D Vitamini Seviyesi Önemi

D vitamini bilinenin aksine sadece diş ve kemik gelişimi için gerekli değil. Güneş ışınları ya da bazı gıdalarla sağlanmaya çalışılan vitamin maalesef istenilen oranın çok altında. Oysa D vitamini seviyesi vücudun sağlıklı işleyişi açısından önemlidir.

Dr. Aytaç Keskineğe

Klinik Biyokimya Uzmanı

D vitaminin eksik ya da fazla olması sağlıklı yaşamı gölgeler. D vitamini tahlili yaptıran ve takviyeye ihtiyacı olduğu doktoru tarafından onaylanan kişilerin günlük destek almaları ya da 6 ayda bir D vitamini damlaları kullanarak depolamaları önerilir. Ancak, D vitamini fazlasının da toksik etki yaparak karaciğeri yorduğunu unutmamak ve takviye almadan önce ihtiyacı bilmek gerekir.

11.00-16.00 saatleri arasında güneşlenmenin cilt kanserine davetiye çıkardığı bilinir. Ancak saat 16.00’dan sonra güneşin altında sere serpe uzansanız dahi D vitamini almanız mümkün olmaz. Öte yandan cildi koruyucu kremler de D vitamini alımını engeller.

Güneş eskisi kadar masum değil. O nedenle riskli saatlerde sınırsız güneşlenmek sakıncalıdır. Bu nedenle D vitamini almak amacıyla yapılan güneşlenmeyi haftada iki gün en fazla yarım saat olarak sınırlamak gereklidir. Gün boyunca evinizin, ofisinizin ya da aracınızın camından gelen güneş ışığının da D vitamini almanıza hiçbir katkısı olmadığını çünkü camın ultraviyole B ışınlarını filtrelediğini unutmamanız gereklidir. Ancak şehir hayatı, kapalı ortamlarda geçen günler ve güneşin kendini göstermediği mevsimler, 1000 ünite civarında olan günlük D vitamini ihtiyacını karşılamaya yetmez.

Gıdalar Yüzde 10’unu Karşılıyor

Somon, ton, uskumru ve yağlı palamut, denizin D vitamini yönünden en zengin kaynaklarını oluşur. Bunların yanı sıra karaciğer, yumurta sarısı ve süt, güneşte yetişen mantar türleri de bol miktarda D vitamini içerir. Sağlıklı ve çeşitli beslenen kişiler günde yaklaşık 100-150 ünite D vitaminini gıdalardan alabilir. Yaz aylarında doğru güneşlenme ile 200-300, doğru beslenme ile 100-150 ünite D vitamini alınsa dahi geriye 700-800 ünitelik bir bir açık kalmaktadır.

Kemiklerin korunması için neler gerekli?

Özellikle menopoza girmeye hazırlanan ya da girmiş olan birçok kadın o tarihten itibaren kalsiyum alımını artırarak kemiklerini koruyacağını düşünür. Ancak bu işin doğrusu bu kadar basit olmaz. Bol miktarda alınan kalsiyum kemiğe yerleşmediği sürece böbrek taşı oluşturmaktan başka bir işe yaramaz. Oysa kalsiyumun kemiklere yerleşmesi için en önemli aracı yine D vitamini olduğu belirtilir. Aksi takdirde fazla kalsiyum böbrekler aracılığı ile atılırken vücut da ihtiyacını kemiklerden çekmeye başlar. Bunun sonucunda yetişkinlerde osteomalazi denilen kemik kırılganlığı tablosu ortaya çıkar. Çocuklarda ise bu durum raşitizm olarak adlandırılır.

D Vitamini Prostat Kanserini Önlüyor

D vitamini, Prostat kanserinin erkeklerde çıkmasını önler. Sırf bunun için bile erkekler D vitaminini kullanmalıdırlar. Çünkü prostat kanseri 70 yaşında %70, 80 yaşında %80, 90 yaşında %90, 100 yaşından sonrasında ise hepimiz zaten prostat kanseri olmuş oluyoruz. Belirli yaştan sonra, hiçbir erkek ben prostat kanseri olmadım diyemez mutlaka vardır da tanısı konmuyordur. Bu yüzden erkekler D vitamini almayı asla ihmal etmemelidir.

Kimler Destek Almalı?

D vitamini seviyesi 20-50 ng/ml aralığında olanlar alt sınırda, 50-60 ng/ml aralığında olanların iyi durumda olduğu, 100 ve üzerindeki sonuçların ise toksik düzeyde olduğu kabul ediliyor. Ölçümlerin mevsim değişiklikleri göz önüne alınarak yılda en az iki kez yapılması ve doktor önerisi ile takviye kullanılmalıdır.

D Vitamini Hakkında En Yeni Bilgiler

• Daha çok genç kadınlarda bağışıklık sisteminin neden olduğu Multipl Skleroz (MS) hastalığının ilerlemesi, yeterli D vitamini alınması halinde yavaşlıyor.  Ataklarda seyreden bu hastalıkta D vitamini, atakların arasının uzamasını ve şiddetinin hafiflemesini sağlar.
• Prostat kanseri riski 60 yaşından sonra yüzde 60, 70 yaşından sonra yüzde 70 gibi oranlarla ilerliyor. Bu nedenle erkeklerin yeterli miktarda D vitamini alması önem taşır.
• Yine hormona duyarlı bir kanser türü olan ve kadınlarda çok sık rastlanan meme kanserine karşı da yeterli D vitamini kullanımının olumlu etkisi olduğunu bilimsel olarak kabul edilir.
• Obez hastalar üzerinde yapılan bir araştırmalar ise D vitaminini doğru miktarlarda alan grupta obezitenin Tip2 diyabete dönme hızının daha yavaş olduğunu gösterir.
• D vitamininin ayrıca kolesterolü düşürücü ve metabolizmayı hızlandırıcı etkisi bulunur.