Çölyak Dikkat İster

Ülkemizde sık görülmesine rağmen çölyak hastalığı hakkında kamuoyu bilgi eksikliği yaşar. Özellikle anne, çocuk üzerindeki bu tehlikeli hastalık hakkında bilgi sahibi ise evde teşhis edebilir. 

Dr. Aytaç Keskineğe

Klinik Biyokimya Uzmanı

Çocuklarda tanısı daha kolay konulan Çölyak hastalığı büyüme geriliği, sebepsiz karın ağrısı, iştahsızlık, hazımsızlık, gaz şikayetleri, yağlı ve kötü kokulu dışkılama gibi belirtiler gösterir.

“Çocuğumu beslerken her şeye dikkat ediyorum ama bir türlü büyümüyor” veya “ne yese karnı ağrıyor” diyorsanız çocuğunuz çölyak hastası olabilir. Genetik bir hastalık olarak tanımlanan çölyak her yaşta ortaya çıkabilir.

Eğer çocuğunuzda sebepsiz yere şişkinlik, karın ağrısı, deri döküntüsü, mide bulantısı, kemik erimesi ya da gelişme geriliği gibi rahatsızlıklar varsa bu sinsi tehlike sizin de yanı başınızda olabilir.

Günümüzde her 200 kişiden birinin sorunu haline gelen çölyak hastalığının nedenini, yiyeceklerin içinde bulunan glüten maddesi oluşturur.Çölyaklı kişiler buğday, arpa ve çavdarda bulunan protein olan glütene karşı hassastırlar. Genel popülasyonun %30’u çölyak hastalığı genini taşımaktadır. Ancak çölyak olan kişileren  %5’i hastalıkla ilgili semptomları gösterir.

Emzirerek Bebeğinizi Çölyak Hastalığı’ ndan Koruyun

Emzirme sırasında anne sütünden bebeğe az miktarda glüten geçer. Bu da bebeği çölyak hastalığından korur ya da en azından hastalığı erteler. Ayrıca yaşamın ilk aylarında glütenden zengin beslenmenin ciddi risk yarattığı bilinmektedir. Yaşamın ilk 4-6 ayında sadece anne sütü ile beslenme bu açıdan çok önemlidir. Çölyak hastalığı her yaşta ortaya çıkabilmesine rağmen 8-12 aylık çocuklarda daha sık görülmektedir.

Çölyak Hastası Oldunuzu Nasıl Anlarsınız?

Çölyak hastalığının tanısı şikayetlerin değişkenliği yüzünden zor olabilir. Ancak tanıyı destekleyen laboratuvar bulguları hastanın glütenden zengin ve glütenden fakir beslendiği dönemler arasında ortaya çıkan farklılıklar dikkate alınarak kolaylaştırılır. Her ne kadar hastanın damarından alınan kan örnekleri ile çalışılan testler tanıya yardımcı olsa da bazı hastalarda, tedavi ile ortaya çıkan etkilerin görülebilmesi için, ince barsak biyopsisi gerekebilir.

Çölyak belirtileri ise şöyle sıralanır; 12-24 aylık bebeklerde ishal veya kabızlık kusma, mide gazı, şiddetli karın ağrısı, kilo kaybı, gelişim geriliği ve kas kaybı, anemi. Bu belirtiler varsa mutlaka Çölyak akla getirilmesi gerekir.

Çölyaklılarda non-Hogkin lenfoma görülme olasılığı 3-6 kez daha fazladır. Lösemi, malign melanom, meme kanseri çölyak hastalarında daha sık görülmektedir.

Çölyak Hastalarının Tek Tedavisi Glutensiz Diyet!

Çölyak hastalığı olan insanlar glütensiz diyetle beslendiklerinde bağırsaklarında oluşan harabiyet düzelir. Ama bu düzelmeye aldanıp tekrar glütenli gıdaları tüketmeye başlamaları halinde hastalığın bulguları yeniden ortaya çıkabilir. Çölyak hastalığının tek tedavisi glütensiz diyet. Buğday, çavdar, arpa ile bunlardan yapılan her türlü yiyecekten uzak durmak gerekir. Diyette tahıl grubundan pirinç ve mısırdan yapılan yiyecekler tüketmeye özen göstermek yerinde olur. Ayrıca teflon, tahta kaşık gibi mutfak aletleri ne kadar iyi temizlenmiş olsa bile gözeneklerinde glüten kalıntıları kalabilme riski olduğundan bu tür materyalleri kullanmamaya itina gösterilmesi gerekir.