Her 5 Kadından Biri PCOS’lu

Seyrek adet görme, kanda testosteron yüksekliği, tüylenmede artma, yağlı cilt, sivilce, saç dökülmesi ve şişmanlıkla ortaya çıkan polikistik over sendromu ile ilgili önemli bir araştırma yapıldı. 

Dr. Hakan Yaralı

Kadın Hastalıkları Uzmanı

PCOS tanısı koymak için kıllanma ve/veya kanda erkeklik hormonunun fazlalığı muhakkak olmalı. Ancak bu durumu yol açabilecek diğer hormonal faktörler dışlanmalıdır. Ayrıca seyrek yumurtlama ya da hiç yumurtlamama ve polikistik over görüntüsü kriterlerinden 1 tanesi olmalıdır.

Avrupa ve Amerika’da PCOS’un sıklığı ile ilgili yapılmış çok sayıda çalışma mevcuttur. ABD’de yapılan çalışmalarda hastalığın sıklığı % 6 ila %15 arasında rapor edilmiştir.”

PCOS Şişman Kadınlarda Daha Sık Görülüyor

Vücut kitle indeksi 30 kg/m2’nin altında olan kadınlarda PCOS sıklığı Roterdam kriterlerine göre %14,5 ve AE-PCOS Society kriterlerine göre %18,8 olarak saptandı. Vücut kitle indeksi 30 kg/m2 ve üzerinde olan kadınlarda PCOS sıklığı Roterdam kriterlerine göre %30, AE-PCOS Society kriterlerine göre %22,5 olarak tespit edildi.

Kadınların Yüzde 10’unda Tüylenme Belirlendi

Çalışmada yer alan kadınların %10,2’sinde tüylenmede artış görüldü. Kadınların yüzde 18.4’ünde ise kanda erkeklik hormonunun yüksekliği ortaya çıktı. Prof. Dr. Hakan Yaralı, “Tüm Akdeniz toplumlarında olduğu gibi ülkemizde de kıllanmada artış sıkça karşımıza çıkıyor. Ancak kıllanma ya da kanda erkeklik hormonun yüksek görülmesinin tek nedeni de PCOS değildir. Kadınların %9,4’ünde PCOS dışı androjen fazlalılığı (kanda testosteron yüksekliği) gözlemlenebilir” diyor.

Yumurtalama Bozukluğu Oranı Yüzde 15.3

PCOS araştırmasında elde edilen çarpıcı bir rakam da yumurtlama fonksiyonu ile ilgili. Kadınların %15,3’ünde yumurtlama bozukluğu %36,5’inde ise polikistik over görüntüsü belirlendi. Hastalarımızda yaygın kanı polikistik over görüntüsü olan herkesin yumurtlama fonksiyonlarının bozuk olduğu şeklindedir. Bu rakamlar bu kanının yanlış olduğunu gösteriyor. Yani her polikistik over görüntüsü olan hastanın yumurtlama sıkıntısı olmaz. Yine bu çalışmada yumurtlama fonksiyonları normal, kıllanma veya kanda erkeklik hormonunda artış olmayan kadınlarda %17,6 oranında polikistik over görüntüsü ile karşılaşıldı.

PCOS’a Eşlik Eden Sağlık Sorunları

Polikistik over sendromu, kadınlarda en sık rastlanan hormon bozukluğu. Sadece kadın hastalıkları kapsamında değil, vücuttaki tüm organ sistemleri kapsamında en sık görülen ve genetik yatkınlık gösteren bir hastalık.

Polikistik over sendromlu kadınlarda uzun dönemde bazı artmış metabolik riskler vardır. Bu olgularda 40’lı yaşlar ve sonrasında şeker hastalığı riski kesin olarak, PCOS’lu olmayan olgulara, göre artıyor. Bu hastalarda %40 civarında gizli şeker, %6–8 olguda ise aşikâr şeker (tip 2 diyabet) sıklığı sözkonusudur. Ayrıca, kesin olmamakla birlikte hipertansiyon (yüksek tansiyon) ve koroner kalp hastalığı riskleri de artmaktadır.

Polikistik Over Sendromuna Bağlı Kilo Sorunu

Araştırmalar Türkiye’de kadınlarda şişmanlığın hızla arttığını gösteriyor. Polikistik over sendromu olan kadınlarda da şişmanlık sıklıkla rastlanan bir sorun. Ancak polikistik over sendromlu kadınlarda kilo alımı erkek tipi kilo alımı olarak gelişiyor.

Şişmanlığın hangi tip olduğunu anlamak için karın çevresini ölçüyoruz. Göbek hizasından karın çevresi 88 santimetreyi aşmış ise erkek tipi şişmanlıktır. Bu durumun artmış metabolik riskler açısından bir faktör olabileceğini düşünürüz. İlk belirtilerini ergenlik döneminde veren hastalık menopoz ve sonrasına kadar neden olduğu sorunlarla devam edebiliyor.

Polistik Over Sendromu Olan Kadınlarda Görülen Metabolik Sendrom

Polikistik over sendromu araştırmasında incelenen kadınların yüzde 6.1’inde metabolik sendrom saptanırken, polikistik over sendromu saptanan kadınlarda bu oran yüzde 10’u buldu. Metabolik sendromun belirtileri şöyle: Karın çevresinin 88 cm’i geçmesi, kan trigliserit (yağ) düzeyinin 150 mg/dl üzerinde olması, kan HDL (iyi huylu yağ) düzeyinin 50 mg/dl altında olması, kan basıncının 130/85 mm/Hg üzerinde olması, açlık kan şekerinin100 mg/dl ve üzerinde olması. Metabolik sendromun en önemli yanı damar sertliği, yüksek tansiyon, kalp damar hastalıkları, karaciğer rahatsızlıkları ve pıhtılaşma rahatsızlıkları gibi pek çok sorunu beraberinde getirmesidir. Hastalar bu yüzden dikkatli tedavi edilmelidir.

PCOS Hastalarında Rahim İç Tabaka Kanseri Riski

PCOS hastalarının karşılaştıkları sıkıntıların en başında seyrek adet görme ya da hiç adet görmeme geliyor. Adet düzensizliklerinin ihmal edilmesi durumunda rahim iç tabakasında kalınlaşma ve rahim iç tabaka kanseri gelişebiliyor.

PCOS Hastalarında Kısırlık Tedavisi

Polikistik over sendromu tespit edilen kadınlarda yumurtlama seyrek ya da hiç olmadığı için gebe kalma sorunu yaşanıyor. Ancak gelişen tedavi teknikleriyle PCOS hastalarının çocuk sahibi olmaları sağlanabiliyor. Çocuk sahibi olmak isteyen kadınlara elimizde çok etkin tedavi seçenekleri var. Hastalarımıza ilk önerimiz; eğer mümkünse kilo vermeleridir. Kilo vermek tedavide kullanacağımız ilaçların duyarlılığını artırıyor. Ayrıca fazla kiloların gebelikte oluşturabileceği sıkıntıları da ortadan kaldırmak açısından da önemli.

PCOS’lu Hastalarda  Tüp Bebek Tedavisinin Etkinliği

İLK SEÇENEK: Tıbbi tedavide ilk seçenek olarak klommifen sitrat etken maddeli bir ilaçtır. Kullanımı kolay ve fiyatı ucuzdur. Bu tedavi ile 6 ayda % 80 yumurtlama % 40 gebelik elde ediliyor.

İKİNCİ SEÇENEK: Bu seçenek düşük doz günlük iğne tedavisidir. Bu seçenek ile tedavi ayı başına % 95 yumurtlama % 20-23 gebelik elde edilir. Günlük iğne tedavisine yanıt alınmayan olgularda 3. basamak seçenek olarak tüp bebek tedavisi yer alıyor.

PCOS’lu hastaların tüp bebek performansını değerlendirmek amacıyla yapmış olduğumuz çalışma yayınlanmış ve pek çok bilim adamı tarafından atıfta bulunulmuştur. Bu çalışmada PCOS olan olgular erkeğe bağlı kısırlık olguları ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara bakıldığında PCOS olan olgularda elde edilen yumurta ve olgun yumurta sayısının daha fazla olduğu belirlenmiştir.

Ayrıca PCOS’nun mikro enjeksiyon işlemi sonrası döllenme oranları üzerinde herhangi bir olumsuz etkisi bulunmadığı belirlendi. Bilakis döllenen yumurta sayısının erkeğe bağlı kısırlık olguları ile karşılaştırıldığında daha fazla olduğu ve daha da önemlisi PCOS’lu olgularda  transfer edilen embriyo kalitesinin daha iyi olduğu belirlenmiştir. Klinik gebelik oranlarına bakıldığında erkeğe bağlı kısırlık olgularında gebelik oranının % 44 iken PCOS’lu olgularda gebelik oranlarının % 66’ya çıktığı dikkati çekmektedir. “

Rahim Tabakası Kanseri Olan Hastalar İçin de Tüp Bebek Bir Umut

İhmal edilmiş PCOS’lu hastalarda, rahim iç tabaka kanseri gelişmiş hastalarda da çocuk sahibi olma umudu bitmiş değil.