Sigara MS Kötüleştirir

Beyin ve omuriliğin iltihabıyla giden bir bağışıklık sistemi hastalığı olan Multiple Skleroz (MS),  baş dönmesi, uyuşma, vücudun bir tarafında (yüz, kol, gövde veya bacak gibi) güç kaybı, bulanık görme gibi bir günden uzun süren geçici ve tekrarlayıcı yakınmalara sebep oluyor.

Dr. Murat Kürtüncü
Nöroloji Uzmanı

Multiple Skleroz–MS, hastaların önemli bir kısmında ataklar halinde seyrediyor; ancak daha seyrek olsa da bir kısım hastada hiç atak izlenmeği de görülebilir. Atakların dışındaki dönemlerde hastaların pek fazla şikayetleri olmaz, ancak her atak beyinde kalıcı hasarların oluşmasına neden olabilir. Hastalar yürüme, denge ve görmede zorluklar yaşayabilir. Sağlıklı beslenme kurallarına MS hastalarının da uyması gerekiyor. Kırmızı et yerine beyaz eti tercih etmek, sebze ve meyveyi bol tüketmek gibi. Yeni bilimsel çalışmalar, sigaranın çok içilmesi halinde MS hastalığının gidişatını kötüleştirdiğini ortaya koyuyor. Bu nedenle sigara içilmemeli.

Başka Hastalıklarla Karışıyor, Tanısı Gecikiyor
MS hastalığı belirtileri, başka daha sık görülen hastalıkların belirtileriyle karıştırılabildiğinden tanıda gecikmeler olabilir. Elektriklenme şeklinde ağrı, uyuşma, bulanık görme, baş dönmesi, dengesizlik ve idrarda tutukluluğun MS’in ilk belirtileri olabileceğini akıldan çıkarmamak gerekir. Özellikle tekrarlayan baş dönmesi ve dengesizlik şikayeti ile başlayan hastalar iyi bir nörolojik değerlendirmeden geçmemesi durumunda tanıları gecikebilir. MS hastalığında izlenen ağrılar zaman zaman fıtıklarla bile karışabilir bu nedenle bazı hastaların tanıları ameliyat sonrasında konabilir.

Hangi İncelemeler Yapılıyor?
Her nörolojik yakınma için MR çekilmemesi gerekir. MR dünyanın her yerinde MS için en iyi tanı aracı olarak kabul edilir. Ancak bu incelemeyi doğru amaçlarla kullanmak gerekir. MR dışında yardımcı tanı araçları olarak, rutin kan incelemeleri, bel suyu incelemesi (bel suyunda bağışıklık sisteminin ürettiği proteinler birikiyor) ve ayrıca VEP gibi elektro fizyolojik testler kullanılır.

Kadınlarda Erkeklerin İki Kat Daha Sık
MS hastalığı 25-35 yaş grubunda, kadınlarda erkeklere göre iki kat daha sık olarak görülüyor. Genel olarak kadınlarda bağışıklık sistemi hastalıkları daha fazla, bu nedenle X kromozomuyla ilgili bozukluklar, ya da hormonal faktörlerin tetikleyici olabileceği düşünülüyor. Gebelik süresince seyrekleşen ataklar,  gebelik sonrasında sıklaşıyor. Çocukluk döneminde de MS teşhisi alan hastalar var.

Bazı Ataklar Üç Aydan Fazla Sürebiliyor
MS hastalarının bir grubu çok iyi seyreder hatta 10 yıl hiç atak geçirmez. Bir grup hasta da var ki, yılda 3-4 atak geçirebilir. Hangi hastanın nasıl seyredeceğini bize önceden söyleyen bir test ne yazık ki bulunmuyor. Ancak hastalığın nasıl seyredeceğini birkaç yıllık takiple tahmin edebilir. MS hastalarında ortalama atak sıklığı yaklaşık olarak 1,5 yılda birdir. Atakların sık olup olmadığını bu ortalamaya göre tahmin edilebilir.

MS hastalarının atakları ile ilgili olarak şunlar söylenebilir:
l  24 saatten fazla süren geçici nörolojik kayıplardır.
l  Görme kaybı, çift görme, uyuşma, güçsüzlük, idrar mesane problemleri, dengesizlik, ağrılar izlenebilir.
l  Ataklar sıklıkla bir ay içinde düzelir.
l  Üç aydan daha uzun süren ataklar da olabildiği gibi bazı ataklarda düzelme de olamayabilir.
l  Günümüzdeki tedavilerin tümü atak sıklığını azaltmak üzerinde etkindir.

Atakların İki Çeşit Tedavisi Var
Atak tedavisinde kortizonlar kullanılıyor ve belli bir süre boyunca damardan yüksek doz kortizon tedavisi veriliyor. Değişik kortizon kürleri var, hastanın ve hekimin tercihine göre değişebiliyor. Son 15 yılda yaygın olarak kullanılmaya başlanan atak engelleyici tedaviler enjeksiyon şeklinde uygulanıyor. Hastalar ilaçlarını kendi kendine yapabiliyor ya da yardımla yapabiliyor.

Kesin Tedavisi Yok mu?
MS’de sinir kılıfı tahrip oluyor, henüz bunu ortadan kaldıran ya da yok eden bir ilaç ne yazık ki yok.  Hastalığı daha iyi kontrol altında tutan ve daha kolay uygulanan ilaçlar çıktı. Her gün ilaç yapma zorunluluğundan ayda bir kez tedavi almaya yönelik tedaviler ile ilgili çalışmalar sürüyor. Hastalık daha çok genç erişkin nüfusu etkilediğinden, hastaların yıllarca tedavi almaları gerekiyor. MS hastalığı bir akıl hastalığı değil ve hastalar normal şekilde hayatlarını sürdürüyorlar. Hastaların yüzde 50’sinde depresyon görülüyor. Depresyon dışında cinsel işlev bozukluğu da olabiliyor. Hastaların bu nedenden evlilikleri sıkıntıya girebiliyor.