Anasayfa / Genel Sağlık Bilgileri / ‘Yeni Normal’in Kontrolü Zor mu?

‘Yeni Normal’in Kontrolü Zor mu?

Paylaş

Bilim dünyasının 2020 yılının başında tanıştığı, neredeyse her gün kesinliği doğrulanmayan yeni bilgilerin yayınlandığı Covid 19 küresel paniğe sebep oldu. Kış aylarında nasıl seyredeceği henüz bilinmeyen, alınan önlemlerle bulaşma hızı kesilmeye çalışılan virüs; gribe göre daha bulaşıcı, öldürücü, belirli yaş grubunda ölüm oranı yüzde 10’dan fazla. Türkiye’de 1 Haziran tarihi ile başlayan ‘Yeni Normal’ dönemi ise vaka sayılarının artışı ile kontrolü zor bir sürece girildiğinin işaretini veriyor.

Prof. Dr. Osman Erk

İstanbul Tıp Fakültesi

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Covid 19 yeni bir virüs, kesin tedavisi bilinmiyor, aşısının bulunması için diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de çalışmalar aralıksız devam ediyor. 11 Mart 2020 tarihinde başlayan tedbir önlemleri ile Türkiye pandemi sürecini kontrol altına aldı, 1 Haziran 2020 tarihinde de ‘Yeni Normal’ sürece girdi. Bu sürecin başarılı olmasında kişisel önlemler son derece önemli… Ancak normalleşme sürecinin 15’inci günü sonrasında vaka sayılarında artış başlaması ‘kontrolü zor sürece mi’ giriliyor kaygısını oluşturdu. Bu süreçte olmazsa olmaz yine; usulüne uygun maske takmak, güvenli fiziksel mesafe olan en az 1,5 metrelik uzaklığa dikkat etmek ve yabancı yüzeylere temas sonrası elleri sürekli yıkamak.

*Covid 19 mutasyona uğradı mı?

Aralık ayında Çin’in Vuhan kentinde başlayan salgın, haziran ayında ülkenin başkenti Pekin’de yeniden harekete geçti. İlk salgının yarasa kaynaklı olduğu belirtilirken, yeni virüs vakalarının somon balıkların satıldığı bölümdeki kesim tahtalarında bulunduğu açıklandı. Ancak bu iddia Dünya Sağlık Örgütü tarafından doğrulanmadı. Peki Covid 19 virüsü yarasadan somon balığına geçer mi? Bu bilgiyi doğrulamak çok zor, teyit edilmemiş bir bilgidir. Zaten şu anda bilgi kirliliği yaşanmakta, bilimsel dergilerde hakem teyidi olmadan yayınlar yer alıyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta; Çin’in Vuhan ve Pekin eyaletlerinde ortaya çıkan virüsler farklı da olabilir.

*Tedavide kortizon etkili mi?

İngiltere Oxford Üniversite’sinde yapılan araştırma sonuçları kurtarıcı olarak (Deksametazon) kortizon kökenli ilaçları gösterse de tam tersi ölümcül olduğu yönünde düşünceler de hâkim. Bazı vakalarda ‘Sitokin Fırtınası’ adı verilen tablo ortaya çıktığında kortizon kökenli ilaçlar olumlu yanıt verebilir ama bununla ilgili bilimsel bir veri yok. Önceki araştırmalarda hem bakteriyel hem de gribe bağlı zatürree vakalarında ölüm sıklığını artırdığı yönünde. Covid 19 tedavisinde şu aşamada bilimsel bir veri yok ancak sitokin fırtınası tablosunda başka ilaçlarda kullanıldığı için etkinliği hakkında kesin bir şey söylemek zor. Bu dönemlerde teyit edilmemiş çok fazla bilgi olduğu için bilgi kirliliğine dikkat edilmesi gerekir. Bilimsel dergiler şu anda her şeyi kabul ediyor. Ciddi bir bilgi kirliliği var.

Aşı çalışmaları ise tüm hızıyla devam ediyor. ABD ve Çin’de faz3 safhasına geçildi tahminen Eylül-Ekim aylarında aşı bulunmuş olabilir. Burada yaşanacak diğer sorun; virüs mutasyona uğradığında aşı ne kadar etkili olacak?

Kesin olan şu ki; normalleşme sürecinde kişisel olarak dikkat edilmesi kesin kurallar var. İşte toplu taşıma araçları, restoranlar, kafeler, AVM’ler ve ofislerde harfiyen uyulması gereken noktalar var…

*Gizli taşıyıcılara dikkat!

Öncelikle kapalı, dar ve havasız mekanlardan mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. Sosyal mekanların; şikâyeti olsun olmasın tamamen sağlıklı gibi görünen her insanın virüs bulaştırmak bakımından belirli riskler barındırdığı akıldan çıkarılmamalıdır.

*Toplu taşıma araçları!

Yüzde 50 kapasiteyle yolcu taşınması kuralı maalesef kaldırıldı. Bu tür kapalı ve çok sayıda insanın bulunduğu yerler hastalığın bulaşmasının en kolay olduğu alanlardır. Sosyal mesafenin korunmadığı, herkesin usulüne uygun maske takmadığı ve yüzeylere birçok kişinin direkt temas ettiği toplu taşıma araçlarından mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. Toplu taşıma araçlarına binerken ve indikten sonra elleri dezenfekte etmek, mutlaka maske takmak gerekir.

*Restoran ve kafeler!

Güvenli-fiziksel mesafe kuralının uygulandığı; açık, havalandırması yeterli, personelin maske taktığı, ortak kullanım alanlarının ve yüzeylerinin sürekli dezenfekte edildiği bu tür yerlere gidilebilir. Bu mekanlarda kişi sayısı az olmalı ve çapraz oturma düzeni sağlanmalıdır. Masalarda el dezenfektanı bulunmalı; çatal, bıçak, kaşık, bardak, ekmek, tuzluk ve baharatlık gibi şeyler kapalı ve mümkünse tek kullanımlık olmalıdır. Tüm gıdalar kapalı dolaplarda muhafaza edilmeli veya üzerleri kapalı saklanmalıdır.

*Ofisler: 10 metrekareye en fazla 2 kişi düşecek şekilde kişi ayarlaması yapılmalıdır. Çalışırken mutlaka maske takılmalı, hijyen kurallara uyulmalı, ofisler sürekli havalandırılmalı, ortak kullanılan asansör düğmesi, kapı kolları, bilgisayar ve telefon gibi cihazlar, masa ve sandalyeler sürekli dezenfekte edilmelidir. Tuvalet temizliğine dikkat edilmeli, lavabolarda temassız bataryalar, sabunluklar ve kâğıt olmalıdır. Eller saat başı yıkanmalı; defter-kalem; kahve-çay, su bardağı gibi şeyler kişiselleştirilmelidir.

*Eve geliş!

Eller, telefon ve anahtarlık gibi nesneler dezenfekte edilmelidir. Ayakkabılar ile eve girilmemeli, giysiler hemen değiştirilmeli, havalandırılmalıdır. Mümkünse duş alınmalıdır.

Paylaş

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

Araç çubuğuna atla