Çocuk Çağında En Sık Rastlanan Kanser: Lösemi

17.10.2012
24
Çocuk Çağında En Sık Rastlanan Kanser: Lösemi

Çocukluk çağı kanserleri içerisinde yüzde 35 oranla en yaygın görülen löseminin 2 ila 5 yaş arasında rastlanma sıklığı daha fazladır. Ülkemizde her yıl yaklaşık 4 bin çocuk farklı kanser türlerine yakalanmakta ve  bunlardan bin 500 kadarına lösemi teşhisi konmaktadır. Eğer çocuğunuzda halsizlik, iştahsızlık, solukluk, düşmeyen ateş, deride morluklar veya küçük kırmızı kanama odakları, burun ve diş etlerinde kanama, karında şişlik, lenf bezlerinde büyüme, kol ve bacak ağrıları varsa mutlaka ama mutlaka bir çocuk kan ve kanser hastalıkları uzmanına başvurun.

Halk arasında kan kanseri olarak adlandırılan lösemi hastalığı çoğunlukla kemik iliğinden kaynaklanan ve bir tek hücrenin kanserleşmesi, daha sonra bu hücrenin bölünerek çoğalıp önce kemik iliğini, daha sonra hızla yayılarak lenf bezlerini, dalağı, karaciğeri, beyin ve merkezi sinir sistemini etkilemesiyle gelişir. Her yaşta yaygın olmasına rağmen çocuklarda lenf dokusunun en aktif olduğu 2 ila 5 yaş arasında lösemi hastalığına daha sık rastlanır. Bir yaşın altı ve 10 yaşın üstündeki yeni vakalarda tedaviye cevap azalmaktadır. Nedenleri henüz tam olarak aydınlatılamayan lösemiye genetik yatkınlıkların, radyasyon, benzen ve türevlerinin (bali, vs.), böcek ilaçları gibi kimyasal maddelerin, bazı kalıtsal ve viral hastalıkların sebep olduğu çalışmalarla saptandı.
 
Çocuklarda lösemi hastalığının belirtileri:
• İştahsızlık
•  Kansızlık
• Zayıflama
• Bacaklarda kemik ağrıları
• Cilt altında kanamalar (kırmızı noktalar veya morarmalar)
• Burun ve diş eti kanamaları
• Ateş
ilk gözlenen bulgulardır. Löseminin klinik belirtileri birçok hastalıkla karıştırılabilir. Baş ağrısı, kusma, karın ağrısı, görme bozuklukları, halsizlik, solukluk, karında şişlik, lenf bezlerinde büyüme, kol ve bacak ağrıları da bulgular arasında sayılabilir. İlerleyici bir seyir gösteren hastalığın belirtileri, anormal (habis) hücrelerin, kan yapıcı organlarda normal hücrelerin yapımını engellemesi sonucunda da ortaya çıkar. Normal alyuvarların yapımındaki azalma ile kansızlık (anemi); normal akyuvarların yapımındaki azalma neticesinde mikrobik hastalıklar ve ateş; pıhtılaşmada rol alan kan pulcuklarının (trombositler) yapımındaki azalma sonucu çeşitli kanamalar (burun kanaması, cilt altı kanaması gibi) meydana gelir.  Bulgulardan bir veya birkaçına rastlanması durumunda bir çocuk kan ve kanser hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır. Kan, kemik iliği, hücre tipini belirleme ve genetik tetkikler sonucunda kesin tanı konulabilir. Ayrıntılı testler genellikle lösemi tiplerini, tedavi prensiplerini belirlemede yardımcı olacaktır. Hamilelik sırasında sigara içmek veya uyuşturucu kullanmak ya da hamileliğin ilk 3 ayında röntgen çektirmek ile lösemi oluşumunu ilişkilendiren bilgiler vardır.

Çocuklarda lösemi umutsuz bir hastalık değildir
Lösemi tüm kanserler gibi genetik bir hastalıktır; vücuttaki kanser önleyici veya kanser yapıcı genlerdeki bazı bozukluklar sonucu ortaya çıkar. Tedavi öncelikle genel durumun düzeltilmesi yöntemleriyle başlar. Bu safhada kan veya kanın içindeki özel hücrelerin donörlerden (gönüllü kan verici kişi) alınarak lösemili hastaya verilmesi, enfeksiyon mevcutsa gerekli mücadelelerin yapılması, böbreklerin, karaciğer ve kalbin kemoterapi ilaçlarının yan etkilerinden korunma önlemlerinin alınması çok önemlidir. Ayrıca hasta ve ailelerin lösemi hakkında bilgilendirilmesi, lösemide umutsuz değil, tersine iyi bir tedavi ve moral desteği ile yüzde 91’lere varan oranda iyileşmenin sağlandığı açıklaması yapılmalıdır.

Doğru tanı, zamanında tedavi hayat kurtarır
Çok yüksek doz, birbirinden farklı en az 6 çeşit ilacın 4-6 hafta içerisinde damardan ve ağızdan verilmesidir. Burada amaç, blast adı verilen kötü huylu ana hücrelerin yok edilmesidir. Ancak bu kemoterapi ilaçları, maalesef yalnızca kötü hücreleri etkilememekte, vücudun iyi, faydalı hücrelerini de yok etmektedir. Bu nedenle çocukların saçları dökülmekte, ağızlarında, bağırsaklarında yaralar açılmakta, halsizleşmektedirler. Yine, vücudu enfeksiyonlara karşı koruyan savunma hücreleri de ilaçlarla yok edildiğinden immün sistem yıkılmakta, en ufak bir mikrop, hastalık etkeni dahi tüm vücuda yayılıp ağır ateşli enfeksiyonlara neden olmaktadır. Bu nedenle lösemili çocuklar etraflarındaki insanlardan, havadan, sudan mikrop almamak ve korunmak için maske takmaktadırlar. Kan kanserinin hücre tipine (myeloit, lenfoit gibi) ve hastalığın süresine göre (müzmin ve had) çeşitleri vardır. Bazı tipler daha hızlı ve kötü bir seyir gösterir.

Tedavide yeni metotlar deneme aşamasında
Son yıllarda önemli adımlar atılmış olsa da hastalığa yol açan nedenler tam bilinemediği için sebebe yönelik tedavi yapılamamaktadır. Günümüzde uygulan tedavilerin temel amacı, habis hücreleri ortadan kaldırmaktır. Tedavi şemaları hastalığın tipi ve safhalarına göre değişiklik gösterir. Radyasyon (şua) tedavisi; çeşitli kanser ilaçlarının tatbiki; bağışıklama (veya bağışıklık sistemini güçlendirme) tedavisi (immünoterapi), kemik iliği nakli başlıca tedavi şekilleridir. Kemik iliği nakli, kriz (atak) atlatıldığı zaman kişinin kendi hücrelerinin (ototransplantasyon) veya uygun bir verici hücrelerinin (allotransplantasyon) verilmesi ile olabilmektedir. Bu tedavi şekillerine ek olarak birçok yeni metot deneme safhasında olup, müspet neticeler vermektedir. Hastaların kaybedilmesinin en önemli sebepleri, aşırı zayıflık, mikrobik hastalıklar, kanama ve işgale bağlı organ yetmezlikleridir. Yaşla hastalığın değişik tipleri arasında da bir bağıntı vardır. Çocuklarda akut lenfositer lösemiye sık rastlanırken, akut miyeloit tip ender görülür. Çocukluk döneminde hastalığın kronik biçimleri hemen hemen hiç görülmez. Orta yaşlarda akut ve kronik tipler yaklaşık olarak eşit orandadır; yaşlılarda ise kronik lenfositer lösemi ve akut miyeloit lösemi oranı belirgin biçimde artar. Ama bütün lösemi türleri içinde, kötü gidişli akut tipler ötekilerden daha sık görülmektedir. Ayrıca hastalık kadınlara göre erkeklerde daha yaygındır.

DÜNYADA VE ÜLKEMİZDE KANSER HASTALIĞI VE LÖSEMİ
• Dünyada 2005 yılında 7.4 milyon kişi kanserden ölmüştür.
• Dünyada her yıl yaklaşık 11 milyon kişi kansere yakalanmaktadır.
• Dünyada her yıl yaklaşık 150.000 çocuk kansere yakalanmaktadır.
• Dünyada her yıl yaklaşık 90.000 çocuk kanserden yaşamını yitirmektedir.
• Ülkemizde her yıl yaklaşık 150.000 kişi kansere yakalanmaktadır.
• Ülkemizde her yıl yaklaşık 3500-4000 çocuk farklı kanser türlerine yakalanmakta, bunlardan 1200-1500 kadarına lösemi teşhisi konmaktadır.

YAZAR BİLGİSİ
Hergün güncellenen haberleri ve birbirinden özel yazarları ile takipçilerine çok özel bir dünyanın kapılarını aralayan SAGLİKVEYASAMDERGİSİ.com.tr, internette dergi standartlarında takipçilerine sağlıklı yaşamın renklerini sunuyor. Sağlıklı Yaşamın Pusulası’ olan www.saglikveyasamdergisi.com.tr sitesi Sağlık & Yaşam Dergisi’nin yazılı basındaki başarısının sanal ortamdaki en büyük destekçisidir.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.