Yolda Durduran Hastalık: Ateroskleroz

Yolda Durduran Hastalık: Ateroskleroz

30 yaşında genç erkeklerin yanı sıra 80’indeki yaşlıları da yolda durduran ateroskleroz yani damar sertliği ve tıkanıklığından kaynaklı bir damar hastalığıdır. Damar sertliğinin yüzde 90 oranında 65 yaş üzerindeki kişilerde ortaya çıkmasına karşın, yüzde 10 oranında da 30 yaşlarındaki erkeklerde görülür.

Doç. Dr. Erdal Aslım

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı

Aslında günlük hayatımızda yaşlılardan sık sık duyuyoruz: “Yolda yürürken kalbim tekledi, öleceğim sandım, bir adım daha atamadım. Öylece kalakaldım.” Duyunca da bunları anlatan kişilerin kalbinde bir sorun olduğu geliyor hemen aklımıza. Yanlış da değil. Ateroskleroz yani damar sertliği ve tıkanıklığından kaynaklı bir damar hastalığıdır. Bu hastalıkta damarlar yağ ve kireçle tıkanır, tıkanınca da kan geçişi azalır. Kalbe sağlıklı ve temiz kan gidişi de engellendiği için tıkanan damarlar bizi sokakta, evde, efor halinde yakalayıp işimizi gücümüzü yapamaz hale getirir.

Genç, sigara içen erkeklerde görülen damar sertliği damarları tıkayan plaklarla değil, yüzde 100 nedeni bilinemeyen bir şekilde ortaya çıkıyor. Eğer zamanında hastalık tedavi edilmezse, uzuvlarını kaybetme tehlikesi var. Bu kişiler genç ve sapasağlamken, hastalık nedeniyle hayatlarının geri kalanını bedensel engelli bir şekilde geçirmek zorunda kalabilir. Bu nedenle sigarayı bırakmaları çok önemlidir. Hastalığın daha çok erkeklerde görülmesinin nedeni, östrojen hormonunun damarları koruyan ve duvarını gevşeten etkisine bağlı olduğunun düşünülmesidir.

Bacak damarlarını tutarsa bir odadan diğerine yürütmüyor

Bazı insanların bazı organları daha hızlı yaşlanır, kalp ve damar cerrahisinde ise bu damar sertliği olarak ortaya çıkar. “Ateroskleroz, tüm damar sistemini etkiler. Hangi organı besleyen damar sisteminde tıkanıklık varsa o organ bu tıkanıklıktan dolayı sorun yaşar. Mesela kalbi besleyen damarlar yıprandığında, kalp krizi geçirmek söz konusu olabilir. Damar sertliği ve tıkanıklığı sorunlarının orta ve ileri yaşta görülmesinde genetik, sigara, yüksek kolesterol, şeker hastalığı, yüksek tansiyon gibi nedenler etkilidir.

Damar tıkanıklığının kalp ve şah damarından sonra en sık görüldüğü bölge bacaklardır.

Efor sarf etmese bile ağrılar oluyor

Damar sertliği hastalığı bacaklardaki damarları etkilediyse, bacaklardaki kas gruplarına giden yüksek oksijenli kan miktarı azalır.

Günlük hayatımızda normal tempoda yürürken ya da otururken bacaktaki kasların ihtiyacı olan kan miktarıyla, koşarken, yürürken ve yokuş yukarı çıkarken duyulan kan ihtiyacı farklıdır. Eğer buradaki damarlar tıkalıysa kan geçemiyor ya da daha az kan geçişi olur. Bu durumda yeterli oksijenli kan da gidemez. Tüm bunların sonucunda kişi belli bir mesafeyi yürürken birdenbire ağrılar, kramplarla yolda yürürken hareket edemez hale gelir. Dinlenip tekrar yürüse bile ortaya çıkar. Bazı kişilerde evde bir odadan diğerine yürümek daha mümkün olamaz. İnsanların yaşam kalitesi bozulur. Hastalık daha da ilerlerse dinlenme ağrısı denilen tablo yani hasta hiç efor sarf etmese, yürümese bile ağrılar ortaya çıkar. Hastalık iyice ilerlediğinde ise özellikle ayak uçları, parmaklar ve topuklardan başlayan yaralar görülür. Bu bölgede doku ölümü olur. Yaralar bazen de kendi kendine başlar. Tırnağın dipten kesilmesiyle bölgede yara açılır. Ayakkabı, terlik vurur, açılmış yara kapanmaz. İlerleyip kangren olabilir, bir şey yapılmazsa kişi uzuvlarını kaybedebilir.

Tedavide neler yapılıyor?

  • Öncelikle sigaranın hiç kaçamak yapılmayacak şekilde, kesin olarak bırakılması gerekir.
  • Genetiğin etkili olduğunu bilmekle birlikte çözümlenmemiş birçok soru var. Damar sertliğinin görüldüğü bazı kişilerin kanlarında, damar duvarını bozacak bazı maddelerin bulunduğu biliniyor.
  • İleri yaş grubundaki kişilerde sigaranın bırakılması, şeker hastalığı varsa kandaki insülin düzeylerinin kontrolü, yüksek tansiyonun kontrolü, böbrek yetmezliği varsa uygun tedavi verilmesi gerekir.
  • Hastalığın tanısı ultrason, bilgisayarlı tomografi, MR ve klasik anjiyografi ile konulur.
  • Tedavisinde daralmış damara balon uygulaması yapılır. Damarın iç boşluğunu daraltan plaklar damar duvarına yapıştırılır, sonra balon çıkarılır. Eğer daha sert plaklar varsa stent denilen tel kafes şeklindeki yapıları damara yerleştirerek açık kalmasını sağlanır.
  • Damarda 5 cm’den daha uzun ve arka arkaya çok fazla darlık varsa ameliyatlı, kısa bir tıkanıklık varsa damarın içinin açılıp içindeki plakların temizlenerek kapatılması gündeme gelir.
  • Tüm bu tedaviler sayesinde hastaların yaşam kaliteleri artırıldığı gibi, uzuv kayıplarının bazen tamamen, bazen de küçük kayıplarla atlatılması sağlanır.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.