Çocuklarda Demir Eksikliği Anemisi

17 Ekim 2012                                                                                                                          Bu haber 108 kişi tarafından okunmuştur.


Çocuklarda Demir Eksikliği AnemisiAnemi, tıpta kansızlığın karşılığıdır. Kan dolaşımındaki alyuvarların sayısı veya alyuvarlardaki hemoglobin miktarı azalırsa anemi ortaya çıkar.

Uz. Dr. Erdem Uzunoğlu
Çocuk Hastalıkları Uzmanı

Hemoglobin dokulara oksijen taşıyan ve kemik iliğinde üretilen, üretiminde demir kullanımı zorunlu olan bir proteindir. Aneminin çocukta çok sayıda nedeni vardır ama en sık demir eksikliği anemisine rastlanır. Diğer nedenleri Akdeniz anemisi taşıyıcılığı, kan kaybı vs’dir.

Çocukların kanında demir değişik nedenlerle azalabilir. En sık neden yiyeceklerle yeterli demir alınmamasıdır. Ayrıca tek tip beslenen çocuklarda, 3 yaş altında aşırı süt ve meyve suyu tüketilmesi durumunda da demir eksikliği ortaya çıkar. Sadece anne sütü ile beslenen bebeklerin de annesinde anemi varsa bebekte de 4–6 ay içinde demir eksikliği anemisi ortaya çıkacaktır. 1 yaşın altındaki bebeklerin anne sütünden kesildikten sonra yeterli demir içeren gıda alamaması durumunda da anemi ortaya çıkar.

İnek sütü fazlalığı ile anemi nasıl oluşur?

İnek sütünün hem demir içeriği az; hem de olan demirin insan bağırsaklarından emilimi (biyolojik yararlanımı) yetersizdir. Ayrıca her inek sütü içilmesinde bağırsakların iç çeperinde mikroskobik kanamalar ortaya çıkar. Çok inek sütü içen çocuklarda bu mikroskobik kanamaların uzun zaman sürmesinden dolayı, bir süre sonra anemi ortaya gelişir. Bundan dolayı ekonomik koşulları yeterli olan ailelerin bebeklerine 1 yaşından önce inek sütü yerine demir takviyeli mamalar öneriyoruz. 1 yaşından sonra ise inek sütü günde en fazla 500 ml (yarım litre) verilmelidir.

Anemi Belirtileri

Başlangıçta demir eksikliği belirti vermez. Zamanla hafif solukluk, el ve ayaklarda soğukluk, iştahsızlık, yorgunluk başlar. Demir eksikliğinde çocukların vücut direnci de düştüğü için sık enfeksiyon geçirmeye başlarlar. Her hastalıkta ise vücut demiri biraz daha düşer. İlginç bir şekilde demir eksikliğinde demir içeren kırmızı et gibi gıdalara karşı belirgin bir isteksizlik vardır.

Demir eksikliği ağırlaştıkça çarpıntı, sık nefes alma, karın ağrıları, ağız ve dilde yanma, huzursuzluk, uyku bozuklukları ve uzun dönemde ise beynin de yeterli oksijen alamaması nedeniyle okul başarısında azalma ile öğrenme bozuklukları görülür.

Anemiyi önlemek nasıl mümkün olur?

Bebek ilk 6 ay sadece anne sütü almalı ama emziren annenin de kansız olması engellenmelidir (Annede anemi varsa anne sütünde yeteri kadar demir olamayacak ve bebek de hemen de kansız kalacaktır).

Ayrıca sağlık ocaklarında başlayıp özel hekimlikte de kabul gören bir uygulama da bebeklere idame dozunda (tedavi değil anemiden koruyucu) demir damlası vererek anemiyi önlemektir. Bu amaçla 4-6 aylıktan 1 yaşa kadar bebeklere kilo durumlarına göre günde 1 defa 5 ile 10 damla demir2 sülfat içeren preparatlar verilmektedir.

Bebeğin 6 aylıktan sonra da demir katkılı mamalar ve demir içeriği zengin ek gıdalarla beslenmesi gerekir.

Çocuk büyüdükçe yaşına uygun olarak yeşil yapraklı sebzeler, bakliyat, kırmızı et, sakatat tüketilmesi sağlamalıdır.

Türk toplumunda anemiye neden olan en büyük 2 beslenme hatasından biri yemekle beyaz ekmek tüketilmesi, diğeri yemeklerden hemen sonra çay içilmesidir.

Beyaz somun ekmeğinin hem demir değeri çok düşüktür, hem de içindeki lifler diğer gıdalardaki demirin emilimine engel olur. Bundan dolayı gerçek kepekli ekmek veya ham buğday ekmeği gibi tahıllı ekmekler tüketilmelidir.

Ayrıca C vitamini de demir emilimini arttırdığı için turunçgiller, domates, yeşil yapraklı sebzeler de sık tüketilmelidir (Yabancı filmleri izlerseniz kahvaltıda hep taze portakal suyu içtiklerini göreceksiniz).

Bir de çinko kullanımı da demir eksikliğinde hem tedavide hem de korumada yer almaktadır. Çinko içeren et, yeşil yapraklı sebzeler ve peynir tüketimi yetersizse bebeklere günde 5mg çinko verilmesi önerilmektedir.

Tanı

Sağlam çocuk izleminde 6-9 aylıkken mutlaka kansızlık yönünden rutin tam kan sayımı yapılmalıdır. Ayrıca doktorunuz demir eksikliğinden şüphelenirse yaşı ne olursa olsun tam kan sayımı isteyecektir. Gerekli hallerde daha ayrıntılı araştırma amacıyla serum demir, demir bağlama kapasitesi ve ferritin de (depo demirini gösterir) istenebilir.

Tedavi

Demir eksikliği anemisi tanısı konduğu taktirde demir içerikli damla, şurup veya tabletlerle tedavi yapılacaktır. Tahlil yaptırmadan kendi başınıza eczaneden demir şuruplarını kesinlikle almamalısınız. Çünkü gereksiz yere kullanıldığında demirin fazlası bazı vitaminler gibi idrar veya dışkı ile atılmaz, iç organlarda birikip hasar verebilir. Fazla demir barsak enfeksiyonlarına eğilimi arttırır. Ayrıca alınan demir ilaçları serum demir düzeyinin yüksek çıkmasına neden olarak tanıda hata yapılmasına yol açarlar.

Demir ilaçları kullanırken dikkat edilmesi gereken noktalar:

1-Demir preparatları aç karna kullanılır, tok karna alınırsa midedeki gıdalar demir emilimini bozar. Yemeklerden 1 saat önce veya 2 saat sonra ve mutlak boş mideye verilmelidir.

2-C vitamini demirin emilimini arttırdığı için mümkünse ilaçtan hemen sonra portakal, mandalina veya domates verilmelidir.

3-Demir şuruplarının tadı kötüdür ve karın ağrısı bulantı gibi yan etkileri vardır. Bu yan etkilere alışabilmesi için doz düşük tutulup yavaş yavaş arttırılmalıdır.

4-Demir şurupları dişlerin rengini griye boyar. Bu gri renklenme çoğu kez geçicidir ama nadiren kalıcı olabileceği için elinizde bir bebek diş fırçası hazır olsun, ilaçtan hemen sonra su içirip dişlerini macunsuz fırçalayın.

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Sağlık ve Yaşam Dergisi Sağlık Yaşam Beslenme Cinsellik Estetik Güzellik Bakım

Derecelendirme:
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)

Kullanıcı Yorumları


Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?





Benzer Haberler


14 Nisan 2014, Yorum Yapılmamış
09 Nisan 2014, Yorum Yapılmamış
06 Nisan 2014, Yorum Yapılmamış
04 Nisan 2014, Yorum Yapılmamış
01 Nisan 2014, Yorum Yapılmamış