Mantar ile Organ Yetmezliği

Mantar zehirlenmesi ülkemizde çok sayıda kişinin organ yetmezliği hatta hayatını kaybetme nedeni. Ormanlarda yetişen yüzlerce tür mantarın içinde yenilebilir olanların yanı sıra zehirlilerine de sık rastlanır. Zehirli mantarı ayırt etmek imkansız gibidir.

Uz. Dr. İlhan Ocak

Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı

Mantar zehirlenmesi nedeniyle organ yetmezliği ya da hayatını kaybeden insanların haberleri ülkemiz medyasında sıkça yer alır.

Kültür mantarları dışındaki yabanileri içeriğindeki toksinler nedeniyle zehirli olabilir. Mantarın renk, boyut gibi özelliklerinden zehirli olup olmadığı anlaşılmaz.

Halk arasında yaygın olarak bilinen, “Piştikten sonra çatal batırdığında rengi gümüş oluyorsa zehirlidir” tanımı da doğru değildir. Tecrübeli insanlar bile zehirli mantarı ayırt edemiyor. Yenebilir mantarlar arasına karışan bir tek zehirli mantar bile çok acı sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle bu tür mantarlar her ne şekilde olursa olsun tüketilmemelidir.

Belirtiler 12 saat içinde kendini gösterir

Nemli ortamlarda, ağaç kenarlarında yetişen yabani mantarlar yendikten sonra hiçbir belirti vermeyebilir. Bu süre 6 saatten 12 saate kadar uzayabilir. Bu süre sonunda bulantı, kusma, baş ağrısı, halsizlik gibi basit şikâyetler görülür. Bu şikâyetler mantar yiyen bir kişi için uyarıcı olmalı ve kişi en kısa sürede bir sağlık merkezine başvurmalıdır. Bu süreç kişiyi 3-4 gün içinde böbrek yetmezliğine, karaciğer yetmezliğine hatta ölüme kadar götürebilir. Bu nedenle bu süre çok önemli. İlk belirtilerle hastaneye başvuran kişiye “pheresis” denilen kan değişim programı uygulanır. Kişinin kanının belli bir oranı makinanın içinden geçirilir. Filtrede hücreli kısımlar, alyuvar ve akyuvarlar ayrılır ve tekrar hastaya verilir. Hücresiz kısım ise atılıp hastaya yeni kan verilir. Hastanın klinik durumuna göre günde 1 ya da 2 kez bu işlem uygulanır. Buna rağmen belirtiler ortadan kalkmıyorsa acilen nakil sürecine geçilir.

Bu önlemler hayat kurtarır!

• Kültür mantarı dışında, ormanlarda yetişen yabani mantarları tüketmeyin.
• Öncelikle mantar yediğinizi kesinlikle unutmayın. Olası bir zehirlenme durumunda yaşayacağınız basit belirtilerin başka hastalıklarla karıştırılmaması için mantar yediğinizi doktorunuza söylemeniz gerekmektedir.
• Bulantı, kusma, baş dönmesi gibi hafif belirtiler görüldüğünde en yakındaki donanımlı, canlıdan canlıya organ nakli yapabilen bir sağlık kurumuna başvurun. Çünkü bu belirtiler görüldükten sonra hastanın yaklaşık 5 günü olduğu düşünülürse hastanın hastaneler arası transferi de zaman kaybı olacaktır.
• Hastaneye iyi bir analiz vermeniz gerekmektedir. Mantarı ne zaman yediğiniz, belirtilerin tam olarak ne zaman başladığı tedavinin yönü açısından oldukça önemlidir.