By-Pass Sonrası Yaşam

Kalp hastaları için ikinci yaşam by-pass sonrasında başlar. Ameliyat öncesi kalp sağlığını olumsuz etkileyen alışkanlıkları terk eden hastalar, by-pass sonrası hekim kontrolleri ile daha sağlıklı ve kaliteli bir yaşam seçme konusunda yönlendirilir.

Uz. Dr. Deniz Şener
Kardiyolog

By pass ameliyatı sonrası hastanın mutlaka aktif yaşamına geri dönmesi sağlanmalıdır. Uzmanlar hastaları ağır egzersizlerden kaçınarak yürüyüş, yüzme ve dans gibi hafif sporları tercih etmeleri konusunda uyarıyor…

Göğüs ağrısına ve kalp krizine neden olan koroner arterlerdeki daralmalar, belli bir seviyenin üzerine çıktığında kan akışında engel oluşturur. Bu da kalbin yeterince beslenememesi ve dolayısıyla görevini tam olarak yerine getirememesi anlamına gelir. Oluşan olumsuz tabloyu ortadan kaldırmak amacıyla uygulanan cerrahi işleme de ‘koroner by-pass ameliyatı’ denir. Koroner by-pass ameliyatının amacı; göğüs ağrılarını ortadan kaldırmak ve oluşabilecek kalp krizinin önüne geçmektir.

By-pass cerrahisi nedir?
Kan akımı bozulmuş ve daralmış olan damarlardan kanın yeterince dokulara gidememesi sonucu kalp iyi beslenemez ve zora girer. Bu durumda kanın geçmediği damara by-pass yani ilave bir damarla kanın damarın uç kısmına akması sağlanır. Türkiye’de by-pass cerrahisi yaklaşık 20 yıldır başarıyla yapılmaktadır. Ameliyatlar çok düşük ölüm riskleri ile yapılmaya başlandı. Tüm dünyada ölüm oranı yüzde 1’dir. Bu çok büyük başarıdır.

Sorun o an için giderilir
By-pass ameliyatı, mevcut sorunu o an çözerek daralmış ya da tıkanmış olan damardan beslenmeyen kanın, kalp adalesini besler duruma getirilmesidir. Yani, o an için çözüm yaratmış olan bir ameliyat türüdür. By-pass ameliyatı ile var olan damar sertliği ortadan kalkmamaktadır. Bu nedenle by-pass olmuş hastaların, belirledikleri bir yaşam tarzı ve hayat felsefesi ile yaşamlarını sürdürmeleri gereklidir. Dolayısıyla by-pass sonrasında alınacak tedbirlerin de tam olarak uygulanması gerekmektedir.

By-pass sonrası hastalar önerilen yaşam tarzını benimsiyor mu?
Kalp hastaları tedaviye uyum ve söylenenlerin yapılması konusunda ikna edilirken hekimler zorluk yaşamaktadır. Ancak by-pass sonrası durum biraz farklıdır. Kişiler hayati risk nedeniyle ameliyat olduğu için by-pass sonrası çok katı ve disiplinli bir şekilde yaşamlarını sürdürmektedir. Sigarayı bırakamayan hastalar by-pass ameliyatı sonrasında özellikle bu alışkanlığından vazgeçmekte, kilo vermekte ve tedaviye uyum konusunda son derece başarılı olmaktadır. Ameliyat olmuş bir kişinin ameliyatın erken dönemlerinde kontrollerini, ardından 3’er, 6’şar aylık ve daha sonra da 1 yıllık sağlık kontrollerini yaptırmaları gerekmektedir. Hastaların öncelikle yarışmacı ve mücadeleci hayat tarzından vazgeçmeleri önemlidir.

Ağır egzersizlerden kaçınılmalıdır
Hastalara en önemli tavsiye ağır sporlardan kaçınmalarıdır. Vücudun ağırlığını ya da dışarıdan ağırlık kullanarak spor yapmaları önerilmemektedir. Barfiks, şınav ve halter gibi ağır egzersizlerden kaçınmak gereklidir. Spor, yemeğin üzerinden en az 3 saat geçtikten sonra yapılmalıdır. Sporda nabzın kontrolü de çok önemlidir. Aktivite sırasında nabzın bir buçuk katına çıkması kabul edilebilir. Bunu dengede tutmak için yarım saatte bir 10 dakika arayla nabız sayısı kontrol edilerek aktiviteye devam edilmelidir. Hastalara yürüyüş, yüzme, masa tenisi, dans gibi birtakım sporlar tavsiye edilmektedir. Partnerle yapılan sporların teşvik açısından büyük yararları vardır. Tenis ve dans bunların başında gelmektedir. Ancak kalp hastaları tenis oynamalı asla tenis maçı yapmamalıdır. En kolay yapılabilen spor yürüyüş olduğundan yürüyüş bantları; bel ve eklem problemleri olan kişiler için de doğa yürüyüşleri uygundur.

By-pass hastaları ideal kiloda olmalı
By-pass hastaları beslenmelerine özen göstermeli, diyet yapmalı, kilo vererek mutlaka ideal kilolarına kavuşmalıdır. Diyetlerinde şekerden, tuzdan ve kolesterolden fakir beslenmeleri önerilmektedir. Beslenme konusunda mutlaka bir diyet uzmanından tavsiyeler alınmalıdır. Beslenmede hayvansal yağlardan uzak durulmalı, özellikle peynir tüketiminde yağsız ve tuzsuz olanları tercih edilmelidir. Protein kaynağı olarak tavuk ve balık eti tüketilmeli, kırmızı etten uzak durulmalı. Eğer yenecekse sığır eti ızgara tercih edilmelidir. Kabuklu deniz ürünleri, salam, sosis, sucuk gibi besinlerden uzak durulmalıdır. Mümkün olduğunca harcanan kaloriden daha fazlası alınmamalıdır. Hastalar açısından kilo verme eğiliminde olmak çok önemlidir.

Hastalar aktif yaşam içinde olmalı
By-pass ameliyatı öncesinde hastalar kalp sorunları nedeniyle aktif yaşamlarından kendilerini çekmektedirler. İş yaşantıları yavaşlamakta, sosyal hayatları ve özel yaşamları kısıtlanabilmektedir. Bunun için de iki aylık rehabilitasyon dönemi söz konusudur. Ameliyat sonrasında mutlaka spor yapmaları, günlük aktivitelerini normale çevirerek iş yaşamlarını aktif olarak sürdürmeleri tavsiye edilmektedir. Hastaların bunu yaparken tekrar bir damar problemi yaşamamak için yediklerine, uyku düzeni ve genel sağlık kurallarına dikkat etmeleri gereklidir. Ameliyat sonrası da bazı şeyleri yapmak sosyal bir gerekliliktir; ama bunları yaparken sağlığa zarar verecek nitelikteki mücadeleli bir hayat önerilmemektedir.