Anasayfa / Genel Sağlık Bilgileri / Sosyal Yüzümüz Mesleğimiz

Sosyal Yüzümüz Mesleğimiz

Paylaş

Kişinin gelişimindeki önemli süreçlerden biri de eğitsel ve mesleki karar alma dönemleridir. Üniversite sınavı gibi kritik bir aşamanın ardından yapılan üniversite ve bölüm tercihleri aynı zamanda ergenin gelecekte yapacağı mesleki seçimi de büyük oranda belirlemektedir.

Uz. Psk. Dnş. Elif Kaleli

Kültür Fen Koleji

İş, meslek ve kariyer sözcükleri çoğu zaman birbirine karışır. Öncelikle tanımlara bir bakalım.

  • Meslek; Bir kimsenin hayatını kazanmak için yaptığı, kuralları toplumca belirlenmiş ve belli bir eğitimle kazanılan bilgi ve becerilere dayalı etkinlikler bütünüdür.
  • İş: Mesleği icra ederken yapılan görev ve aktivitelerdir.
  • Kariyer: Bireyin meslek ve diğer yaşam rollerinin birbirini etkilemesi ve izlemesi sonucu oluşan genel örüntü ve gelişim çizgisinde, özellikle iş ve mesleğe ilişkin rollerinde ilerleme, duraklama ve gerilemeleri içeren bir süreçtir.

Meslek seçimi önemli ve iyi planlanmış bir karar aşaması olarak ele alınmalı ve aceleye getirilmemelidir. Zira yaşamlarında kendilerine uygun meslek seçmiş olan kişilerin, işlerini severek yaptığını, başarılı olduklarını ve böylece hem mutlu hem de verimli olarak hayatlarını sürdürdüklerini görmekteyiz. Buna karşılık yeteneklerine ve ilgilerine uygun olmayan mesleki tercihlerde bulunan kişilerin isteksiz, verimi düşük, yeniliklere direnen ve mesleklerini değiştirmeye dönük arayışlar ve soru işaretleri içinde oldukları sıkça rastlanan bir durumdur. Mesleki tatminsizlik kişinin yaşam doyumunu da engelleyen olumsuz bir faktördür. Meslek seçimi; kişinin, çeşitli meslekler arasından en iyi yapabileceğini düşündüğü faaliyetleri içeren ve kendisine en üst düzeyde doyum sağlayacağına inandığı bir mesleğe yönelmesidir.

Meslek seçimi, kişinin geleceğini yapılandırmasında belirleyici bir dönemdir. Bu dönemde kişinin kendi özelliklerini ve eğilimlerini tespit etmesi, buna uygun mesleki alternatifler hakkında detaylı bilgi edinmesi karar verme süreçlerinde öncelikli aşamalardır.

Doğru ve gerçekçi meslek seçimi nasıl yapılır?

  • Kişinin yeteneklerini doğru, gerçekçi ve ayrıntılı olarak değerlendirebilmesi öncelikli koşuldur.
  • Kişinin eğitim ortamından, ilgi duyduğu sektörlerden ve bir meslekten neler beklediğini açık-net bir biçimde ifade edebilmesi önemlidir.
  • Yükseköğrenim tercihlerinde kişinin tüm seçeneklerini detaylı biçimde inceleyip başka seçenekler olup olmadığını araştırması, kendi yapabilirliklerini de hesaba katarak gerçekçi bir değerlendirmede bulunabilmesi sağlıklı meslek seçiminin esasını oluşturmaktadır.
  • Kişinin ne istediğini bilmesi, hedef oluşturabilmesi ve bu hedefe dönük gerçekçi bir yol haritası çizmesi ideal meslek seçiminin haritasını oluşturmaktadır.

Meslek seçiminde sihirli üçgen: Yetenek, İlgi ve Değer

Yetenek: Öğrenciler, bir mesleği veya o mesleğe dönük eğitim veren bir programı seçerken hangi yetenek türüne ne derece sahip olduklarını düşünmeli ve bu yeteneği ortaya koyabilecekleri çalışma alanlarını tercih etmelidir. Meslek seçme aşamasında kişi; güçlü ve zayıf yönlerini iyi değerlendirmeli, kendinde güçlü gördüğü yeteneklerini daha fazla sergileyebileceği mesleki alanlara yönelmelidir.

Bir öğrenci okulda hangi konuları zorlanmadan öğrendiğine, o konularda sınıfta öğretilenin üzerinde genellemeler yapabildiğine, hangi alanlarda sadece derslerde kendisinden beklenenleri yerine getirebildiğine bakarak yeteneklerini değerlendirebilmektedir.

Genel akademik yetenek; sözel, sayısal ve şekil-uzay ilişkileri yeteneği olmak üzere 3 tür kavramı içermektedir:

Sözel Yetenek: Bu yetenek sosyal bilimlerde, dil bilim ve diğer insan bilimlerindeki başarı için gereklidir.

Sayısal Yetenek: Bu yetenek bütün temel bilimlerde, tıp, diş hekimliği, veterinerlik gibi sağlık bilimlerinde ve mühendislik alanlarında başarı için gerekli bir yetenektir.

Şekil-Uzay İlişkileri Yeteneği: İnşaat, makine, harita kadastro mühendisliği, mimarlık, endüstriyel tasarım, diş hekimliği gibi alanlarda başarı için gerekli bir yetenektir.

İlgi: Kişinin ortada bir zorunluluk ya da ödül yokken kendiliğinden belli alanlarda bazı çalışmalar yapması veya üretimde bulunması kişinin bu alanlara ilgi duyduğu anlamına gelmektedir.

Değer: İnsanlar ömürlerinin yaklaşık üçte birini kapsayan meslek faaliyetlerinden doyum bekler.

Mesleki doyum genellikle “Meslek Değeri” olarak adlandırılır, o faaliyetin yapıldığı ortamdan ve getirdiği toplumsal ödüllerden kaynaklanan doyumları içerir.

Karar verme aşamasında olan bireylere; mesleklerle ilgili tercihlerini oluştururken şu alt başlıklarda bilgi sahibi olmaları tavsiye edilir:

* Mesleğin tanımı

* Eğitim süresi ve okutulan belli başlı dersler

* Kişide olması gereken nitelikler

* Mezun olunca kazanılacak unvan ve yaptıkları işler

* Çalışma koşulları ve kazanç

Mesleklerle ilgili bilgi sahibi olduktan sonra kişiler kendi özellikleriyle mesleklerin ortak noktalarını belirleyerek meslek alternatiflerini oluşturabilir.

Üniversite ve meslek edinme süreçleri

Yükseköğretim lisans programlarının çoğu aslında belli bir konuda eğitim verirken öğrencilerin edindikleri bilgi ve becerileri benzer başka alanlara aktarmaları da mümkün olabilmektedir. Bu amaçla bazı üniversitelerde iki daldan diploma alabilmek mümkündür. Yüksek öğretim yaparken lisans programlarından (örn; işletme, hukuk, tıp, psikoloji vs.) birini bitirdikten sonra benzer başka bir alanda lisansüstü eğitim görme olanağı da vardır. Günümüzde kişinin uzmanlaşacağı alanı belirlediği yüksek lisans adeta bir zorunluluk haline gelmiştir.

Hızla gelişen teknoloji ve devamında ortaya konan ürünler mesleklerin kaderlerini de tayin etmektedir. Gelecekte hangi mesleklerin daha avantajlı olacağını bilmek geleceğin teknolojisini iyi okumaktan geçmektedir. Ancak kendisini değişen koşullara adapte edebilen esnek düşünebilen yaratıcı bireyler, seçtikleri mesleğin teknolojiyle birlikte değişen kaderine uyum sağlayabilir, kendi sektörlerine yenilikler katabilir. Öyle ki, bazen okunduğunda içeriğini anlamakta güçlük çektiğimiz ‘yeni nesil iş ilanlarından’ bazıları mesleki çeşitlilik ve disiplinler arası yeni dönem hakkında bize fikir vermektedir:

  • Veri bilimcisi
  • Yapay Zekâ ve Robotik Mühendisi
  • Alternatif Enerji Danışmanı ve Teknisyeni
  • Blockchain Geliştiricisi
  • 3D Üretim Mühendisi

Dolayısıyla yabancı dil, uzmanlaşma ve teknolojiye hakimiyet günümüzde neredeyse tüm meslekler için geçerli donanımlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Paylaş

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

Araç çubuğuna atla