Anasayfa / Genel Sağlık Bilgileri / Beynin 9 Gizemi!

Beynin 9 Gizemi!

Paylaş

Bilim dünyasının yıllardır sırlarını çözmekle bitiremediği, her gün yeni özelliklerini keşfettiği beyin, buna karşın hala bilinmeyenlerle dolu, en gizemli, en komplike organ. 

Prof. Dr. Geysu Karlıkaya

Nöroloji Uzmanı

Beyin kafatasından çıkarılıp girinti ve çıkıntıları düzleştirildiğinde dört tane A4 kâğıdı kadar yer kaplar. ‘Beynin sadece yüzde 10’unu kullanıldığı’ bilgisi gerçeği yansıtmaz. Beynin 9 gizemini öğrenmek ister misiniz?

Vücut ağırlığının sadece yüzde 2’sini oluşturur

Vücut ağırlığının sadece yüzde 2’sini oluşturan, yaklaşık 1300-1400 gram olan beynin yüzde 69-85’ini su oluşturur. Beynin vücutta kapladığı yerin aksine tüm enerjimizin yüzde 20’sini harcar. Ancak beynin büyüklüğünün zekâ ile direkt orantısı yok gibi görünüyor. (Albert Einstein’ın beyni 1230 gramdı). İnsan beyninde yaklaşık 86 milyar sinir hücresi ve bu hücreler arasında yüzlerce trilyon bağlantı bulunuyor. Bu hücrelerin yoğunluğu, bağlantıları ve beyindeki kıvrımların miktarı daha önemli. Kıvrımlar ne kadar fazla ise o kadar iyi. (Maymun ve yunusların kıvrımları çok belirginken farelerin beyin yüzeyi düz)

Beyin gelişimi anne karnında başlar

Beyin gelişiminin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemi! Gebelik sırasında annede depresyon ve aşırı stres bebeğin beyin fonksiyonlarını olumsuz etkiler, tam tersi iyi beslenme ve meditasyon olumlu etki yapar. Beynin ana bağlantıları doğumda hazır olur, ilk 1-2 yılda sinir kılıflarının gelişmesinin ardından yürüme, konuşma vb. fonksiyonlar da gerçekleşir. Beyin kapasitesi 20’li yaşlarda pik yapar, 25 yaşından itibaren beynin bazı bölümleri küçülmeye başlar ancak hayat boyu beyin değişmeye devam eder, yeni hücreler eklenir. Kelime hazinesi 70’li yaşlara kadar korunabilir.

Cinsiyete göre farklılık gösterir

Farklılık doğum öncesi başlar, yaşlılık dönemine dek bu gerçek değişmez. Kadın beyni ile erkek beyni birbirinden farklıdır. Erkeklerde beyin ağırlığı kadınlara göre yaklaşık 100 gram daha fazla ve ağırlığın yanı sıra fonksiyonel olarak da fark var. Örneğin kadınlarda hafıza ve sosyal tanıma becerileri, dil yetenekleri daha üstünken, erkeklerde motor (hareket) ve uzaysal algılama özellikleri daha gelişmiş.

Beyin yapılan işe göre çalışır

Beynin farklı bölgelerinin farklı görevleri var. Yapılan işe göre beynin farklı bölgeleri çalışır. Örneğin; fiziksel bir aktivite sırasında beynin hareket merkezleri ağırlıklı olarak çalışırken; konuşurken konuşma merkezi, bir şey okurken görme merkezi daha aktif olur. Ancak farklı merkezlerin birbiri ile iletişimi hemen hemen sürekli olarak devam eder. Yeni görüntüleme teknikleri sayesinde bir iş yaparken beynin hangi bölgelerinin aktif olduğunu gözlemlemek mümkün. Tek bir iş için bile beyindeki farklı merkezlerin aktifleşerek birbiri ile iletişim kurabildiğini gözlemlenebilir. Herhangi bir problem olduğunda bu iş bölümü değişebilir ve beyin yeniden organize olarak fonksiyonunu devam ettirebilir.

Ağrıyı, acıyı hissetmiyor

Beyin dokusu ağrıyı hissetmez. Baş ağrısı beyinden kaynaklanıyor gibi hissedilse de ağrı aslında beyin etrafındaki damar ve sinir benzeri ağrıya duyarlı yapılardan kaynaklanır. 

Düzenli egzersiz hafızayı güçlendirir

Fiziksel egzersiz sadece kalp ve vücut kasları için faydalı değil, beyni de geliştirir. Beynin hafıza merkezi düzenli egzersiz ile birkaç ay içerisinde büyüyebilir, benzer bir durum düzenli zihinsel aktivite sırasında da görülebilir. Yeni bir dil öğrenmek, bir müzik aleti çalmayı öğrenmek gibi. Bu olumlu etkinin oluşması için dilin öğrenilmesi de muhtemelen gerekmez, çalışmak yeterlidir. Çalışma bırakıldığında ise her şey eski haline döner.

Sağlıklı beslenme olumlu etkiler

Bol meyve, sebze içeren ve ağırlıklı zeytinyağı kullanılan diyetler hafıza dahil pek çok beyin fonksiyonu üzerine olumlu etki yapar. Şekerin az tüketilmesi de önemli ancak probiyotik bakterilerin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisi hala tartışmalı.

Kaliteli uyku hafızayı kuvvetlendirir

Sağlıklı bir uyku, güçlü bir hafıza için gereken faktörlerden bir tanesidir. Az uyuyan veya kalitesiz uyuyan kişilerde öğrenme güçlükleri ve hafıza problemleri görülebilir. Uyku aynı zamanda beyinde temizlik görevi üstlenir. Alzhemier hastalarında beyinde biriken amiloid proteini uyku sırasında beyinden uzaklaştırılır.

Fazla GPS kullanımı beyni olumsuz etkiler

Londra taksi sürücülerinde yapılan çalışmalarda; beynin hafıza merkezi olarak kabul edilen hipokampusun belli bölgelerinin başka meslek sahiplerine kıyasla daha fazla geliştiği gözlenmiş. (Londra’da taksi sürücüsü olmak için 25 bin caddenin öğrenilmesi gerekir.) GPS kullanımı ile de aynı bölgelerde küçülme olmaması için yeni bir yere ilk gidişte GPS kullanılsa bile dönüşte kullanmamak daha doğrudur.

Paylaş

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*