Demir Eksikliği ve Beyin Gelişimi

Demir eksikliği, çocuk beyin gelişimini ve bedensel gelişimini olumsuz yönde etkiler. Tedavisinde geç kalınırsa hasar  kalıcı olabilir. 

Prof. Dr. Hilal Mocan
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzm.

Demir eksikliği bebeklerde beyin ve bedensel gelişimi yavaşlatır. Türkiye’de yapılan araştırmalara göre 5 yaş altı her 2 çocuktan birinde demir eksikliği görülüyor.

Bebeklerde 6-36 ay arası yaşanan demir eksikliği, sosyal gelişimin bozulmasına da neden olur. Tedavi sürecinde hızlı büyüme dönemi kaçırılırsa kaybın geri dönüşü mümkün olmaz.

Özellikle büyümenin çok hızlı olduğu 0 – 3 yaş bebeklik-çocukluk döneminde beslenme, fiziksel ve beyin gelişimi açısından hayati öneme sahiptir. Beyin gelişimi dolayısıyla bilişsel gelişimin beslenme ile çok yakından ilgilidir.

Beyin, demir eksikliğine karşı son derece hassas bir bölgedir.

İlk 6 ay bebeğe verilebilecek en değerli besinin sadece anne sütüdür.  Anneden depolanan demirin bebeğe ilk 6 ay boyunca yeterli olur. Ancak özellikle 6. aydan itibaren anne sütü yetersizse, bebeklere litresinde 6 – 12 mg demir içeren formül mamalar ve demirce zengin olduğunu bildiğimiz ek besinler (et, yumurta, baklagiller gibi) verilebilir. Pirinç unu, bisküvi, ekmek gibi kilo alımı dışında bebeğe faydası olmayan besinlerden kaçınılmasını gerekir. 1 yaşından önce inek sütünü de demir yönünden zayıf olduğu için önerilmez.Erken çocukluk döneminde yaşanan demir eksikliği anemisinin, 11 – 14 yaşlarındaki okul performansının düşmesine neden olabilir. İki yaşına kadar demir eksikliği görülen çocukların fiziksel ve beyin gelişimleri düşük seviyelerde gerçekleşiyor. Sonrasında ise demir takviyesi yapılsa bile bunun telafisi mümkün olamıyor.

Demirden Zengin Beslenme Şart
Yeni doğanların 9 – 12. ayda, prematürelerin ise 6. ayda demir eksikliği açısından taranması önerilir. Süt çocuklarının demir ihtiyacının, uygun beslenme ile kaşılanamaması halinde ‘Demir Eksikliği Anemisi’ hızla gelişiyor. Bebeklerin 6. aydan daha uzun süre ‘tek başına’ anne sütü ile ya da demirden eksik ek gıdalarla beslenmesinin demir eksikliğini kolaylaştırdığı belirtiliyor. Bunun yanında inek sütüne dayalı beslenmede, inek sütünün demir içeriğinin ve emiliminin düşük olması bebeklerde demir eksikliğinin ortaya çıkmasında etkin rol oynamaktadır.