Okula Uyum Süreci

20.11.2013
48
Okula Uyum Süreci

kultur-kolejiAnne babaların çocuklarıyla geçirdikleri en kritik anlardan biri de çocuklarına “büyüdüğünü ve artık okula gitmesinin zorunlu olduğunu” söyledikleri anlardır. Bu durum çocuklar için zor görülmekle beraber bazı durumlarda anne babalar için de zordur. Çok sevdikleri evlatları artık büyümüş ve kendilerinden ayrışma zamanı gelmiştir.

Sabriye Dedeoğlu

İstanbul Kültür Eğitim Kurumları 

Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Birimi Koordinatörü 

Okula uyum sürecini sorunsuz bir şekilde yaşamanın yolu onun neler yaşadığını neler hissettiğini anlamaktan geçiyor. Aynı zamanda yaşanan uyum sorunlarının altında yatan muhtemel nedenleri de farketmek oldukça önemli.

Uyum sorunlarının nedenleri:

  • Ø Okulda beklediği ilgiyi görememe kaygısı
  • Ø Sınıfın çok kalabalık olması
  • Ø Arkadaşsız veya yalnız kalma endişesi
  • Ø Evde küçük bir kardeşin bulunması
  • Ø Anneyi kaybetme korkusu
  • Ø Okulda kaybolacağını düşünme
  • Ø Okuldaki faaliyetlerin zor gelmesi
  • Ø Bilinmeyenden korkma
  • Ø Okul başlamadan hemen önce yaşanan boşanma, ölüm vb. yaşamsal travmalar.

Okula uyum sorunlarının giderilmesinde aileye de okula da önemli görevler düşer.

Aileye düşen görevler:

v Okul başlamadan birkaç hafta önce onu okulla ilgili ve okulda yapacakları ile ilgili bilgilendirmek, okulu ziyaret etmek, okul ortamını görmesini sağlamak alışmasını kolaylaştıracaktır.

v Kararlı ve sabırlı olun. Bununla beraber çocuğunuzun okuluna geliştirdiğiniz inanç ve güven onun uyumunu kolaylaştırır.

v Çocuk okulun ilk günlerinde ayrılık kaygısı yaşar. Bu kaygının altında annem babam beni bırakıp gitti, bir daha gelmeyecekler gibi düşünceler yatar. Çocuğun bu düşüncelerden dolayısıyla bu kaygılardan kurtulması için anne babaların okulun ilk günlerinde çocuğun yanında olmasında fayda vardır. Bu süre çocuğun okula güven duymaya başlamasına kadar devam edebilir. Daha sonra çocuğun yanında kalınan süre kademeli olarak azaltılmalıdır. Burada en önemli nokta terkedilme kaygısını azaltmak için mutlaka verilen sürede çocuğun okuldan alınmasıdır.

v Vedalaşma mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır. Çocuk ağlamaya başlasa bile ayrılma konusunda kararlı davranılmalıdır. Onu öpüp, “ben şimdi gidiyorum” denmeli ve geri gelineceği söylenmelidir. İyi olduğunu kontrol etmek için arkaya göz atılmamalıdır.

v Sınıf öğretmeni ile kuracağınız olumlu ilişki ve işbirliği çocuğunuzun gelişimi yakından takip etmenizi sağlayacaktır. Yaşadığınız her sıkıntıyı, kaygıyı, sorunu vakit kaybetmeden öğretmeninizle, okul yöneticinizle ve rehber öğretmeninizle paylaşın. Gereksiz ötelemek ve sorunu görmezden gelmek yalnızca öfke doğurur.

v İlk günlerde fazla soru sorup bunaltmayın ve yaşantıları normalleştirin. Gününün nasıl geçtiğini sormak yeterli olacaktır. Bu şekilde çocuğunuz duygularını anlatmak için fırsat bulacaktır.

v Bazen de ayrılamayan, üzülen ebeveyndir. Bu nedenle çocuk en rahat ayrılabildiği kişi tarafından okula getirilmelidir.

v Okula düzenli devam etmesi ve karşı çıkmaması durumunda öncelikle sözel olmak üzere birtakım küçük ödüller de sunulabilir.

v Çocuğun okulu reddetmesi durumunda büyükanne, büyükbaba gibi aileden birinin çocuktan yana tepki vermesi ona güç verir ve tepkisini büyütür. Okula gidiş tüm aile bireyleri tarafından desteklenmelidir.

v Uyum sorunları hafta başından hafta sonuna doğru azalacaktır. Ancak hafta sonundan ve uzun tatil dönemlerinden sonra (hastalık, bayram tatili vb.) artabilir. Bu normal bir süreçtir.

v Bazen gün içerisinde nedeni belli olmayan ağlama, öfkelenme davranışları görülebilir. Bunun kaynağı her zaman okula uyum problemi olmayabilir. Bu durum bazen yalnızca bir rahatsızlığa dair işarettir.

Okul Fobisi

Uyum sürecine tepkiler bireysel farklılıklar gösterebilir. Kimi çocuk ilk üç gün ya da bir hafta istekli olur, okul onun için bir eğlence parkı gibidir ama zamanla sıkılır ve ailesini ister. Sürekli okula gelmenin anlamını geç farkeder. Kimi çocuk baştan itibaren anneden ayrılmak istemez. Sınıfa gelmesini ve onunla birlikte olmasını ister, sonrasında alışır. Kimi çocuk da çok öncesinde ayrışmış olduğu için bu ayrılık ona sürpriz değildir.

Bazen de çocuğun okulla ilgili kaygısı gün geçtikçe azalmak yerine artar ve tüm yaşantısını olumsuz etkiler duruma gelir. Bu noktada okul fobisinden söz edilebilir.

Belirtileri:

  • Ø Aşırı mutsuz olma
  • Ø Mide bulantısı kusma
  • Ø Şiddetli baş ağrısı, karın ağrısı
  • Ø İştah kaybı
  • Ø Öğrenme becerilerinde gerileme
  • Ø Uykusuzluk
  • Ø Yangın, yalnız kalma, karanlık vb. diğer korkuların artması
  • Ø İlişkilerde bozulma ve aşırı bağlanma hali
  • Ø Bu nedenlerin bir ya da birkaçının uzun süre devam etmesi

Ne yapılmalı:

Öncelikle hem kendiniz hem de çocuğunuz için okul psikoloğundan ya da bir uzmandan yardım almalısınız. Sorunun kronikleşmemesi için erken farketmek ve hemen sorunu ele almak oldukça önemli bir adım olacaktır. Zira okul fobisi yaşadığı farkedilmeyen çocuklarda daha ciddi problemler gelişebilir. Örneğin panik atak, öğrenme gecikmeleri, arkadaşlarıyla ilişki kuramama, okuldan kaçma vb.

Bu durumda okul fobisi yaşayan çocuğu okula gitmeye zorlamak okula gitmesini sağlamakla beraber altında yatan nedenleri ve kaygıları çözmez.

Çocuğun öğretmenine ve arkadaşlarına sağlıklı bağlanması öncelikli koşuldur. Bunun için öğretmenle kurulacak olan diyalogda açık olunmalı ve beklentiler net bir şekilde ifade edilmelidir.

Sevgili anne babalar, çocuğunuz artık okullu. Görevlerinizden birini daha yerine getirmenin hazzını yaşayabilirsiniz. Yaşamı bir merdiven gibi düşünürsek çocuğunuzun bir basamak daha ilerlemesi sizden uzaklaşması değil onun hedeflerine yaklaşması için attığı bir adım anlamına gelir.  Aynı zamanda sizin üzerinizdeki yüklerin de hafiflediği anlamına gelir. Onun için arkadaşları da öğretmenleri de artık çok önemli olmakla birlikte siz her zaman onların en güvendikleri ve en vazgeçilmezlerisiniz.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.