Her Yeni Doğan Bebek Sarılık Olur Mu?

Her Yeni Doğan Bebek Sarılık Olur Mu?


Bebeklerde sarılık çok görülen hastalıklardan biridir. Özellikle yeni doğan dönemde daha çok rastlanmaktadır. Bu süreç doğumdan sonraki ilk 1 ay içinde sık karşılaşılan bir durumdur.

Prof. Dr. Abdullah Ceylan

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Göbek kordonu kesildiğinde, anneden geçen kan bir süre bebeğinizin vücudunda kalır. Bebeğinizin kanda taşıdığı bilirubini atmak için sık idrara gitmek ve bol bol emzirmek gerekir. Ayrıca bebeğinizi ne kadar sıklıkla emzirirsenin fizyolojik sarılığa yakalanma riskini de azaltmış olursunuz.

Bebeklerde sarılık nedir?

İnsan hayatının ilk 28 günlük sürecine yeni doğan dönemi denir. Zamanında dünyaya gelen yeni doğan bebeklerin %60’ında; erken doğan bebeklerin ise %80’inde yeni doğan sarılığı görülür. Yeni doğan bebeklerde görülen sarılıkların çoğu fizyolojik sarılıktır; yani belli bir tehlike sınırını aşmaz ve bir iki haftada kendiliğinden geçer.

Sarılık bilirubin adı verilen, cilde sarı rengi veren bir maddenin kandaki seviyesinin yükselmesi ve deride birikmesi sonucu oluşur. Yeni doğan bebeklerin kırmızı küre hücreleri (alyuvarlar) daha fazla olduğu için onların yıkımı (parçalanması) neticesinde bilirubin maddesi ortaya çıkar. Doğumdan önce bebeğin bilirubinini annenin karaciğeri temizler; doğumdan sonra ise bebeğin karaciğerinin bilirubini temizleyebilecek kapasiteye erişmesi birkaç gün alır; bu arada karaciğer tarafından yeterince atılamayan bilirubin artarak sarılığa neden olur.

Belirtileri nelerdir?

Sarılık ilk olarak yüzde ve gözde görülmeye başlar, kandaki bilirubin seviyesinin artışıyla birlikte sırayla göğse, karna, kol ve bacaklara doğru ilerler. Ciltteki görülen sarı renk en iyi gün ışığında ya da florasan lamba altında görülür. Parmakla hafifçe burun ya da karın cildine bastırılıp kaldırıldığında sarı renk daha bariz bir şekilde tespit edilebilir. Tüm tespitlerinizden emin olduktan sonra çocuğunuzu bir hastaneye götürerek bilirubin seviyesini ölçtürmeniz gerekir buna göre tedavisine başlanır.

Anne sütü sarılığı nedir? 

Anne sütü ile beslenen bebeklerde mama ile beslenen bebeklere göre daha yüksek oranda sarılık gözlemlenmektedir. Bazı annelerin sütlerindeki özel bir madde, bebeğin kanındaki bilirubin miktarını fazlalaştırabilir. Normal sarılığa göre birkaç gün daha geç başlar ve 3. haftadan 10. haftaya kadar sürebilir. Genellikle zararsızdır fakat yine de mutlaka doktor kontrolünde olması gerekir.

Bir bebeğin anne karnında sahip olduğu kanındaki alyuvarlar normal bir insandakinden daha farklıdır. Bu tür alyuvarlarda HBF adı verilen hemoglobin vardır. Bebek doğar doğmaz işlevini yitiren bu farklı türdeki alyuvarlar hızlı bir şekilde parçalanmaya başlarlar. Yerine yeni tipte hemoglabin içeren alyuvarlar üretilmeye başlar. Bölünerek yıkılan alyuvarlar aşırı miktarda bilirubin maddesi üremesine neden olur. Normal bir bünyede bilirubin karaciğerde işlenerek vücuttan atılacak biçime getirilir.

Bebeğin karaciğerinin, aşırı miktarda üretilen bilirubini atamadığı durumda, bilirubin bebeğin kanında birikmeye başlar. Bilirubin sarı renkli pigmentlere sahiptir ve kanda aşırı miktarda birikerek bebeğin derisine nüfuz ederek bebeğin sarı renkli bir görünüm almasına ve yeni doğan sarılığına neden olur.

Kan bilirubin düzeyleri, emen bebeklerde, biberonla beslenen bebeklere kıyasla genelde daha yüksektir ve uzun süre (altı hafta kadar) yüksek kalabilir. Emzirmeyi kesmek ve şekerli su vermek bilirubin düzeylerini azaltmadığı gibi süt üretimini de olumsuz etkilemektedir.

Bebekte oluşan sarılığın anne sütünden kaynaklı olduğunu bebeğin yaşamının ilk haftasının sonunda bilirubin düzeyinin hızla arttığı veya patalojik sarılığın diğer nedenleri göz ardı edilerek akla getirilmedir. Anne sütü sarılığının nedeni bilinmemektedir. Sorumlu etkenin anne sütünde bulunan bir madde olduğu düşünüldüğünden bu tip sarılığa anne sütü sarılığı adı verilmektedir.

Yaklaşık 1 gün süreyle anne sütü yerine mama verildiğinde bilirubin düzeylerinde görülen şaşırtıcı düşüş ile teşhis konur. Emzirmeye başlanıldığında bilirubin düzeyleri yeniden artar, fakat önceki düzeye kadar artmaz. Birkaç hafta içinde bu durum düzelir.

Nasıl bulaşır?

Yenidoğan bebeklerin sarılık olması durumunda ailelerin en çok sorduğu soru bulaşıcı olup olmadığıdır. Yenidoğan sarılığı bulaşıcı değildir. Bulaşıcı olan sarılık Hepatit A, B ve C türünde olanlardır.

Eğer tüm korumalarınıza rağmen bebeğiniz sarılık olduysa bu durumda üzülecek bir şey yoktur, ilk doğduğu anlarda çoğu bebekte olmaktadır. Ancak mutlaka doktor gözetiminde olmalıdır ve hastanelerde yapılacak tedaviyle bebeğiniz iyileşeceklerdir.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.