Çocuklarda Kafa Travması

Çocukluk çağı kafa travmaları, doğumsal anomaliler ve kanserden iki kat daha fazla ölüme neden olmaktadır. Çocuklarda ölüm ve sakatlık sebepleri arasında üçüncü sırada yer alan kafa travmaları, erkek çocuklarda iki kat fazla görülmektedir.

Op. Dr. Salih Aydın

Beyin, Omurilik ve Sinir Cerrahisi Uzmanı 

Özellikle yaz mevsiminde çocuklarda kafa travması çok sık görülür.  Kafatası kırıkları, kapalı kafa travmalarında yüzde 20 oranında görülür. Kırık, kafa travması şiddetinin göstergesidir.

Kırılan kemiğin tipine ve şiddetine göre beyin travması da buna eşlik edebilir. Kırıklara ağır beyin travma, basit lineer kırıklara ise hafif veya orta derecede beyin travması eşlik edebilir. Bu açıdan bakıldığında, çocuklarda kafa travmasının hayati önem taşıdığı açıkça görülmektedir.

Kafa Travmalarında İlk Yardım ve Yoğun Bakım

Ciddi ölüm ve sakatlık nedeni olan travmaya karşı, hem ailelerin bilinçli olması hem de acil hekimlerinden cerrahi branşlara kadar vakayla ilgilenecek ekibin uzman ve tecrübeli olması gerekir.  Travma sonrasında değerlendirmenin iyi yapılması da bu anlamda önemlidir. Kafa kırıklarında en basit tetkik direkt grafi olmasına rağmen, yumuşak dokuyu göstermemesi nedeniyle, acil kullanımda klinik katkısı sınırlıdır. Kafa grafilerinde kırık tespit edilen bir hastada, nörolojik muayene normal olsa bile komputerize tomografi çekilmelidir. Bulgular, gerek ekstradural gerek subdural ve intraserebral kanamalarda yeni doğan ve süt çocuğunda hematokrit düşmesi, solukluk, bradikardi, solunum sıkıntısı, şuur bozukluğu, huzursuzluk, fontanel gerginliği, nöbet, fokal nörolojik defisitler görülür.

Her travma dikkate alınmalıdır

Olayın oluş biçimi bizim acil müdahale için çok önemlidir. Travmanın türü, saati, çocuktaki değişiklikler, bulgular konusunda bilgi sahibi olmak gerekir. Sebep her ne olursa olsun mutlaka sağlık merkezinde müdahale yapılması önemlidir. Çünkü, ailenin önemsemediği bir durum ciddi olabilir. Bazı kafa travmalarında başlangıçta şuur açık ve problemsiz olabilir. Ancak, ilerleyen saatlerde gelişen kötü bulgular müdahaleyi sıkıntılı hale sokabilir. O yüzden, düşme, çarpma ya da kaza sonrasında tıbbı müdahale ihmal edilmemeli ve ilk yardımda panik yapmaktan kaçınılmalıdır. Ciddi kaza ya da yaralanmalarda, bilinçsiz ilk yardım müdahalelerinin kalıcı sakatlık ve hatta ölüme neden olabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle müdahale edilemeyecek durumdaki vakalarda acil servis ekiplerinin beklenmesi gerekir.

100.000’de 200 veya her 15 kafa travmasından biri yoğun bakım şartları gereksinimi duymaktadır. Çocukluk çağı travmalarında öncelikle bebeklerde hava yolu tıkanıklığı oluşturacak anatomik yapının varlığı nedeniyle tetikte olmak gerekir. Özellikle bebeklerde aksi ispat edilinceye kadar, düşmelerde boyunda da hasar olabileceği konusunda dikkatli olunmalıdır.

Tüm bu sebeplerden dolayı, travmanın acilen bir merkezde tanısı konulmalı ve tedavisi yapıldıktan sonra travmanın durumuna göre gerekli şartlar sağlanıp, tam teşekküllü bir hastaneye hastanın ulaşması sağlanmalıdır.