Anasayfa / Manşet / Sosyal Fobi mi Çekingenlik mi?

Sosyal Fobi mi Çekingenlik mi?

Paylaş

Çocuğunuz sosyal etkileşimler sırasında yoğun korku hissediyorsa, sınıfta konuşmaktan kaçınıyorsa,  ilk defa girdiği bir ortamda sürekli nasıl davranacağını ve ne söyleyeceğini düşünüp duruyorsa, bir sunum yapacağını düşünürken terlemeye ve titremeye başlıyorsa sosyal fobisi olabilir.

Sibel ÇETİN

Kültür2000 Koleji / Anadolu Lisesi – Fen Lisesi

Rehberlik Bölüm Başkanı

Sosyal fobi, bireyin başkaları tarafından yargılanabileceği kaygısını taşıdığı toplumsal ortamlarda mahcup ya da rezil olacağı konusunda belirgin ve sürekli korkusunun olduğu bir kaygı bozukluğudur.

Sosyal fobi hastalığı olan kişilerin en büyük korkusu topluluk önünde konuşmaktan çok korkar. Bu sırada aklından geçen düşünceler “güçsüzüm, yetersizim, çirkinim, beğenilmiyorum, sevilmeye layık değilim hata yapmamalıyım, mükemmel olmalıyım, kaygılı olduğumu belli etmemeliyim, rahat davranmalıyım, kusursuz görünmeliyim, herkesin beğenisini kazanmalıyım” şeklindedir. Bu düşünceler sonrasında oluşan kaçınma belirtileri ise korkulan ortama girmeme, korkulan ortamı terk etme, göz temasından kaçınma, ilgisiz şeyler düşünme şeklinde olabilir. Bu durum çekingenlikle de karıştırılabilir. Bunların büyük bir kısmı hastalık kapsamında değildir. Sosyal fobi demek için ise kişide korkunun yanı sıra kaçınma davranışlarının  olması gerekmektedir. Eğer gerçekten korku duyulabilmesi anlamlı bir olay varsa, tanı sosyal fobi değildir. Örneğin sözlüye hiç çalışmamış bir öğrencinin sınıfta adının çağrılmasından korkması gibi. Sosyal fobisi olanlar henüz gerçekleşmemiş olaylar nedeniyle günlerce hatta haftalarca korku çeker.

Sosyal Fobinin Belirtileri Nelerdir?

*Sosyal fobikler kaygı durumlarında

*Terleme

*Sıcak – Soğuk basmaları

*Yüz kızarması

*Titreme, kas gerginliği

*Boğaz ve ağızda kuruma

*Mide ağrısı ve bulantı

*Baş ağrısı

gibi semptomların bir yada birkaçı aynı anda yaşayabilirler.

Sosyal fobikler hangi ortamlardan kaçınır?

  • Toplum içinde telefonla görüşme
  • Küçük bir grup etkinliğinde yer alma
  • Toplum içinde yemek yeme
  • Toplum içinde bir şeyler içme
  • Dinleyiciler önünde konuşma, rol yapma
  • Partiye/eğlenceye gitme
  • Başkaları tarafından izlenirken çalışma
  • Başkaları tarafından izlenirken yazma
  • Yabancılarla karşılaşma
  • Genel tuvaletleri kullanma
  • Birilerinin oturduğu odaya girme
  • İlgi odağı olma
  • Bir toplantıda hazırlıksız konuşma yapma
  • Çok iyi tanımadığı birinin gözlerinin içine bakma
  • Önceden hazırlanmış bir raporu bir gruba sözel olarak sunma
  • Alınan bir malı parasını geri almak üzere  iade etme

Sosyal fobi kişinin okul yaşantısını etkiler mi?                                                 

Sosyal fobi çoğunlukla ergenlikte 10-12 yaş civarında başlar. Sosyal fobi hastalığı olanlarının yüzde 40’ında okul fobisi de görülmektedir. Sosyal fobi yaşayan ergen, yaşadığı yüksek kaygı ve stresten dolayı aile ve öğretmenlerinin kendisinden beklenti ve becerilerini yeterince yerine getirememektedir. Bu durum ergenin sosyal ve okul başarısını olumsuz yönde etkilemektedir. Evde kaldıklarında ev ödevlerini yaptıkları ancak, okula gittiklerinde yapmadıkları görülür.

Sosyal fobiyle baş etmede aileye düşenler;

Sosyal fobinin görülmesinde genetik faktörlerin yanı sıra aileden kaynaklanan nedenlerde bulunmaktadır. Bu konuda ebeveynlere büyük iş düşmektedir. Aşırı  koruma, sosyal kaygı ile ilişkilidir. Çocuk, sosyal becerilerini geliştiremeyebilir, çünkü kendi girişimi engellenmiştir ya da sosyal deneyimlerden izole edilmiştir. Ebeveynler, çocuğun özerk davranışına, aşırı koruyucu ya da reddedici olarak tepkide bulunduklarında, çocuk özerkliğini utangaçlıkla ya da kaygıyla ilişkilendirmeyi öğrenir. Anne babanın çok fazla mükemmeliyetçi olması, çocuklarının davranışlarını kabul etmemesi, sürekli yadırgaması, bekleneni tam olarak yapamayacağı düşüncesi ile sürekli ona müdahale etmesi çocukta güvensizliği tetiklemektedir. Anne ve babanın aşırı kaygılarından kurtulmaları sağlanmalıdır. Ebeveynlerin ergenden beklentilerini doğru ayarlamaları, aşırı beklentilerden uzak durmaları gerekmektedir. Çocuğun yapmak istemediği ve beceremeyeceğini düşündüğü işlerde alıştırma yöntemi kullanılarak bu yöntemle güven kazanması sağlanmalıdır. Rezil olma, becerememe, herkes tarafından kabul görememe, işini iyi yapamama düşüncesinin yanlış olduğu anlatılmalıdır.

Çocuğunuza duygularını ifade etmesini sağlayın, kendisini tanımasını sağlayan ortamlar hazırlayın. Korkuları varsa asla kaçmayın korkunun üzerine gidin. Ve sosyal fobi okul başarısını, hayatını olumsuz yönde etkileyecek boyuta gelmeden bir uzmandan destek almanız işinizi kolaylaştıracaktır.

Kaynakça: Bilişsel davranışçı psikoterapiler derneği, Türkiye Psikiyatri dermeği (TPD), Kuzgun, Y. (1972). “Ana-Baba Tutumlarının Kendini Gerçekleştirme Düzeyine Etkisi,” Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

 

 

Paylaş

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*