Çocuğunuzu İdrar Yolu Enfeksiyonlarından Koruyun

17.10.2012
31
Çocuğunuzu İdrar Yolu Enfeksiyonlarından Koruyun

Op. Dr. Erdal Alkanİdrar yolu enfeksiyonları çocukluk çağında, üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra en sık görülen sağlık problemleridir.

Op.Dr.Erdal Alkan
Ürolog

Her yaştaki erkek ya da kız çocukta sıklıkla rastlanabilen bu şikayetler, zamanında belirlenip gerekli tedavi yapılmadığı takdirde, böbrek yetmezliğinden hipertansiyona, kansızlıktan büyüme geriliğine kadar pek çok kalıcı hasara neden olabilir. Çocuklarda genital bölgenin sabunla değil su ile yıkanması, ergenlik öncesi köpüklü sabunlar kullanılmaması gibi tuvalet ve banyoyla ilgili olarak alınacak birkaç tedbirle bu rahatsızlıkların önüne geçilebilir.

İdrar yolu enfeksiyonu; üriner sistem, böbrekler ve mesanenin iltihabıdır. Mesanenin iltihabına “sistit”, böbreklerin iltihabına ise “pyelonefrit” denir. Pyelonefrit sistitten daha az görülmesine rağmen daha fazla zarar vericidir. Sıklıkla üretra(idrarın dışarı atıldığı kanal) dışındaki ciltten bakterilerin mesaneye ulaşması ile oluşur. İdrar yolu iltihabını tedavi etmek böbrekleri korumak açısından önemlidir.

Üriner sistem enfeksiyonlarının görülme sıklığı
5 yaşından küçük ateşli çocukların yüzde 2’sinde, 1 yaşından küçük ateşli çocuklarda, kızların yüzde 8’inde, erkeklerin ise yüzde 3’ünde ateşin nedeni üriner sistem enfeksiyonlarıdır.

Üriner sistem enfeksiyonlarının nedenleri
İdrar yolu iltihaplarının etkeni bakterilerdir. Bakteri mesaneye idrarın dışarı atıldığı kanaldan girer. Genelde üretra girişini tahriş eden etkenler (bilinen tahriş edici maddeler banyo köpükleri ve şampuanlardır), bakterilerin buradan içeri girmesini de kolaylaştırır. Bazı risk faktörleri çocuklarda üriner sistem enfeksiyonuna zemin hazırlar. İdrarın mesaneden üreterler boyunca böbreğe doğru anormal geri kaçışı, üriner sistem tıkanıklıkları, çeşitli anatomik ve fonksiyonel bozukluklarla enfeksiyona yatkınlık görülebilir. Yabancı cisimler, mesaneye ve üreterlere yerleştirilen kateterler, kabızlık, banyo köpükleri ve sünnetsiz erkek çocuklarda fimozis (sünnet derisinin geriye kıvrılmaması)   mesanenin bakteri ile temasına neden olur. Okul çocuklarında sık görülen idrarı eve saklama eylemi de idrar yolu enfeksiyonlarının nedenlerindendir.

Çocuklarda üriner sistem enfeksiyonlarının belirtileri
Semptom ve bulgular çocuğun yaşına göre değişkendir. Bebekler ve özellikle 2 yaşından küçük çocuklarda bulgular genellikle üriner sistemle ilişkili değildir ve kolaylıkla gözden kaçabilir. Bebekler ve 2 yaşından küçük çocuklarda en sık görülen semptomlar şunlardır:

-Huzursuzluk
-Kusma ve ishal
-Karında şişkinlik
-Yenidoğanda uzamış sarılık
-İştahsızlık ve beslenme bozukluğu
-Kilo almada yavaşlama
-Vücut ısısında düzensizlik
-Sebepsiz yükselen ve düşmeyen ateş

Büyük çocuklarda ve erişkinlerde semptomlar daha belirgindir ve enfeksiyonun yerine göre bulgular değişkenlik gösterir.

Alt üriner sistem (sistit) enfeksiyonlarında görülen semptomlar:

-İdrar yaparken yanma, sızı ve ağrı
-Sık idrara çıkma
-Acil işeme isteği
-Karın alt tarafında ağrı
-Tuvalete yetişemeden idrar kaçırma
-Kötü kokulu, anormal renkte, kanlı idrar

Üst üriner sistem enfeksiyonlarından akut pyelonefrit, idrar yolu enfeksiyonları içinde en ağır ve böbrekte en fazla hasar bırakan hastalıktır. Özellikle küçük çocuklarda kalıcı hasar  ihtimali daha fazladır. İdrar yolu enfeksiyonu geçiren çocukların yüzde 10’unda, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları olan çocukların yüzde 25’inde ve vezikoüretral reflülü (böbreklere idrar kaçması) çocukların yüzde 30’unda kalıcı böbrek hasarı gelişebilir. En sık görülen semptomlar; titreme ile yükselen ateş, böğür ağrısı, ciddi bulantı ve kusmadır. Bu semptomlara ek olarak sistitizm semptomları da (yukarıda sayılan semptomlar) gözlenebilir.

Tanı nasıl konulur?
İdrar yolu enfeksiyonu tanısı için idrar tahlili ve kültürü yapılmalıdır. İdrar öncelikle mikroskop altında incelenir. Kesin tanı idrar kültüründe anlamlı miktarda bakterinin üremesi ile konulur. İdrar yolu enfeksiyonu idrar kültürü ile kanıtlandığında, böbreğin tutulup tutulmadığına karar verilmelidir. Yüksek ateş, böğürde hassasiyet, karın ağrısı, bulantı, kusma ve titreme görülebilir.

Üriner sistem enfeksiyonlu çocuklar nasıl değerlendirilir?
Enfeksiyonu kültürle kanıtlanmış çocuklar en kısa zamanda radyolojik olarak değerlendirilmelidir. Enfeksiyonun başlama yaşı ne kadar küçükse tekrarlama riski o kadar fazla olduğundan radyolojik değerlendirme ertelenmemelidir.

Tedavisi nasıldır?
İdrar yolu enfeksiyonu olan çocuklara antibiyotik tedavisi hemen başlanmalıdır. Etkin tedavi üriner sistem hasarlanma riskini en aza indirir. Şiddetli enfeksiyonlarda tedavi 10-14 gün sürmelidir. Çocuklarda üriner semptomların tespit edilme güçlüğünden ve uygun antibiyotik tedavisi sonrası, normal radyolojik tetkikler olmasına rağmen özellikle kız çocuklarda enfeksiyonun tekrarlama ihtimalinden dolayı tedaviden sonra düzenli takipler yapılmalıdır.

Çocuklarda üriner sistem enfeksiyonlarından korunmak için neler yapılmalıdır?

-Çocuklara idrarın açık renk olmasını sağlayacak şekilde yeterli miktarda sıvı verilmeli,
-Günde 3-4 kere idrar yapması sağlanmalı,
-Çocuk tuvalette yeterli süre kalmalı; aceleyle yapıp kalkmamalı,
-Genital bölge sabun veya şampuanla değil, saf suyla yıkanmalı,
-Kızlarda genital bölge temizliği önden arkaya doğru olmalı,
-Kabızlığa karşı önlemler alınmalı,
-Özellikle kız çocuklarda banyo süresi çok uzatılmamalı, tahriş edici özelliğe sahip köpüklü sabun ve şampuan kullanılmamalıdır.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.