı boyunca devam eder ve okul hayatını da etkiler.

Çocuğun öğrenmeye dönük tutumunu belirlemede ailenin tutumu ve değerleri son derece önemlidir. Ebeveynlerden birinin veya her ikisinin, okula ve öğrenmeye karşı olumsuz tutumu, çocuğun da okula karşı negatif duygular geliştirmesine yol açmaktadır. Başarılı öğrencilerin ebeveynlerinin çocuklarını, özel bir kişilik yapısına sahip olmaları, kendi kararlarını vermeleri ve bir yetişkin gibi davranmaları şeklinde yönlendirdikleri belirlenmiştir. Başarısız öğrencilerin ebeveynleri ise çocuklarını kişisel hakkını korumak ve var olan yeteneklerini geliştirmek üzere yönlendirmektedir. Aileleri tarafından yüksek düzeyde kabul gören ve desteklenen öğrenciler, kabul görmeyen, sürekli eleştirilen ve yeteri kadar desteklenmeyen öğrencilere oranla daha yüksek başarı motivasyonuna sahiptirler.

Ev ve aile ortamında çocuğun başarısını etkileyen etkenler şöyle sıralanabilir.

  1. a) Kendine güven duyma:

Çocuğun öğrenmeden zevk alabilmesi büyük ölçüde kendine güven duymasına bağlıdır. Çocuk sıcak, sevecen ve tutarlı bir aile ortamında huzur ve sevgi bulur. Böyle bir ortamda çocuk kendi kendine yetinmeyi, kendinden hoşnut olmayı, kendine saygı duymayı öğrenir.

  1. b) Kendi kendini yönetme:

Anne baba çocuğun dış dünyayı keşfetmek ve tanımak için yaptığı girişimleri desteklediği, bağımsız olma konusunda çocuğu teşvik ettiği takdirde, çocuk kendi kendine yetmenin gururunu taşır ve bu yönde çaba harcar. Kendi başına giyinir, yatağını toplar, ütüsünü yapar v.b

  1. c) Ders çalışmaya karşı istekli olma:

Genelde başarısız çocuklar, öğrenme isteği az olan çocuklardır. Ders çalışma isteğini artırmada çocuğun başarılı olabileceği konusunda kendisine güven duyması önemli bir etkendir. Anne baba, çocuğunun yeteneklerinin farkında olmalı, başarılarını desteklemeli, buna karşılık hazır ve yetenekli olmadığı bir takım şeyleri başarması konusunda baskı yapmamalıdır. Çocuğun zorlanması halinde, çözüme yardımcı olmak ve onun kaygılarını paylaşmak konusunda gerekli desteği göstermelidir. Çocuğun okul çalışmalarına ilgili olmak, başarılarını desteklemekte derse karşı isteklerini önemli ölçüde artırır. Öğrenmeye karşı istekli olmasında anne babanın okula karşı tutumu da önemli rol oynar. Eğer aile, okula önem vermemiş, okul ve öğretmeni küçümser davranışlar göstermişse çocuk bunun etkisinde kalarak ders çalışmak istemeyebilir.

  1. d) Başarı konusunda Anne-Babanın tutumu:

Ailenin çocuktan; yeteneklerinin üstünde beklentide bulunması çocuğun anne babayı hayal kırıklığına uğratmaktan korkmasına neden olabilir. Oluşan bu başarısızlık kaygısı çocuğu yeni girişimlerden ve denemelerden alıkoyar. Çünkü o böylece kendisini başarısızlıktan korumuş olur. Aynı şekilde, yüksek beklenti yerine düşük beklenti karşısında da çocuk çalışmak için kendini zorlamaz. Çünkü zaten ailesi ondan başarılı olmasını beklememektedir.

Ailesinin çocuğu başkalarıyla (kardeşiyle, arkadaşlarıyla, çevredeki başka çocuklarla ) karşılaştırması, başarısızlıklarından dolayı sürekli eleştirmesi onda kendisini değersiz hissetmek ve kendisini küçümsemek gibi etkiler yaratabilir. Sürekli eleştirilen çocuk kendisini yoğun bir baskı altında hissedeceğinden dikkatini derslerine veremez ve başarısız olur. Ayrıca bu çocuklarda içe kapanıklık, utangaçlık, özellikle ders konusunda yalan söyleme eğilimi görülebilir. Öte yandan anne babası tarafından aşırı korunan çocuklarda da okul başarısızlığı görülebilir.

  1. e) Stres Oluşturan Olumsuz Ev Koşulları:

Evde çocuğun ders çalışabileceği uygun bir yerin olmaması, aile içinde sürekli kavgaların olması, anne ya da babanın uzun süre evden uzak olması, anne ya da babadan birinin kaybı, anne babanın ayrılmış olması, anne yada babanın yeni bir eşle evlenmesi gibi durumlar çocuğun kendisini evde rahat hissetmemesine ve ders çalışmamasına engel olabilir.

Çocuğun Başarısını Artırmak İçin Neler Yapılabilir?

Çocuklar sürekli büyüme ve değişme içinde bulunmakta, kişiliklerini bulmaya ve geliştirmeye çalışmaktadır. Çocuklarınızın olumlu kişilik özellikleri kazanmalarına yardımcı olunuz. Çocuğunuzu tanımaya ve anlamaya özen gösteriniz. Bir otorite değil de, destekleyici olarak yaklaşınız.

Çocuklarınızı kendi sorumluluklarıyla baş başa bırakınız. Onun görevini üstlenmek, sorununu onun adına çözmek çocuğun sorumluluklarını üzerine almayı öğrenmesine engel olur. Çocuklarınızın sorumluluk ve kendilerine güven duygusu kazanmaları için yapabilecekleri işlere imkân veriniz.

Çocuklarınıza kesin ve kararlı davranınız. Ancak davranışlarınızın insani ve mantıklı olmasına çalışınız. Tutarsız davranışlardan kaçınınız. Nasihat etmek yerine davranışlarınızla örnek olunuz.

Eşinizle olan sorun ve tartışmalarınızı kesinlikle çocuklarınıza yansıtmayınız.

Çocuğunuz eve geldiğinde ona rahatlıkla ve verimli bir şekilde ders çalışacağı bir ortan hazırlayınız. Eğer imkânınız varsa çalışma odası oluşturunuz. Derslere, çalışma masasında ve sessiz bir ortamda çalışmalarını sağlayınız. Televizyon, teyp, radyo gibi araçları çalışma sırasında kesinlikle kapalı tutunuz.

Çocuğunuzla birlikte bir çalışma planı hazırlayınız. Bu konuda okulun rehberlik servisinden yardım alabilirsiniz. Önemli olan çalışma planı hazırlamak değil, ona uyulmasıdır. Çocuklarınıza bu konuda gereken desteği veriniz.

Çocuklarınızın kişilik gelişimini ve ders başarısını etkileyen bir konuda arkadaşlarıdır. Çocuklarınızın arkadaş çevresini tanımalısınız.

Çocuklarınızdan sürekli ders çalışmasını beklemeyiniz. Başarıda önemli olan çok çalışmak değil, etkili ve çalışmaktır. Bu nedenle çocuğunuza zamanı iyi kullanmayı öğretiniz. Düzenli ve programlı bir çalışma beraberinde başarıyı getirecektir. Unutmayınız ki onlarında dinlenmeye, eğlenmeye ve gezmeye ihtiyaçları vardır.

Çocuklarınızın derslerini etkileyen en önemli etmenlerden biriside okula düzenli gitmeleridir. Kaçırılan bir dersin telafisi çok zor olmaktadır. Veli olarak en önemli görevleriniz arasında çocuğunuzun okula düzenli gelmesini sağlamak bulunmaktadır. Bu konuda okul idaresi ile her zaman görüşüp çocuğunuzun devamsızlık durumunu kontrol altında tutabilirsiniz.

Ders başarısının artmasındaki en büyük etken düzenli yapılan tekrarlardır. Yapılan araştırmalar yüzde 100 öğrendiğimiz bir bilgi 20 dakika içerisinde yarısını, 60 dakika içerisinde yüzde 70’ni gün sonunda yüzde 80’nini unutmakta olduğumuzu gösteriyor. Düzenli tekrar yapmayan öğrenci, daha önce öğrendiği bilgileri çok az hatırlayacağı için, bilgiler arasındaki bağlantıları kurmakta zorlanır ve verimi düşer. Bu durum zaman ve emek kaybıdır. Sistemli bir tekrar programı öğrencilere, çok önemli 3 özellik kazandırır. Bunlar öğrenme, düşünme, hatırlama konularında birikimdir.

Çocuğunuzun anlama, yorumlama yeteneğinin gelişmesi, insan ilişkilerinin gelişmesi ve ders başarılarının artması için mutlaka kitap okuması (öykü-roman vb.) gerekir. Çocuğunuza bu alışkanlığı kazandırınız.

Başarılı olmasının bir koşulu da düzenli beslenmesi ve temizliktir. Olanaklarınız ölçüsünde çocuklarınızın düzenli beslenmesini sağlayınız. Temiz olmayan öğrenci hem sağlıksız olmakta hem de arkadaşlarının yanında zor duruma düşmektedir. Bu durum çocuğunuzun başarısını etkilemektedir.

Paylaş

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*