Viral Hepatitte Hedef Yok Etmek

İstanbul Aile Hekimliği Derneği (İSTAHED) Üyesi Uzm. Dr. Selda Handan Karahan, DSÖ’nün 2030 yılına kadar tüm dünyada viral hepatitleri ortadan kaldırma hedefi olduğunu, 2025 yılının “Harekete geçme zamanıdır: Artık bu oyunu bozalım” olarak ilan edildiğini açıkladı. Karahan, Türkiye’nin başarısıyla örnek teşkil eden ülkeler arasında olduğuna dikkat çekti.

—

Tüm dünyada 2030 yılına kadar viral hepatitleri ortadan kaldırma hedefini ortaya koyan DSÖ, 2025 yılı temasını “Harekete geçme zamanıdır: Artık bu oyunu bozalım” olarak ilan etti.

Hepatit A: hijyen ve aşıyla koruma

İstanbul Aile Hekimliği Derneği (İSTAHED) Bilim Komisyonu Üyesi ve Aşı Çalışma Komisyonu Üyesi Uzm. Dr. Selda Handan Karahan, hastalıkla ilgili şu bilgileri verdi: “Viral hepatitler Hepatit A, B, C, D ve E virüslerinin neden olduğu enfeksiyonlardır. Özellikle Hepatit B ve C, uzun dönemde kronik karaciğer hastalıkları, siroz ve karaciğer kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Hepatit A genellikle su ve gıda yoluyla bulaşıyor. Çocuklukta genellikle hafif geçirilse de ileri yaşlarda ciddi sonuçlara neden olabilir. Hijyenin yanı sıra aşı en etkili korunma yöntemidir. Türkiye’de çocuklara 18. ve 24. aylarda, risk gruplarına ise 6 ay arayla iki doz Hepatit A aşısı yapılır ve 2022’de aşılama oranı yüzde 96,06 ulaştı. Hepatit B ve C kontrolsüz kan teması, enfekte enjektör, cinsel temas ve anneden bebeğe bulaş yoluyla geçer. Hepatit B’ye karşı en etkili önlem aşıdır. Hepatit C için henüz bir aşı bulunmadı ancak etkili tedaviler mevcut ve ülkemizde bu tedaviler genel sağlık sigortası kapsamında ücretsiz sunuluyor.

Türkiye’nin başarısı örnek teşkil ediyor

• 5 yaş altı akut Hepatit B vaka sayısı, 2002 yılında 136 iken, 2022 yılında sadece 1 olmuştur.
• Aynı yaş grubunda insidans, yüz binde 2’den yüz binde 0,02’ye düşmüştür.
• 15 yaş altı akut Hepatit B vakaları, 2002’de 734 iken, 2022’de 8 olmuştur.

Bu başarılar, Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda önemli bir yol kat etmiştir.

Küresel durum alarm veriyor

Dünya genelinde 304 milyon kişi kronik Hepatit B ve C ile yaşıyor. 2022 yılında yeni doğanların sadece yüzde 45’ine ilk 24 saat içinde Hepatit B aşısı yapılabildi.

Her yıl yaklaşık 1,3 milyon kişinin hepatit nedeniyle, büyük ölçüde karaciğer kanseri ve sirozdan hayatını kaybediyor. Bu da her gün yaklaşık 3 bin 500 ölüm demektir. Günlük yaklaşık 8 bin yeni hepatit enfeksiyonu gerçekleşmektedir. Hepatit, COVID-19’dan sonra en ölümcül viral enfeksiyon olarak kayıtlara geçmiştir. Her yıl 2 milyondan fazla yeni vaka görülmektedir.300 milyondan fazla insan, hepatit ile yaşamaktadır. Hepatit, karaciğer kanserinin önde gelen nedenlerinden biridir. Erken teşhis, hayat kurtaran tedavilere ulaşmanın ve karaciğer kanserini önlemenin ilk adımıdır. Ancak birçok hasta hastalığını fark etmeden yaşamını sürdürmektedir.

DSÖ ne öneriyor?

Kamuoyu için:

*Hepatit B ve C için test yaptırın.

*Yeni doğanlara ilk 24 saat içinde Hepatit B aşısı yaptırın.

*Bilgi edinin, erken teşhis ve tedavi için hekiminize danışın.

*Damgalamayı önlemek adına doğru bilgi paylaşın.

Hükümetler ve Politikacılar İçin:

*Karaciğer kanseri farkındalığını artıracak kampanyalara öncülük edin.

*Doğum dozu aşılamayı ve güvenli kan/enjeksiyon uygulamalarını teşvik edin.

*Hepatit hizmetlerini birinci basamak sağlık sistemine entegre edin.

*Hizmetleri ulusal sağlık sigortası kapsamına alın.

*Güçlü veri sistemlerine yatırım yaparak tüm paydaşların katılımını sağlayın.

Ulusal sağlık yetkilileri için:

*Erken tanı ve tedaviye öncelik verin.

*Hizmetleri ilçe sağlık merkezlerine kadar ulaştırın.

*Anne-çocuk sağlığı programlarına hepatit önlemlerini entegre edin.

*Test ve tedaviye ücretsiz erişim sağlayın.

*Sürdürülebilir finansman ve veriye dayalı politikalar geliştirin.

Aile hekimlerinin rolü hayati

*Aile sağlığı merkezlerinde gerekli durumlarda hepatit testleri yapılmalı,

*Aşılar uygulanmalı,

*Vatandaşlar, hepatit hakkında bilgi almak için mutlaka aile hekimlerine başvurmalıdır.