Akne İçin Ne Yapmalı?

Akne, pilosebase unit denilen kıl folikülü ve ona bağlı yağ bezlerinin uzun süren iltihabi bir hastalığıdır. 

Doç. Dr. Gonca Gökdemir

Dermatoloji Uzmanı

Akne özellikle ergenlik döneminde sık görülür.(Kızlarda 11-16, erkeklerde 14-18). Ergenlik dışı her yaşta görülebilir. Başlıca 4 faktör akne oluşumuna neden olur: Ciltte yağ üretiminde artış; Kıl folikülünde yapışkanlığın artması; Mikroorganizmalar (Cilt yüzeyinde bulunan mikrobik etkenler); İltihaplanma

Aknenin oluşumu için aktif yağ üretimi gereklidir. Ergenlik döneminde erkeklik hormonunun (androjen) uyarı sonucu yağ bezleri büyür ve yağ üretiminde artış olur. Akneli kişiler, normal kişilere göre daha yağlı deri tipine sahiptirler. Aşırı yağ üretimine neden olan bazı hormonlar kız çocuklarında veya bayan hastalarda kıllanma ve adet düzensizliği gibi problemler de yol açabilir. Akneli hastalarda kıl folikül hücreleri artar ve tıkanıklığa yol açabilir. Klinik olarak siyah noktalar (açık komedonlar) ve beyaz noktalar (kapalı komedonlar) denilen sivilce tipleri oluştururlar.

Derideki Mikrobial Etkenler

Kıl folikülündeki bazı mikropların birikimi akne oluşumuna neden olur. Bu mikroplar Propionibacterium acnes, staphyloccus episermidis ve Pityrosporum ovale’dir. Akneye neden olan bakterilerden salınan bazı maddeler iltihabi reaksiyona yol açar.

Sivilce Oluşumunda Genetik Faktörler Ne Kadar Etkilidir?

Anne ve babanın sivilce hastalığı varsa; çocukta sivilce görülme olasılığı %50’den fazladır.

Hormonal Problemler Nasıl Sivilce Oluşturur?

Ergenlik döneminden önce yağ bezleri oldukça küçüktür ve sivilce oluşturmazlar. Ergenlik döneminde ve sonrasında hormonal faktörlerin devreye girmesi (yumurtalık ve testislerden salgılanan hormonlar) yağ bezlerinin büyümesine ve ciltte aşırı yağ birikimine neden olur. Androjenler (en önemli androjenik hormon Testesterondur) hem erkek hem de kadınlarda bulunan hormonlardır. Ergenlik dönemiyle birlikte androjen seviyesinde artış olur. Androjenler yağ bezlerinin aşırı çalışmasına yol açar ve bu durum sivilce oluşumuna zemin hazırlamaktadır.

Akneyi Tetikleyen Durumlar Nelerdir?

Akne (ergenlik sivilcesi)

Bazı yiyecekler: çikolata, fındık, fıstık.

Bazı ilaçlar: kortizonlar, vücut geliştirmek için verilen ilaçlar.

Menstrüel siklus (kadınların adet dönemi)

Güneş ışığı

Kozmetikler

Aşırı terleme

Psikolojik faktörler ve Stres

Sigara

Son yapılan çalışmalarda “gizli şeker hastalığı” (reaktif hipoglisemi) nın sivilcenin oluşumuna neden olabileceği bildirilmiştir

Akne Nasıl Görülür?

Akne özellikle yüz, sırt, göğüs ve kolların üst kısımlarında görülür. Siyah noktalanmalar, kırmızı şişlikler, iltihaplı yaralar ve kistler şeklinde olabilir. Uzun süren ve tedavi edilmeyen sivilcelerde deriden kabarık ya da deriden çökmüş izler görülebilir.

Akne Tedavisi İçin Öneriler

Cilt temizliği (pH nötr olan sabunlar), Harici (krem, losyonlar) tedaviler; Benzoil peroksitli ilaçlar, Antibiyotikler (klindamisin, eritromisin, tetrasiklin), Retinoidler (A vitamini türevleri), Azaleik asit, Salisilik asit, Sülfür, resorsinol

Sistemik Tedaviler

Antibiyotikler (tetrasiklin, doksisiklin, minosiklin, eritromisin, klindamisin), Retinoidler (A vitamini türevleri), Hormon ilaçları (doğum kontrol hapları)

Fizik Tedaviler

Komedonların (siyah noktaların) çıkarılması, Kimyasal peeling (kimyasal soyma işlemi ile izlerin yok edilmesi), Dermabrazyon (özel cihazlarla deriyi soyma yöntemi), Dermaroller, Lazer tedavileri, PRP (trombositten zengin plazma) tedavisi