Bel Fıtığında Önce Tıbbı Tedavi

Bel Fıtığında Önce Tıbbı Tedavi

Bel fıtığı bulguları olan hastaların büyük bir oranı tıbbi tedaviden yarar görmektedir. Uzun yürüyüşlerden ve uzun süre oturmaktan kaçınılmasında yarar olacaktır. Bazı inatçı durumlarda fizik tedavi yöntemleri yada belde sinirlerin bulunduğu bölgelere yapılacak enjeksiyonlar denenebilir.

Prof. Dr. Erkan Kaptanoğlu

Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi

Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı Öğ. Ü.

Bel fıtığı, omurga kemikleri arasında yer alan disk materyalinin yaşlanma veya travma sonucunda yırtılması, parçalanması ve kanal içine doğru yer değiştirmesi neticesinde sinir köklerine bası yapması durumudur. Bu basının neticesinde ağrı, hissizlik ya da kuvvetsizlik ile karşılaşılabilir. Bulgular bel veya bacakta, sağ ya da solda ya da her iki tarafta görülebilir.

Bel fıtığının en önemli bulgusu siyatik sinir boyunca uzanan keskin, sürekli bir ağrının olmasıdır. Bel fıtığı nedeniyle bası altında kalan sinir bacağa kadar uzanan bir ağrı hissinin oluşmasına neden olur.

Diğer bulgular ise şunlardır:

  1. Bacakta veya ayakta şiddetli ağrı
  2. Bel fıtığı bacak ağrısı olmadan bel ağrısına neden olabilir
  3. Bacakta veya ayakta güçsüzlük (kuvvet kaybı)
  4. Bacakta yada ayakta iğnelenme tarzında ortaya çıkan duyu kaybı, uyuşma
  5. Mesane ya da dışkılama kontrolünün bozulması (idrar kaçırma yada yapamama/büyük abdest kaçırmak)
  6. Ağrı genellikle aktivite ya da uzun süre oturuş ve ayakta durma sonrasında artar

Nedenleri:

  1. Normal yaşlanma sürecinde fıtık materyalinde bozulmalar
  2. Travma, kazalar, düşme
  3. Uygunsuz olarak ağırlık kaldırılması
  4. Disk üzerinde ani basınç değişikliklerine neden olabilecek hareketler, ani dönüşler
  5. Sigara kullanımı, şişmanlık ve kalıtsal nedenler diskteki dejenerasyonu arttırır.
  6. Ağır egzersizler

Tanı

  1. Şikayet ve öykünüz değerlendirilip fizik muayene yapılması gerekebilir.
  2. Röntgen filmlerinde daralmış olan disk aralıkları görülebilir.
  3. Bel tomografisi bel fıtığınızın derecesinin tespiti ve omurga kemiklerinizin görüntülenmesi açısından önemlidir.
  4. Miyelografi ile belden yapılan ilaçla çekilen filmlerde de omurilik kanalı ve sinir köklerine bası hakkında detaylar elde edilebilir.
  5. Manyetik rezonans (MR) tetkiki disk ve sinir yapıları hakkında çok daha detaylı bilgi verecektir.
  6. Bazen EMG ile kaslara gelen sinir uyarılarının ölçülmesi gerekebilir.

Cerrahi dışı tedaviler:

Tıbbi tedavi olarak kısa dönem yatak istirahati, fıtık bölgesindeki ödemi ve şişliği azaltmak için anti-enflamatuar ilaçlar, ağrının rahatlaması için ağrı kesiciler ve kas gevşeticiler denenebilir. Bel fıtığı bulguları olan hastaların büyük bir oranı tıbbi tedaviden yarar görmektedir. Uzun yürüyüşlerden ve uzun süre oturmaktan kaçınılmasında yarar olacaktır. Bazı inatçı durumlarda fizik tedavi yöntemleri yada belde sinirlerin bulunduğu bölgelere yapılacak enjeksiyonlar denenebilir. Ancak konservatif tedaviler tamamlanmasına karşın ağrı sizi günlük aktivitelerinizden engelliyorsa ya da güç kaybı varsa cerrahi tedavi düşünülmelidir.

Cerrahi tedavi yöntemleri:

Cerrahi tedavinin amacı, sinir üzerindeki ağrı ve kuvvetsizlik oluşturan bası ve iritasyonun ortadan kaldırılmasıdır. Fıtık materyali kanalı doldurup omuriliği ya da sinir köklerini sıkıştırarak ağrı veya fonksiyon kaybı oluşturduğunda cerrahi gerekli olacaktır. En yaygın uygulama “diskektomi” yöntemidir. Burada fıtıklaşmış disk kısmın çıkarılması amaçlanır. Cerrahi seçenekler arasında fıtığın boyutlarına ve yerine bağlı olarak mikrodiskektomi, endoskopik diskektomi, laminektomi ve açık klasik cerrahi yöntemler bulunmaktadır. Tedavinin seçiminde hastalığın derecesi, hastanın günlük yaşantısını nasıl etkilediği ve ihtiyaçları, hekimin yaklaşımı ve tecrübesi önemlidir.

Açık cerrahi

Fıtığın büyük olması ve/veya yırtılıp dışarı çıkması durumunda, çevresel kemiklerde bir anormallik olması durumunda açık cerrahi tedavinin uygulanması gerekmektedir. Açık cerrahi, doktora cerrahi sahayı (ameliyat bölgesini) çok daha iyi görme ve anlayabilme fırsatı sunmaktadır. Genellikle genel anestezi altında uygulanır. Hastanede bir gün kalmayı gerektirir. Hasta yüz üstü yatar pozisyonda yapılır. Fıtığın bulunduğu bölgeye yapılacak 2-3 cm’lik bir kesi ile ameliyata başlanacaktır. Bunun altındaki kaslar sıyrılır ve kemik görülebilir hale gelir. Kemikte küçük bir pencere açılır (laminektomi/laminotomi), omurilik zarı, sinir kökü ve fıtık materyali görülür. Fıtık materyalinin bası yapan kısmı genellikle mikrocerrahi teknikle mikroskop altında çıkarılır.

Mikrodiskektomi:

En sık uygulanan yöntem olan açık cerrahi ile benzer bir girişimdir, ancak tamamı mikroskop altında ve küçük bir cilt kesisinden yapılır. Genellikle genel anestezi altında uygulanır. Hastanede bir gün kalmayı gerektirir. Hasta yüz üstü yatar pozisyonda yapılır. Fıtığın bulunduğu bölgeye yapılacak yaklaşık 1-2 cm’lik bir kesi ile ameliyata başlanacaktır. Mikrocerrahi ile fıtığın olduğu bölgeye ulaşılır. Bu yöntemlerle fıtık materyali omurilik ya da sinir kökü üzerindeki basınç tam olarak kalkacak şekilde çıkartılmaktadır. Kısa bir zamanda iş başı yapmak mümkün olmasına karşın hastaların 2-6 hafta arasındaki süreyi dinlenerek geçirmeleri de önemlidir.

Endoskopik diskektomi:

Transforaminal endoskopik diskektomi, açık cerrahi ya da mikrocerrahiden farklı bir girişimdir. 2-3 mm cilt kesisinden sinirlerin çıkış deliklerinden girilerek yapılır. Genellikle lokal anestezi altında uygulanır. Genellikle bir gün hastanede yatış yeterlidir. Hasta yüz üstü yada yan yatar pozisyonda yapılır. Endoskopik cerrahi uygulanması durumunda çok kısa bir zamanda iş başı yapmak mümkün olmasına karşın hastaların 2-6 hafta arasındaki süreyi dinlenerek geçirmeleri de önemlidir.

Acil cerrahi:

Bacaklarda ani güç kaybı ve-veya idrar-gaita kaçırma ile seyreden durumlarda (kauda sendromu) acil cerrahi gerekebilir. Genital bölgede uyuşukluk ya da karıncalanma görülebilir. Acil olarak beyin cerrahi doktoruna baş vurmak gerekir

Ameliyattan sonra:

Ameliyattan sonra ameliyat bölgesinde birkaç gün geçici ağrı olabilir. Ameliyat sonrasında ameliyat sırasındaki uygulamalara bağlı olarak bacakta da geçici ağrılar olabilir. Anesteziye bağlı olarak bulantı, kusma şikayetleri olabilir. Ameliyat bölgesine bası oluşturup, kanama kontrolü yapması için bir süre sırtüstü yatmak gerekebilir. Bu 3-4 saatlik süre sonrasında yatak içinde sağa ve sola dönmek mümkün olacaktır. Ameliyattan sonra anestezinin etkisi tamamen geçtikten sonra su yada yemek verilecektir. Bu süre genellikle 6-8 saat kadardır. Normal koşullar altında aynı gün yada ertesi gün yara pansumanı yapıldıktan sonra ayağa kalkma izni verilebilir. Bu istirahat süresi bel kaslarının ameliyat sonrasında gerekli süre dinlenmesini sağlayacaktır. Erken dönemde ayağa kalkmak bazen belde kas spazmına bağlı ağrının görülmesine neden olmaktadır. Ameliyattan sonraki gün yada sonraki günlerde kullanılacak ilaçların reçete edilmesi ile eve çıkış mümkün olabilir. Bu ilaçlar ağrı kesici, antienflamatuar ve kas gevşetici ilaçlar ve bunların midenizde oluşturacağı etkileri azaltmak için kullanılacak olan mide koruyucu ilaçlardır. Bel fıtığı ameliyatından sonra normalde 3-4 hafta ağır tempoda işe başlamamak gerekir. Bu sürenin ilk yarısı yatak istirahati şeklinde, sonraki kısmıysa ev istirahati şeklinde olabilir. Günlük aktivite olarak yemek yeme ya da tuvalet süresince oturmaya izin verilebilir. Bunun dışındaki sürede orta sertlikte bir yatakta sırtüstü yada yan olarak yatmak gereklidir. İkinci hafta sizin sağlık durumunuzla bağlantılı olarak biraz daha aktif olunabilir. Burada kriter sizin rahatsızlığınızı oluşturmayacak kadar fiziksel aktivitede bulunmanızdır. Rahatsızlığınızın oluşması durumunda yatıp istirahat etmeniz gereklidir. Bu dönemde de ağır kaldırmaktan, aşırı derecede sağa sola eğilmekten, aşırı gerilmelerden uzak durmak gerekir. Bir ay sonra yapılacak olan kontrol muayenenizde doktorunuz bel kaslarınızın durumuna göre size ya fizik tedavi uygulanmasını isteyecek ya da doğrudan uygulamanız gereken bel hareketlerini vererek bel kaslarınızın güçlenmesini ve gerekli esnekliği kazanmasını sağlayacaktır.

Cerrahi sonrası beklentiler:

Hastaların çoğu bel fıtığı ameliyatından çok fayda görür. Ameliyattan sonra ameliyat bölgesinde birkaç gün geçici ağrı olabilir. Ameliyat sonrasında ameliyat sırasındaki uygulamalara bağlı olarak bacakta da geçici ağrılar olabilir. Bazı durumlarda kanama, enfeksiyon, omurilik zarında yırtılmaya bağlı beyin omurilik sıvısının kaçağı ya da sinir kökünde zedelenme ortaya çıkabilir. Bu sorunlar çok nadir görülür ve tedavileri genellikle tam olarak yapılır. Hastanın bacağında oluşmuş uzun  süreli güç kayıpları cerrahi tedavi ile tamamen düzelmeyebilir, kuvvet kaybı kalıcı olabilir (bu ameliyata girişteki kuvvet düzeyiyle yakın ilişkilidir). Ancak cerrahi tedavi bacağınızın daha güçsüz olmasını engelleyecek ve ağrının ortadan kalkmasını sağlayacaktır.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.