Geriatri İle Sağlıklı Yaşlılık Geçirmek Mümkün

Son yıllarda sağlıklı yaşlılık geçirmekle özel dönemle ilgilenen “Geriatri” bilim dalının önemi daha da artıyor.  Hepimizin hayatında 65 yaş üzerinde, sevdiğimiz biri  mutlaka vardır. Onların sağlıklarıyla ilgili yaşadığı tüm sorunlar bizleri de yakından ilgilendiriyor. Ancak bu noktada bilmemiz gereken şey; onların yaşadığı tüm sorunların yaşlılığa başlanmaması gerektiği. 

Prof.Dr. Çağatay Öktenli

İç Hastalıkları ve Geriatri Uzmanı

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Türkiye yaşlılık ve yaşlanan nüfusu en hızlı artan ülkeler içinde ilk üçte yer alıyor. Geriatri bölümü koruyucu hekimlik uygulamaları ve toplum yaşlanması ile ilgilenen iç hastalıklarına bağlı, yaşlı bireylerdeki hastalıkların tanı, tedavi, takip eden özel bir yaklaşım gerektirir.

Günümüzde geleneksel Türk aile yapısı giderek değişiyor ve yaşları ilerlemiş anne ve babaların artık çocuklarıyla birlikte yaşamaları güçleşiyor.  Bu durumda yaşlıların kendilerine yetecek şekilde yalnız yaşayabilmeleri için sağlıklı yaşlanma konusu ise önem kazanıyor.

Yaşlı hastanın değerlendirilmesi klasik öykü ve fizik muayeneden daha farklıdır. Yaşlanmanın doğal sonucu gibi düşünülen durumların altında, aslında sessiz ama ciddi tehdit oluşturan hastalıklar yatabilir. Yaşlanmaya bağlı sistemlerde ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler, yaşla sıklığı artan eşlik eden hastalıklar ve çoklu ilaç kullanımı nedeniyle olumsuz ilaç etkileşimlerine açık olmalarından dolayı yaşlı grup yüksek risk altındadır. Ayrıca, hastalıkların atipik bulgularla seyretmesi ve tedavi yan etkilerine daha duyarlı olmaları bu riski daha da artırmaktadır.

Yaşlı hekimi, erken teşhis sağlıyor

Yaşlı hekimi, çok yönlü değerlendirmeyle yaşlı bireyi geniş bir açıdan ele alıyor. Bu kapsamlı değerlendirme, birçok hastalığın daha belirti vermeden önce erken teşhis ve tedavisine olanak sağlıyor. Yaşlı hekimi; hemşire, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, diyetisyen, fizyoterapist ve iş uğraşı terapisti ile çalışıyor. Gerekli gördüğü durumlarda ilgili branşlar ile örneğin psikiyatri, nöroloji, fizik tedavi, KBB, göz, üroloji vb ile konsultasyon yapıyor. Sonuçta tüm bulgular ve verilerin ışığında yaşlı hekimi; hastanın kendisi, yakınları, bakıcı kişi ve kurumların da katkısıyla akılcı çözümler üretmeye çalışıyor.

Geriatri bilimi hakkında…

Yaşı ilerlemiş pek çok kişi yaşlılıktan şikayet ediyor. Oysa yaşlılıktaki rahatsızlıklar, Türkiye’de 32 yıldır var olan geriatri bilim dalı sayesinde gideriliyor.

·         Türkiye’de geriatri bilim dalı ve ünitesi ilk olarak 1980’li yıllarda Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde kuruldu. Ülkemizde halen geriatri uzmanı sayısı ise ihtiyaçların çok altında.

·         1998 yılında dünya genelinde ilk defa yaşlı bireylerin oranı çocukların oranını geçti. Bunda doğumların azalmasının yanında yaşam sürelerinin uzaması da önemli bir faktör olarak değerlendirilebilir.

·         65 yaş ve üzeri bireylerin dünya nüfusuna oranı; 1980 yılında % 5,8 iken, 2000 yılında % 6,4’e yükseldi. 2020 yılında ise % 18,2 olacağı tahmin ediliyor. Ülkemizde 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfusa oranı 1985 yılında % 4,2 iken, 2005 yılında % 6,3 ve 2009 yılında % 7,01 oldu.

·         Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanan projeksiyonlar; ülkemizde 60 yaş ve üzerindeki kişilerin sayısının, 2015 yılında 8,5 milyon, 2025 yılında ise 12 milyon civarında olacağını bildiriyor.

·         Hastane hizmetlerinin ve akut hospitalizasyonların %36’sını ve sağlık harcamalarının %50’lere yaklaşan kısmını 65 yaş ve üstü hastalar kullanıyor.