Ev İskeleti Nasıl Etkiler?

Evin mimari tasarımındaki incelik ve ergonomik özellikler sağlığı doğrudan etkiliyor. Özellikle de kas iskelet sistemini.

Doç. Dr. Nadir Şener
Ortapedi ve Travmatoloji Uzmanı

Y. Mimar Beyza Şener

Ev eğer fonksiyonel olarak yanlış tasarlanmışsa, iskelet sistemini olumsuz etkiler. Ergonomik oranlar korunmamışsa yaşama ek bir yorgunluk getirebilir hatta bazı hastalıkların kaynağı bile olabilir. İşte bir mimar ve bir ortopedi uzmanı bakışıyla yaşadığınız mekanda olması gerekenler …

Salon nasıl olmalı?

Bir evin içini oda oda gezerek değerlendirecek olursak önce ana yaşam alanı salondan başlamak gerekir. Salonda seçilen kanape ve koltukların ergonomisi, yüksekliği ve oturma derinliği; koltukların birbirine göre bakış açıları; TV konumu; aydınlatma; seçilen renkler; kullanılan kumaşlar; doğal malzeme seçimine dikkat edilmesi vb tüm bunlar sağlığımız açısından çok önemli.

Günün yorgunluğu attığımız salonda oturduğumuz ve uzandığımız koltukların hepsi ergonomik kurallara uygun olmalı. Örneğin (ölçüler kişiden kişiye değişse de) oturduğumuz koltukta dik oturabilmeliyiz. Koltuğun derinliği ve yüksekliği sırtımızı tam yaslamaya izin vermeli, kaykılarak oturmak zorunda kalmamalıyız. Oturduğumuzda ayaklarımız yere değmeli ve dizlerimiz kalça sevisinden yüksekte kalmamalı. Koltuğun sırt kısmı en az kürek kemiklerimizin alt ucuna dek uzanmalı ve belimizi kavramalı. Kollarımızı rahatlıkla yerleştireceğimiz kollukları bulunmalı. Özellikle boyun ve bel rahatsızlığı olan kişiler televizyonu açılı pozisyonda değil karşılarına alarak doğrudan seyretmeli ve televizyon 1/3 üst kısmı göz hizasında olmalı. İşte ancak bunlara dikkat edildiğinde iskelet sistemimizin yorgunluğunu akşam evimizde atabiliriz.

Mutfak nasıl olmalı?

Salondan sonra özellikle bayanların en çok zaman geçirdiği yer mutfak. Mutfakta geçirilen zaman içinde hep bir hareket vardır. Mutfakta buzdolabı, lavabo, ocak üçgeni doğru kurulmalıdır. Örneğin buzdolabının kapağı bu üçgenin içine açılmalıdır. Bu üçgenin mesafeleri çok uzak olmamalı ve vücut ritmine uygun uzaklıkta yerleştirilmelidir. Vücut ritminden kastedilen bu üçgenin elemanları arasındaki mesafelerin tam adım uzaklığında olması ve adımlamaya başlanan ayakla sonlanmasıdır. Bulaşık makinesi sağ el kullanan insanlar için lavabonun sağında olmalıdır. Tezgah yüksekliği kişinin boyuyla orantılı olmalı, kişi tezgahı kullanırken dirsek açısı 120 derece civarında olacak şekilde belirlenmelidir.

Mutfak bir evde en çok hareket edilen yer. Yanlış yerleşimli bir mutfak bel, sırt, kol ağrılarına davetiye çıkaracaktır. Mutfak elemanlarının yerleşimi kadar mutfaktaki malzemelerin yerleşimi de önemli. Örneğin ağır veya sık kullanılan kap kacak ve malzemeler daha çok kol yüksekliğine yerleştirilmeli, hafif malzemeler ise raf altlarına konulmalı. Çünkü ağır malzemeleri alçak seviyeden kaldırırken hem belimiz hem de kolumuz aşırı yüklenecektir. Doğru yükseklikte olmayan bir lavaboda iş görürken bel ağrısı çekecek, doğru seviyede olmayan bir tezgâhta bir şeyler doğrarken kolumuz daha fazla zorlanacaktır. Bunun yanı sıra sıkça kullandığımız fırınlar gövde seviyesinde olması gerekir. Yeni buzdolabı alanların derin dondurucu kısmı aşağıda olanları tercih etmesi daha kullanışlıdır. Derin dondurucular sık kullanılmadığı için sık sık eğilip kalkmak zorunda kalmak gerekmediği için bel rahatsız olamayacaktır. Mutfak yüksek bölümlere uzanmak için mutlaka bir taburemiz olmalı. Bu tabure çok sağlam ve dengesi iyi olmalı.

Ve diğer yaşam alanları…

Evimizde kullandığımız eşyaların ve mimari elemanların yükseklikleri çok önemlidir. Lavaboda elimizi yıkarken çok eğilmemize gerek kalmıyorsa, klozet yüksekliği zorlanmadan oturup kalkmamıza izin veriyorsa veya yanına bir de tutamak konmuşsa, yatağımızdan kalkarken dizlerimize yüklenmek zorunda kalmıyorsak, dolabımıza elbisemizi asarken aşırı uzanmak zorunda kalmıyorsak hem sağlıklı hem de mutlu yaşarız. Oysa ütü masamızın yüksekliği doğru değilse o ütü bizi iki kat daha fazla yoracaktır. Evimizde merdiven yükseklikleri bile bu yönden çok önemli. İdeal bir merdiven yüksekliği 15-18 cm arasında olmalıdır. Merdiven yükseklikleri eşit olmalıdır.

Gerçekten de doğru dengelenmemiş bir merdiven diz için çok zorlayıcı olabilir. Özellikle diz problemi olan kişiler yüksek basamaklı veya eşit olmayan yükseklikte basamaklı merdivenleri kullanamayabilirler. Ev tasarımındaki küçük gibi görünen bu detaylar sıkça tekrarlanan bu işlevlerde uzun dönemde kalıcı hasarlar oluşturabilirler. Yükseklikle ilgili diğer bir sorun da evin çok yüksek olması. Ortopedik açıdan evler özellikle orta yaşın üzerindeki kişiler için çok katlı olmamalıdır. Villa tipi evler ise 2 katı aşmamalıdır. Üst kat daha çok yatak odalarına ayrılmalı, alt kat ise gündüz yaşanan mekan olmalı ve gün içindeki tüm ihtiyaçlara karşılık vermelidir. Böylelikle sık sık merdiven inip çıkma zorunluluğu olmamalıdır.