Kas kaybı, ORMAN YANGINI gibidir

Akademik Geriatri Derneği düzenlediği basın toplantısında uyardı: Kas kaybı, ORMAN YANGINI gibidir. Uzmanlar, “Yangın hızlı başlar, kontrol altına alınamazsa hızlı yayılır ve yok eder. Sağlıklı yaşlılık için de kas sağlığı çok önemlidir. 40 yaş sonrası başlar, kronik hastalık tablosu varsa hızla gelişir, kaybedildikten sonra kazanılması zordur” dedi. Dernek, toplum ve sağlık çalışanları arasında farkındalığın oluşması için pratik ve erişilebilir çözüm ‘baldır çevresini ölç’ hareketini başlattı.

—

Dünya ve Türkiye hızla yaşlanırken, ‘Sağlıklı Yaşlılık’ kavramı daha sık gündeme gelmeye başladı. Geriatri uzmanları kas sağlığının yaşam içindeki önemini vurguluyor ve şu benzetmeyi yapıyor: Kas kaybı, ORMAN YANGINI gibidir.

Abbott, Akademik Geriatri Derneği iş birliği ile düzenlenen basın toplantısında, kas kaybı taramasının 65 yaş için aşı kadar zorunlu olması, sisteme entegre edilmesi gerektiğinin altını çizdi. Bunun içinde ucuz, hızlı ve duyarlı yöntem ‘baldır çevresini ölç’ hareketini başlattı.

Akademik Geriatri Derneği Başkanı Prof. Dr. Meltem Gülhan Halil, baldır çevresi ölçümünün kas sağlığının aynası olduğunu belirterek, şunları söyledi: “Ucuz, hızlı, duyarlı baldır çevresi ölçüm bantları ile; tomografi, EMAR’a kıyasla klinik pratikte total kas kütlesi hakkında bilgi alınabilir. Öte yandan her insan 40 yaş sonrası kas kaybı yaşamaya başlar. Ayrıca hastanede yatan kişi için yaş fark etmeksizin (örnek üç günde yüzde 10) kas kaybı yaşanması söz konusudur. 85 yaş erkeklerde kas kaybının yüzde 45, kadınlarda yüzde 36 olduğu ve KOAH, kanser, diyabet gibi hastalıkların tabloyu hızlandırdığı bilinmektedir. Peki Dünya ya da ülkemiz bu tabloya hazır mı? Yaşlanan Dünya ya da Türkiye bu tablo karşısında ne yapabilir? Ülkemizde geriatri uzmanları sayısı beşte bir oranında yetersiz, bakımevi ve huzurevi sayısı az, bilinç ve farkındalık oluşması gerekiyor.

Kas kaybı tablosu oluşumunda 65 yaş üstü kişilerin yetersiz beslenmesi ilk sırada yer alır. Protein ve amino asitlerin rolü de çok önemlidir.

ÇITIR YAŞLILAR İSTEMİYORUZ

Yaşlılarda ani kilo kaybı istenen bir tablo değildir. İdeal Vücut Kitle İndeksi 23-27 olmasını isteriz. Bugün yaşanan zayıflama çılgınlığı hızlı kas kaybına neden olacaktır. Özellikle zayıflama iğneleri gelecekte nasıl sorun oluşturacak henüz bilinmiyor” açıklamasını yaptı.

Akademik Geriatri Derneği Genel Sekreteri Doç. Dr. Cafer Balcı, protein alımı konusunda şu bilgileri verdi. “60 kilo olan yaşlı kişi için günlük kilo başına 1,2 dolayısıyla toplamda 72 gr. protein alması gerekir. Bunun için de günde:

*12-13 yumurta veya

*300-350 gram et veya

*2,5 lt. tam yağlı süt veya

*1,7 kg baklagil tüketmek gerekir. Bunu yiyecekle almak mümkün değil. Burada ilk basamak sağlık hizmetlerinin önemi ortaya çıkıyor. Ucuz, hızlı, duyarlı baldır çevresi ölçüm bantları; tomografi, EMAR’a kıyasla klinik pratikte total kas kütlesi hakkında bilgi verir.

Sarı                kas kaybı başlangıcı

Turuncu       orta

Kırmızı         ileri seviye

Yaşlı kişi evde de kas testini yapabilir. Örneğin; Sandalyeye 5 kez 15 saniye içinde oturup kalkması bilgi verir. Gerektiğinde tıbbı beslenme ürünleri önerilir. Protein ve direnç egzersizi ile süreç yönetilebilir. Mama ve Geriatri Merkezlerinin sevilmediği çözmemiz gereken başka bir sorun.

Ayrıca şikâyeti olmasa bile 65 yaş hasta grubunun yılda en az bir kez Geriatri Merkezi’ne yönlendirilmesi Sağlıklı Yaşlılık için gereklidir.

Tıbbı beslenme tedavisi ile gıda takviyesi denk değildir.

İhtiyacı göre ayarlanan tıbbı beslenme tedavisi öğün yerine geçmez beslenme desteğidir. Kahvaltı sonrası enerji ve protein yeterlidir. Diğer önemli bir nokta; tıbbı beslenme tedavisi ile gıda takviyesi denk değildir. Hastaya kişisel tıbbı beslenme tedavisi uygulanır. Diğer tedavilerine entegre edilir. Teşhis, tedavi, ameliyat çok başarılı olsa bile tıbbı beslenme tedavisi olmazsa iyileşme tam sağlanamaz. Ayrıca kronolojik ve biyolojik yaş aynı değildir. 

Geriatri Merkezi Süreci

• Ortalama 45 dakikalık demans, depresyon, idrar kaçırma, düşme, kırılganlık gibi tabloların genel değerlendirmesi yapılır.
• Beslenme ve kas kaybı yetersizliği incelenir.
• Kan tahlili, B12 eksikliği, D Vitamini, kan sayımı gibi değerler incelenir, böbrek, karaciğer fonksiyonları, EKG, Akciğer görüntüsü alınır.
• Kemik yoğunluğu ölçülür.
• İlaç planlaması yapılır, yaşam çizelgesi hastaya göre planlanır.
• Hastaya göre değişse de 3-6 ay arası takip gerekir.

Şikâyet olmasa dahi kırılganlık skalası ölçülüp, erken-orta-ileri seviye olarak tespit edilmelidir. Akademik Geriatri Derneği Türkiye’de kliniklerde kullanılmaya başlanacak baldır çevresi ölçüm bantı, basit, hızlı ve erişilebilir ölçüm yöntemiyle kas kaybına zamanında müdahale edilmesini mümkün kılıyor.

Türkiye’de görülme sıklığı yaşlı nüfusta yüzde 25’in üzerine çıkabilir, hastanede yatan bireylerde ise yaklaşık yüzde 50 seviyelerine kadar ulaşabilir. Bu girişim, yaş ilerledikçe güç ve bağımsızlığın korunmasına yardımcı olacak adımların atılabilmesi için kas kaybının erken dönemde fark edilmesinin önemine dikkat çekiyor.

Roma’daki Profesör Francesco Landi ve Fondazione Policlinico Universitario Agostino Gemelli IRCCS bünyesindeki araştırmacılarla iş birliği içinde geliştirilen baldır çevresi ölçüm bantları, kas kütlesinin hızlı ve güvenilir şekilde değerlendirilmesine olanak tanıyor.

Sarkopeni ve erken teşhisin önemi

Sarkopeni, yaşa bağlı kas kaybı olarak tanımlanırken; hareket kabiliyetinde azalma, bağımsızlığın kaybı ve yaşam kalitesinde düşüş gibi sonuçlara yol açabiliyor. Araştırmalar, kas kaybının 40 yaşından itibaren her on yılda yüzde 8’e kadar arttığını, 70 yaş sonrasında ise bu hızın iki katına çıkabildiğini gösteriyor.

Kas kütlesi ve fonksiyonundaki azalma; düşme riskinde artış, daha yüksek hastaneye yatış oranları, bağımlılık ve yaşam kalitesinde azalma gibi ciddi sonuçlarla ilişkilendiriliyor. Buna rağmen, sarkopeni günlük sağlık hizmetleri pratiğinde yeterince tanınmıyor ve düzenli olarak taranmıyor.

Kas kaybının erken dönemde tespit edilmesi, hareket kabiliyeti ve bağımsızlığın korunmasında kritik bir rol oynar. Zamanında müdahale, uygun beslenme, fiziksel aktivite programları ve düzenli takip ile sağlık profesyonelleri hastalığın ilerlemesi yavaşlatabilir, komplikasyonları azaltılabilir ve bireylerin yaşam kalitesi uzun vadede korunmasına katkı sağlayabilir.