Evdeki Tehlikeler

Evde yetişkinlerin hayatlarını kolaylaştıran bazı eşyalar çocuklar için tehlike oluşturabilir. Anne babaların alacağı bazı ufak önlemler ve evde bulundurulması gereken acil durum ekipmanlarıyla tehlikeli kazalara karşı koruma sağlanabiliyor.

 Dr. Şelale Kesginci

Sağlık Yaşam Uzmanı

Evdeki bazı eşya, araç gereçler, havuz, küçükğbüyük ev aletleri küçük çocuklar için hayati tehlike yaratabilir. Bu tehlikelerden başlıcaları; yanıklar, yaralanma, suda ve yabancı cisim ile boğulma olarak öne çıkıyor.

Bahçe (Oyun alanı ve havuz)

Evin bahçesinde alınması gereken güvenlik önlemleri, evin içindeki güvenlik kadar önemlidir. Böyle mekanlarda çok sayıda tehlike vardır.  Bahçede yer alan yüzme veya süs havuzları, mangal veya barbekü,  tarım ve böcek ilaçları, park ve oyun bahçelerindeki standartlara uymayan oyuncaklar tehlikeli kazaları da beraberinde getirir. Parklarda salıncakların önünden ve arkasında mesafeyle geçilmesi, salıncağın önünde koruyucu bariyerin varlığı, salıncak bağlantılarının sağlam olması, büyük ve kapalı alanları da olan kaydıraklarda belli yaşın altındaki çocukların oyun oynamasına izin verilmemesi başlıca alınabilecek tedbirlerdendir. Diğer yandan çok sıcaklarda, bu tip açık alanlarda şapkasız ve güneş koruyucusuz dolaşılması da önerilmez. Eğer bu tedbirler alınmazsa; boğulma, kayma ve düşme, zehirlenme, yanıklar, elektrik kazaları sıklıkla görülebilir.

Kapılar ve pencereler

Çocukların oyun oynamaya meraklı olduğu objeler arasında açılır kapanır cisimler özellikle de kapılar ve pencereler vardır. Kapı ve pencereler, parmak ve ellerinin sıkışması veya istem dışı kapalı kalmaları gibi istenmeyen sonuçlara sebep olabilir. Özellikle de pencereler, çocuklar için çok ciddi tehlikedir.  Çocuklar ev eşyalarının üzerine çıkıp, pencereden bakmayı ve de pencere içinde oynamayı çok sever. Tehlikeli olan bu alanların çocuklara zarar vermeyecek şekilde düzenlenerek güvenli hale getirilmesi gerekmektedir.

Merdivenler ve balkonlar

Evin içindeki veya apartman boşluğundaki merdivenler, çocuklar için başlı başına tehlikedir. Merdivenden düşerek yaralanan veya sakat kalan çocukların sayısı azımsanmayacak kadar çoktur. Bu sebeple, çocuklar emeklemeye başladığı andan itibaren bu güvenlik önlemleri alınmış olmalıdır.

Elektrik güvenliği

Prizler, ara kabloları, fişler ile pişirici ve ısıtıcı gibi elektrikli ev aletleri özelliklerine ve bulunduğu mekana göre güvenli hale getirilmelidir. Priz delikleri için plastik kapatıcılar koruyucu olması açısından önemlidir. 0 – 6 yaş grubu çocuklar; zamanlarının çoğunu evde geçirdikleri, aynı zamanda çevrelerini keşfetme ve öğrenmeye meraklı oldukları, büyükleri  taklit etme özellikleri olduğu, devamlı hareketli olmaları, çevreyi keşfetme istekleri, deneyim olmadığı için her şeyi ağzına götürme alışkanlıkları, el ve vücut maharetlerinin yetişkinlerden fazla olması ve kazalardan kendilerini koruyabilecek gelişimsel beceriye henüz yeterince sahip olamamaları gibi nedenlerle kazaya uğrama oranı en yüksek yaş grubudur.

 Ev içi kazası tipleri

Ev kazası tiplerini 0 – 6 yaş grubu çocuklar arasında değerlendirdiğimizde; dünyada ve ülkemizde yapılan birçok araştırmaya göre, en sık görülen ev kazası tipleri düşmeler, yanıklar, zehirlenme, suda boğulma, yabancı cisim yutmaları, evcil hayvan ısırıklarıdır. Kazanın oluş şekli ve tipleri yaşla birlikte değişiklik gösterir. Bir yaşından küçük çocuklarda boğulma ve solunum yollarına yabancı cisim kaçması, 1 – 4 yaş arasında düşme, çarpma, suda haşlanma, ateşle yanma ve zehirlenmeler daha sık görülmektedir. 2 – 4 yaşlarında temizlik maddeleri ve ortada bırakılan ilaçlar, 5 yaşından sonra ise dolapta ve yüksekte saklanan ilaçlarla zehirlenmeler artmaktadır. Unicef’in 2003 yılındaki araştırmasında kazaya uğrayan 0 – 6 yaş arası çocuklarda en fazla rastlanan kaza tipi düşmeler (%63), yanıklar (%16), araba kazaları (%7) ve zehirlenmelerden (%4.4) oluşur.

Düşmeler: Düşmeler daha çok masa, koltuk, mama sandalyesi gibi eşyalardan, merdivenden, beşikten, yataktan, balkon ve pencereden, kaygan ve uygun olmayan zeminden, yürüteçlerden olmaktadır. Ayrıca çocukların bilinçsizce taşınması, salıncaklarda kontrolsüz sallanması, yüksek kapı eşikleri, uygun aydınlatılmayan mekanlar da düşme sebepleri arasında olabilmektedir. Çocukların kavrama yetenekleri ve tehlikeyi önleyecek vücut koordinasyonlarını henüz kazanamamış olmaları, kaygan zeminde ani ve hızlı hareket etmeleri, mobilyaların üzerine çıkmak istemeleri ve bunların üzerinden atlamaları, küvetler, merdivenler, en önemli düşme nedenlerdendir. Bu nedenle pencere ve kapılara çocukların açmasının mümkün olmayacağı düzenekler yapılmalı, ranzalarda üst yatağın kenar korumalığının mutlaka olmasını sağlanmalı, bebek beşiklerinde beşik parmaklıklarının sağlam ve yerinde olduğundan emin olunmalıdır.

Yanıklar: Yanıklara bağlı ölümler, kaza sonucu ölümler arasında 3. sıklıkta görülmektedir. Yanıklara bağlı ölümler, 5 yaş altı çocuklarda tüm kaza sonucu ölümlerin %20’sini oluşturmaktadır. Yanıklar; alevlerin oluşturduğu yanıklar, sıcak su ve sıvıların meydana getirdiği yanıklar (haşlanma), kimyasal yanıklar ve diğer yanıklar olarak sıralanabilir. Bu yanıklar, genellikle banyo ve oturma odasında özellikle kahvaltı sırasında sıcak sıvıların dökülmesi sonucu oluşur. Soba üzerinde bulunan su kaplarının geniş tabanlı ve kulpsuz olması, elektrik sobalarının duvara monte edilen tipte olması gibi basit tedbirler yanık veya haşlanma olaylarını ciddi oranda azaltacaktır.

Zehirlenmeler: Zehirli maddelerin cinsine göre ya çok az ya da aşırı dozda alınmasına bağlı olarak organizmada ölüme kadar gidebilen çeşitli zararların ve fonksiyon bozukluklarını ortaya çıkması ile oluşmaktadır. Zehirlenmeler, emekleme çağı ile 5 yaş arası çocuklarda sık görülen ev kazasıdır. Bu yaştaki çocuklar, merak ve buldukları her şeyi ağızlarına götürme isteği nedeniyle açıkta buldukları ilaç veya benzeri zehirli maddeleri yerler, içerler. Sonuçta ölüme kadar varabilen sağlık sorunları kaçınılmazdır.

Boğulmalar: Boğulmalar, suda boğulma başta olmak üzere, taneli gıda ve besin maddeleri ile yabancı cisim yutmalarından dolayı meydana gelen boğulmalar, anne sütü ile beslenme sonrası yanlış pozisyonda yatırma nedeniyle çocuklarda görülebilen bir kaza türüdür.

Suda boğulmalar: Çocuklar suda oynamayı severler. 4 – 5 yaşlarına kadar sudan korkmamaları, özellikle hiçbir tehlikenin farkında olmayan 1 – 3 yaş arası çocukların (ki bu yaşta hiç yüzme kabiliyetleri yoktur) içgüdüsel olarak sıcak banyo küvetlerine, yüzme havuzlarına, büyük su birikintilerine atlamalarına neden olmakta, onları boğulma riski ile karşı karşıya bırakmaktadır. Bu nedenle, evde temizlikte kullanılan kovada bile bebek veya çocuk ölümleri görülebilmektedir. Annelerin bu konuda çok dikkatli olmaları gerekmektedir.

Taneli besin maddeleri veya yabancı cisim yutmaları sebebiyle meydana gelen boğulma:  Etrafını, çevresindeki objeleri ve he rşeyi tanımak isteyen çocuk, iç güdüsel olarak bunu dokunarak, ağzına alarak yapar. Özellikle de çocuğun emeklemeye başlaması ile risk artar. Boğulmalara daha çok leblebi, fındık, fıstık, draje şeklindeki şekerler gibi küçük taneli sert yiyecekler, kabuklu yiyeceklerin kabukları, madeni para, bilye, küpe vida gibi objeler neden olur.

Aileler Zehirlenme, Yanma, Kesilme Gibi Acil Durumlarda Nasıl Davranılmalıdır?

Kazalar durumunda uygulanması gereken ilk yardım teknikleri şu şekildedir; öncelik solunum yolundadır. Başa uygun pozisyon vererek, soluk yolunun düz ve açık olduğundan emin olunmalı; sonra sırasıyla, nefes alıp almadığı, kalbin atıp atmadığı kontrol edilmelidir. Sonrasında mümkün olduğunca sakin olarak, eğer hasta kendindeyse hemen bir sağlık kuruluşuna müracaat edilmelidir. Ambulansa ihtiyaç duyulan durumlarda hızlıca 112 aranmalı, sakinlik korunarak hastaya ait bilgiler doğru ve ayrıntılı olarak verilmelidir.

Yanıklarda yapılması gerekenler

– Yanan bölgeye hiçbir şey sürülmemeli, deri soyulmamalıdır.

– Su dolu bir kabarcık oluştuysa patlatılmamalıdır.

– Yanan bölgeye buz konulmamalı, sadece su ile soğutulmalıdır.

Kesiklerde yapılması gerekenler

– Kesik yere el, temiz bir havlu veya bezle (hiç kaldırmadan) 5 dakika baskı yapılmalıdır.

– Yara antiseptik sıvıyla, yoksa su ile yıkanmalıdır. Pamuk kullanılmamalıdır.

Elektrik çarpmasında yapılması gerekenler

– Sigortadan elektrik kesin.

– Kalın tahta veya gazete destesi üzerine basarak ya da ahşap sopa kullanarak akıma kapılan kişiyi çekilmelidir.

Kimyasal (çamaşır suyu vb.) zehirlenmelerinde yapılması gerekenler

– Kişi kusturulmamalıdır.

– Kişiye ağızdan bir şey verilmemelidir.

– Kişi, ağzı ve çevresi yıkanarak temizlenmelidir.

Her türlü kazada ilk müdahale ile birlikte, en yakın sağlık kurumuna ulaşılmalıdır.

Ambulans Nasıl Çağrılır? Ambulanslar Hakkında Ailenin Bilmesi Gerekenler Nedir?

– 112 aranmalı, sakin olunmalıdır.

– Olay kısaca anlatılmalı, yer ve isim ve sayı bildirilmelidir.

– Görevlinin sorularına doğru ve sakin bir şekilde cevap verilmelidir. Yapılan ilk uygulama bildirilmelidir.

– Telefon numarası ve adres verilmelidir.

– Telefonu en son ambulansı arayan taraf kapatmalıdır ve hat meşgul edilmemelidir.