Anasayfa / Genel Sağlık Bilgileri / Kulağınız Çınlıyorsa…

Kulağınız Çınlıyorsa…

Paylaş

Kulağınız Çınlıyorsa...Başta uğultu veya kulak çınlaması sık karşılaşılan ve rahatsız edici bir durumdur. Aralıklı veya sürekli; hafif bir uğultudan şiddetli, tiz bir sese kadar değişik şekillerde olabilir.

Op. Dr. Orhan Altıntaş
Kulak-Burun-Boğaz ve Baş- Boyun Cerrahisi Uzmanı

Çınlama genellikle orta veya iç kulaktaki bir sorunun habercisidir ve her zaman bir “şikayet” olarak değerlendirilmelidir; “hastalık” adı değildir. Bacak veya koldaki bir ağrı nasıl ki bir hastalık değil sadece belirtisi ise çınlama da böyledir. Tek başına bir hastalık olarak kabul edilmez. Çınlama veya baştaki uğultunun başarılı bir şekilde tedavi edilebilmesi için rahatsızlığın mekanizmasının tam olarak anlaşılması gerekir.

İşitme, insan vücudunun en hassas ve uyarılması kolay bir mekanizmasıdır. Sinir sistemiyle direkt olarak ilişkili olduğu için gerginlik, endişe gibi duygularla sıkı bağlantılıdır. Çınlama, işitme kaybıyla birlikte olabilir veya olmayabilir. Diğer insanlar tarafından duyulabilen ve duyulamayan tipleri vardır. İşitme sinirinin görevi sesi taşımak olduğu için, sinir herhangi bir yerinden uyarılırsa, kişi başta gürültü hisseder. Ağrı sinir lifleri gibidir; kolumuza çimdik atılınca bu sinir o bölgeden uyarıldığından ağrı hissi uyandırır.
Ağrının birçok sebebi olabileceği gibi çınlamanın da sayısız sebebi vardır…

İşitme mekanizması: Çınlamanın nasıl oluştuğunu kavramak için işitme mekanizmasının bilinmesi gerekir. Bu mekanizma, beş ana bölümden oluşur; dış kulak, orta kulak, iç kulak, sinir yolları ve beyin.
Dış kulak: Kulak kepçesi ve dış kulak kanalından meydana gelir. Bu yapılar sesi toplar ve kulak zarına iletir.
Orta kulak: Zar ile iç kulak arasında bulunur. Zar ve üç kulak kemikçiğini (çekiç, örs, üzengi) içerir. Kulak zarındaki titreşimler orta kulak boşluğunda bulunan bu üç kemikçik vasıtasıyla iç kulağa iletilir ve iç kulak sıvısında dalgalanmalar meydana getirir. Orta kulakta da  burunda olduğu gibi salgı bezleri, damarlar bulunur. Östaki borusu adı verilen bir boruyla genizle bağlantılıdır. Bu boru, orta kulaktaki hava basıncının atmosfer basıncına eşitlenmesini sağlar ve yüksek yerlerde esnerken hissettiğimiz o kulak dolgunluğunun oluşmasına yol açar.
İç kulak: İçi sıvı ve ince sinir uçlarıyla dolu bir kemik kapsülden meydana gelmiştir. Çok ince bir zarla kaplı olan iç kulak mikroskobik damarlarla kanlanmaktadır. Bu kemik kapsül içerisindeki sıvı kemikçikler tarafından harekete geçirilir; böylece sinir uçları uyarılır.
Sinir yolları: İç kulakta uyarılan sinirler, bu uyarıyı beyne taşır. Sinir ince bir kemik kanal içerisindedir. Aynı kanalda denge siniri ve yüz kaslarını hareket ettiren yüz siniri de bulunur. Sinirler, bütün kemik kanal içerisinde çok ufak kan damarları ile beslenirler.
Beyin: İşitme siniri yolları, beyne girdikten sonra en karışık telefon ağlarından çok daha fazla sayıda yola ayrılır. Sinir uyarıları, daha sonra tanındıkları ve değerlendirildikleri beyin bölgesine taşınırlar.
Dış kulak rahatsızlıklarına bağlı çınlama: Dış kulak kanalı akıntı, yabancı cisim, şişme dolayısıyla kapanabilir. Bunlar zarda basınç yaratarak çınlama oluşturabilir. Kulak kanalı veya zardaki damarlar genişlediği ya da daraldığı zaman, bunlar işitme sinirini uyararak nabız şeklinde duyulan çınlamalara yol açabilir.
Orta kulak rahatsızlıklarına bağlı çınlama: Orta kulağın fonksiyonlarında oluşan herhangi bir bozukluk, “başta uğultu” hissi yaratabilir. Orta kulağı kaplayan doku alerji, enfeksiyon, darbe, damarsal bozukluklar sebebiyle şişer. Alerji, iltihap veya östaki borusunun tıkanıklığından dolayı orta kulak boşluğunda biriken sıvı, iç kulak ve sinir yollarına dolaylı etki ederek rahatsızlık yaratır. Biriken sıvı buradan emilirken nedbe dokusu oluşturabilir. Nedbe dokusu, sinir uçlarını uyararak kulak çınlamasına yol açabilir. Aynı zamanda orta kulakta bulunan damar dokularını da büzerek nabız tarzında kulak çınlamasına neden olması mümkündür. İltihaplar, darbeler, romatizma ve kireçlenme, kemikçik zincirinin hareketini kısıtlayarak iç kulağın uyarılmasını bozar.
Yüksek seviyelerde herkes kulağında dolgunluk hissi algılar. Bu his, östaki borusunun geçici tıkanmasından dolayı gerçekleşir. Östaki borusunun geniz tarafında bulunan ağzının iltihap, alerji gibi sebeplerle tıkanması sonucu da aynı his oluşur. Orta kulakta gerçekleşen bu basınç düzensizliği, iç kulağa ters bir uyaran olarak yansıyabilir.
İç kulak rahatsızlıklarına bağlı çınlama: İç kulak sıvısının basıncını etkileyen olaylar da çınlamaya yol açabilir. “Alerji, dolaşım bozuklukları, iltihap” gibi durumlar hem basınç değişikliğine, hem de sıvının etrafındaki zarlarda farklılaşmaya sebep olurlar.
Sinir yollarına bağlı çınlama: Sinir yolları, işitme mekanizmasının en hassas yapılarıdır. Bu dokulardaki çok az bir şişme veya bozukluk hemen uyarıcı etki yaparak işitmeyi etkiler. Lokal iltihaplar, alerjik şişlik, sistemik hastalıkların toksik etkisi, çok şiddetli patlama sesleri, hassas kişilerde uzun süre yüksek sese maruz kalmak, bazı ilaçlar ve damarsal yapılardaki bozukluklar, sinir yollarını olumsuz etkiler.

“İşitme siniri, iç kulakla beyin arasında çok dar bir kemik kanaldan geçer.” Bu sebeple, sinirde oluşabilecek en ufak bir şişlik, baskı yaratır. Aynı kanaldan yüz ve denge siniri de geçtiği için, denge bozuklukları ve yüz kaslarında da bozukluklar görülebilir. İşitme yolu üzerinde bulunan damarlardan herhangi birinin yırtılması veya spazmı, dolaşım bozukluğuna yol açar. Bu yüzden işitme kaybının eşlik ettiği veya etmediği, ani bir çınlama olabilir. Şayet kan pıhtısı küçük ise bir hasar bırakmadan iyileşebilir. Olay basınçtan dolayı gerçekleştiği için sadece bir tarafta olur; aynı tarafta olması yine aynı veya karşı tarafta tekrarlayacağı anlamına gelmez.
Başta çınlama: Sinir yollarının beyne girerek içinde ilerlediği ve belli merkezlerde toplandığını belirtmiştik. Buralarda herhangi bir noktada şişlik, dolaşım bozukluğu gelişirse, başta uğultu hissedilebilir. Çoğunlukla tek tarafta hissedilirler ve hekimin hastalığın yerini tayin etmesine yardımcı olacak diğer hastalık belirtileri de eşlik eder.
İşitme bozukluğu: Çınlama işitme bozukluğuyla beraber olabilir veya olmayabilir. Çınlamanın sebepleri düşünüldüğünde işitmenin de aynı anda niçin bozulabileceği kolaylıkla anlaşılabilir. Çınlama ile işitme azlığı aynı anda varsa bu hastalığın daha ciddi veya iyileşmesinin daha zor olduğu anlamına gelmez. Çınlaması olan birçok kimse ileride sağır olacağından korkar. Bu, gereksiz bir korkudur. İşitme bozukluğu olanların çoğunda çınlama yoktur.
Tedavi: Muayene ve tetkikler sonucu bir hastalık teşhis edilirse buna yönelik tedavi uygulanır.

Sebep bulunamayan kişilerde aşağıdaki öneriler yarar sağlar:
-Gerginlik ve endişeden uzak olmak için elinizden gelen çabayı harcayın; çünkü stres uyarılmış olan sinirleri daha da çok etkiler.
– Kendinizi yormayın ve mutlaka dinlenmeye vakit ayırın.
– Sinir uyarıcılardan uzak durun; sigara ve fazla miktarda çay, kahveden kaçının.
– Mümkün olduğu kadar çabuk baştaki uğultunun can sıkıcı bir şikayet olduğu gerçeğini kabullenin ve onu tamamen gözardı etmeye çalışın.
– Çınlamanız sağırlığa veya ölüme yol açmayacaktır; hemen korkutucu düşünceleri kafanızdan atın.
– Çınlama, çoğunlukla kişi emekli olduğu ve etrafı sessizleştiği zaman daha fazla fark edilir. Odada ses çıkaran bir saat veya otomatik olarak bir süre sonra kapanan radyo, TV bulunması çınlamayı bastırarak uyumanıza yardımcı olabilir.
Birkaç yastık kullanarak başınız yukarıda yatarsanız, baştaki kan damarlarında göllenme daha az olacağı için çınlamanızda azalma olabilir.
Kulak çınlaması maskelemesi nedir?
Tinnitus özellikle çevrenin sessiz olduğu gece yatma saatlerinde daha rahatsız edicidir. Bazı doktorlar alçak seşle FM kanallarını dinlemeyi önerir.
Tinnitus maskeleyici cihazlar ise sürekli ama rahatsız etmeyecek bir ses üreterek kişinin kulak çınlamasını unutmasını sağlar.

İşitme cihazları çınlamanın azalmasını sağlar mı?
İşitme bozukluğu olanlarda kullanılan cihazlar çevre sesleri artırdığı için çınlamanın duyulmasını azaltmaktadır.

 

Paylaş

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*