Kanser Tedavisi Öncesi Diş

Kanser hastalarının kemoterapi-radyoterapi öncesi diş hekimine uğrayıp ağızlarında sorun varsa gidermeleri gerekir. Çünkü kanser tedavisi sırasında ağız içindeki küçük sorunlar büyüyebilir.

Prof Dr. Serhat Yalçın

İst. Ün. Diş Hek. Fak. Öğr. Üyesi

Kanser tedavisinde kemoterapi (KT), radyoterapi (RT) ya da bu iki tedavinin birlikte uygulanması, kanser hastalarında ağız içinde birçok değişikliğe neden olur. Bu değişiklikler hastaların tedavi sırasında hayat kalitelerini düşürmektedir.

Özellikle ağız içi muayenede RT/KT sonrasında komplikasyon çıkabilecek bölgelerin teşhisi ve tedavisi sorunları minimalize etmede çok önemli bir yer tutar. Özellikle erken koruyucu yöntemler, etkili ağız bakımı ve ağız içi lezyonlarının erken teşhisi, kanser tedavileri öncesinde önemlidir. Ağız içindeki her tür hastalık kanserle ilgili tedavi başlamadan en geç 1 ay önce bitirilmeli ve daha sonra oluşacak komplikasyonlar içinde düzenli doktor kontrolü gerekir.

Kemoterapi, Radyoterapi Öncesinde Yapılması Gerekli Diş Tedavileri

Kanser tedavisi sırasında daha kötü olabilecek ağız içi hastalıkların tedavisi, prostat kanseri, meme kanseri ve bunlar gibi birçok kanser türünden oluşabilecek ağız içi metastaz ihtimallerinin kontrolü, kanser tedavisi sırasında meydana gelebilecek ağız içi rahatsızlıkların minimalize edilmesi, hastaların tedavi öncesinde klinik ve radyografik olarak muayenesi ve oral hijyen konusunda hastaların motivasyonu önemli yer tutar. Bu dönemde hastaların rutin profilaksileri yapılmalı, dişlere çürük önleyici florid uygulanmalı ve kemoterapi başlamadan önce restore edilemeyecek dişler çekilmelidir. Diş çürükleri, kök uçlarındaki patolojiler, kalmış kökler, gömük dişler ve kist gibi patolojiler tedavi edilmelidir.

Kemoterapotik İlaçların Ağız İçi Ve Çevre Dokulardaki Yan Etkileri

Ağız içi bulgularında; mukozitler, bakteriyel, viral ya da fungalinfeksiyonlarla, spontan ağız içi kanamaları, tad alma bozuklukları, ağız kuruluğu gibi belirti ve hastalıklarla karşılaşılabilinir. Bu etkiler kemoterapi ilaçlarının alınmasından genellikle 1 hafta sonra başlar ve ilaçlar kesildikten en az 2 ya da 3 hafta sonra iyileşmeye başlayabilir. İlaçlara bağlı olarak meydana gelen myelosupresyon sonucunda ağız içinde diş eti iltahabı gelişebilir. Buna bağlı olarak dişetlerinde meydana gelen spontan kanamalar myelosupresyon (Kemik İliğinin Baskılanması) durumu düzeldikten sonra yaklaşık 3 hafta daha devam edebilir.

Radyoterapinin Ağız İçi Ve Çevre Dokulardaki Yan Etkileri

Özellikle baş ve boyun bölgesindeki malign karakterdeki tümörler nedeniyle bu bölgelere uygulanan radyoterapiler, cilt ve diğer dokularda olduğu gibi ağız içi dokularında da geri dönüşü olmayan hasarlara sebebiyet verir. Aktif tümör hücrelerini hedefleyen X-ışınları ve elektronlar, temas ettikleri normal dokularda da hasara neden olurlar. Baş ve boyun bölgesinden alınan radyoterapilerin; tedavi sırasında ve tedavi sonrasında olmak üzere iki şekilde yan etkileri görülmektedir. Baş-boyun bölgesinden ışın tedavisi gören hastaların ışından sonra 1-1.5 yıl kadar diş çekimi cerrahi müdahaleden kaçınması gerekir. Bu hastalarda cerrahi sonrası çene kemiğinde iltihaplanmalar görülebilmekte ve yaşam kalitesi düşmektedir.