Sivilce ile Başım Dertte

Akne ya da diğer adıyla sivilce en sık rastlanan cilt hastalığıdır. Her insanın ergenlik döneminde sivilce problemi az ya da çok olur. ‘Ergenlik sivilcesi nasılsa geçer’ deyip ihmal edilir.

Dr. Şerife GÜNEL
Dermatoloji Uzmanı

Zamanında tedavi edilmeyen sivilce gencin en güzel çağlarında kendini çirkin hissetme ve aşağılık kompleksine girmesine yol açar. Gençlik dönemini kabusa çeviren akne, halk deyimiyle sivilce, ergenlik sivilcesi nasılsa geçecek deyip ihmal edilir.

Ebeveynler tarafından genellikle önemsenmez, çocuğunu doktora getiren anne baba olayı küçümser, bu kadar küçük bir sorunla doktora gelmekten utanmış bir tavırla konuşur. Oysa zamanında tedavi edilmeyen sivilcelerin yerlerinde çukurcuklar ve kırmızı izler kalabilir. Sivilcelerin biran önce geçmesini isteyip onları sıkan ya da üzerindeki kabukları devamlı koparan kişilerin yüzünde de koyu kahverengi lekeler  oluşabilir. Bazen gençlik döneminde sorun bitmeyip orta yaşlara kadar da devam edebilmektedir. Bu nedenle akne ihmal edilmemesi gereken bir cilt sorunudur.

Sivilceleri Asla Sıkmayın

Akne yağ bezlerinin bir hastalığıdır; dolayısıyla yağ bezlerinin  daha çok olduğu yüz, boyun, omuzlar, sırt, göğüs, bazen kalçalar ve uyluklarda  görülür. Aknenin oluşumunda hem kalıtımsal faktörler  hem de   hormonal nedenler rol oynar. Önce yağ bezinin deriye açıldığı kanalda tıkanıklık oluşur böylece beyaz noktalar ve siyah noktalar oluşur. Derimizde normalde bulunan ve bizimle dost olarak yaşayan propionibacterium acnes adı verilen az sayıdaki bakteri çoğalma fırsatı bulur ve aknenin artmasına katkı yapar. Bu bakteriler oksijensiz ortamları  severler ve komedonların içindeki kapalı ortam onlar için idealdir.

İltihaplı sivilcelerin sıkılması, içindeki enfeksiyonun hem yüzeye, hem derine hem de çevredeki sağlam yağ bezlerine bulaşarak  aknenin çoğalmasına, yerinde izler kalmasına yol açabilir. Akne bulaşıcı değildir. Hormonların etkisi hariç tutulursa herhangi bir iç organ hastalığının belirtisi de değildir. Hormonal etki yumurtalık ve böbrek üstü bezlerinden salgılanan androjen grubu hormonlar tarafından oluşturulur. Kanda androjen hormon düzeyleri normal olsa da bu hormonlara deri duyarlılığı söz konusu olabilir ve yine akne oluşabilir. Kan androjen düzeyleri yüksekse bunun ayrıca araştırılması ve tedavisi gerekir. Kan hormon düzeyinin yüksekliği çoğunlukla tedaviye dirençli ve şiddetli akne meydana getirir ve bazen kıllanma ve saç dökülmesi gibi ek belirtiler de verir.

Dar Kıyafetlerden Kaçının

Aknenin en sık karşılaşılan türü genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan akne vulgaris’tir. Ancak akne konglobata gibi çok büyük iltihaplı kistlerden oluşan bir tipinde iyileşme çok uzun sürer, ciddi ve uzun süreli tedavi gerektirir ve yerinde izler kalır. Yeni doğmuş çocuklarda ortaya çıkan ve birkaç yıl sürebilen infantil akne de mevcuttur. Bunun yanı sıra; gelenekleri gereği ciltlerini yağlayan kişilerde (Uzakdoğu Asya/ Karayipler) görülen pomad aknesi, yağlı, aşırı kapatıcı ürünler  ya da uygun olmayan cilt ürünleri kullananlarda kozmetik aknesi, rutubetli ve sıcak bölgelere yapılan seyahatlerde ortaya çıkan mayorka aknesi, steroid türü ürünlerin kullanımı sonucu ortaya çıkabilen ilaç aknesi, belli kimyasal maddelerin salındığı ortamlarda bulunmaktan dolayı edinilen klorakne veya endüstriyel akne gibi tipleri vardır. Ayrıca motor yağı ya da “fast food” restoranlarda havaya yayılan yağ, komedon yapıcı özelliğe sahiptir ve oil akne dediğimiz yağ aknesini yaparlar. Dar giysiler yüzünden meydana gelen sürtünme özellikle uyluklarda aknelere yol açar. Kask kullananlarda  özellikle çene ve alında görülürler. Katran ürünleri (bu ürünler ile çalışan iş kolları: asfalt ve kömür işçileri), çözülmeyen yağlar ve hidrokarbonlar da akne oluşturabilen kimyasal ürünlerdir. Katran aknesi deri koyulaşması ile birlikte oluşur. Takıntı düzeyinde derisini yıkayanlarda da akne gelişimi gözlenir.  Yüzünü ya da vücudunu içinde nemlendirici içeren sabunlarla yıkayanlarda da akne
artışı görülebilir.

Cilt Bakımına Özen Gösterin
Aknede yiyeceklerin rolü olup olmadığı konusu tartışmalı olmakla beraber; çikolata, kuruyemiş, cips, kolalı içecekler gibi besinleri hasta çok tüketiyorsa ve beraberinde  aknelerinde artış gözlüyorsa bunu dikkate almalı ve bu tip ürünleri tüketmekten kaçınmalıdır. Aknenin tedavisi için  bir dermatolog doktorun gözetiminde tedavi olmak gerekir. Tedavi hastanın yaşına, cinsiyetine, aknenin tipine, şiddetine, yaygınlığına göre seçilir. Zaman zaman ilaçlar  değiştirilebilir, belli aralıklarla kontroller gerekir. Günümüzde aknenin ve  izlerinin tedavisinde laserler de yerlerini almışlardır. Ayrıca cildin üzerindeki yağın azaltılması ve dengelenmesi için düzenli olarak cilt temizleyiciler, gözeneklerin sıkılaşması için tonikler, yağın dengelenmesi, cildin nemlendirilmesi ve bakımı için nemlendiriciler düzenli olarak uygulanmalı, akne tedavisi bitse bile bu şekilde bir cilt bakımını her zaman sürdürmekle daha sonra yeniden akne oluşumunu engellemek gerekir.