Süt Dişleri Süt Kadar Önemli

Süt dişleri, sürekli dişlerin sürmesinde rehber görevini yapar. Erken kayıplarda, üzerindeki rehber dişileri sürekli diş, normalde olması gereken yerin dışında bir yerden gidiyor. Bu da ortodontik bölgeye yol çiçekleri.

Diş Hekimi Ece Razlık
Çocuk Diş Sağlığı Uzmanı

Süt dişleri çocuk yaşının küçük olması nedeniyle diş fırçalaması doğru-etkin olarak yapılamaz. Süt dişlerinin yapısı sürekli dişlerin yapısından daha ince ve kırılgan olması nedeniyle süt dişlerinde çürükler oluşur. Oluşan çürüklerin ilerlemesi ve kaybıyla dişlerin erken kaybı ve yer kayıplarının görüldüğü görülmektedir.

Süt dişlerinin gelişimi, çocuk anne karnındayken başlar. Doğduktan 6 ay sonra ağızda belirmeye başlayan süt dişleri, çocuk 3 yaşına geldiğinde 20 adede ulaşır. Çocuk 6 yaşına kadar gelene kadar ağzında yalnızca süt dişleri bulunur. 6 yaşından itibaren, 6 yaş dişi dediğimiz azı dişleri çıkmaya başlar. Daha sonra süt dişleri yavaş yavaş yerlerini sürekli dişlere bırakır.

Süt Dişlerinin Ağızda Kalmasının Önemi

Estetiğin Önemi
Özellikle ön bölge dişlerinin erken yaşta (3- 4 yaşlarında) kaybolması, çocukta estetik problem ve hatta psikolojik durumlar neden olabilir. 6-7 yaşlarında bu dişlerin kaybı fazla bir problem teşkil etmez, çünkü zaten bu yaş grubundaki çocuklarda, süt dişlerinin değişmediği gelmiştir.

Konuşma açısından
önem Önlerin bazı seslerin ortaya çıkmasında önemli katkısı vardır. Bazı sesler, dilin bu bölgelerin dişlerinin arka yüzeylerine değmesiyle oluşur. Ön grupların diş kaybında çocukta s,f,v,z,t,d seslerinin bozuk çıkması söz konusu olur.

Çiğneme açısından önemi
Çok derin çürüklerde ve fazla diş kayıplarında, bu bölgenin kullanılamadığı için çene yetersiz kalır. Bu, çengel kaslarının omuzlarında yuvaya sebep olabilir. Yetersiz çerçevelerden dolayı, pullanma da oluşur.
Sürekli dişlerin sürülmesinde rehber olma
Süt dişleri, sürekli dişlerin sürülmesinde rehber görevi yapar. Erken kayıplarda, üzerindeki rehber dişileri sürekli diş, normalde olması gereken yerin dışında bir yerden gidiyor. Bu da ortodontik bölgeye yol çiçekleri.
Tüm bu gereksinimleri nedeniyle çocuk, ilk dişlerinin çıkmadığı andan itibaren diş hekimini ziyarete götürmeli ve 6 ayda bir kontrole gelmelidir. Gerekiyorsa dişler mutlaka tedavi edilmeli ve alınması gereken önlemler alınmalıdır.

Koruyucu Diş Hekimliği
Çocuklarda koruyucu diş hekimliği Yaklaşım ve tedavileri; fırçalama, diş gelişimin takibi, diş ipi kullanım alışkanlığının kazandırılması, aile bilgilendirilmesi, uygun beslenme, kötü sınırlaman denetimleri ve sınırlamaları, flor uygulamaları, fissür örtücü uygulamaları, travma ve darbelerden korunmanın sağlanmasını içerir.
Diş fırçalama, diş ipi kullanımı ve fluor uygulamalarının hepsi çocukların diş sağlığının korunmasına yönelik uygulamalardır. Ama bunların dışında da uygulanan tedaviler vardır. Örneğin, daha sonra değinilecek fissür örtücü vb. uygulamalar, diş hekimleri tarafından kullanılanların kullanılmasıdır.

Koruyucu diş hekimliğinin önemi
Koruyucu diş hekimliği, çocuk için sağlık ve güzel bir gülüş sağlar. Sağlıklı ağza sahip çocuklar daha rahat ve kolay çiğnerler; yemeklerin besin değerleri tam ve etkin olarak götürülür. Konuşmayı daha çabuk ve anlaşılır olarak kavrarlar. Ağızlarında diğer bölgeleri tehdit eden bir hastalık genel sağlık alanında da daha iyidir. Sağlıklı bir ağız güzel kullanımları için çocuğunu ve görüntüsüne güveni istemek. Bunlar dışında, koruyucu diş hekimliği daha az yorucu ve daha ucuz bir tedavi yaklaşımıdır.

Koruyucu diş hekimliğinin başlama zamanı
Koruyucu diş hekimliği, ilk dişlerin ağızda sürmesinden itibaren başlar. Çocuğun ilk dişinin sürmesiyle beraber, diş hekimi görülmelidir. Böylece, çocuk oyun ağızları koruma konusunda bilgi sahibi olunabilir. Diş hekimi ziyareti ne kadar erken başlarsa, çocuğun dişinden koruma şansı o kadar yüksek olacaktır. Bu sayede çürümeden korunmadan önlem alınabilecek ve çürüksüz, sağlıklı bir nesil yetiştirilebilecektir.

Koruyucu diş hekimliğindeki aile soyunun
çocuğunun diş sağlığı tamamen sağlandıktan sonra diş hekimi, oyun bu işlevleri evde kendilerinden de koruyabilmesi için, oyuncakları fırçalama, diş ipi kullanımı; aileye de beslenme düzeni ve gerekirse flor kullanımı hakkında bilgi verir. Aile de, çocukları bu uygulamalarını takip ve kontrol ederek, çocukları bu yoldan yaşam boyu kazanmaya yardımcı olur.

Flor Uygulamaları
Fluor belli oranlarda olduğu süre boyunca, insan vücudu olan bir maddedir. Flor alımı, çocukken okuma 8 yaşına kadar devam etmesini sağlayabilir. Fluorun geçitlerinde 2 yol vardır. İlk, sistemik olarak İçme suları, meyve suları, besinlerdeki flor ve flor içeren tablet veya şuruplar düzenlenir. Sistemik olarak alınan fluor, dişlerin cerrahi sırasında hücrelerinde depolanır ve uzun süre gittiğini gösterir. Aynı zamanda dental plağa yapışarak remineralizasyona, yani dişin yapısındaki çürüğün oluşturduğu madde kaybını yenilemeye yardımcı olur. Flor alımının ikinci yolu da, topikal ya da lokal olur. Lokal olarak alınan fluor, ağızda var olan dişleri ve diş yüzeylerine tutunarak çürüğe karşı özelliklerini korur. Diş macunları, ağız gargaraları ve diş hekimlerinin kullandıkları flor jel ve macunları topikal fluora örneğidir.
Fluorun yayılma önleyici etkisi araştırmacılar tarafından 3 mekanizma ile açıklanmaktadır. Dişin yapısındaki hidroksiapetitleri çözünebilir fluorapetite dönüştürerek dişin en üst ve en ince tabakaları olan minenin asitte çözünülürlüğünü azaltır.Dişin üzerinde biriken plağı direkt olarak etki ederek asit üretmesine engel olur.
Fluorun bu çürük azaltma etkisinden en fazla düzeyde faydalanabilmek için en iyi yol, dişlerin koruyucularının tamamlandığı yaş olan 8 yaşına kadar sistemik olarak, bu devreden sonra da topikal olarak daimi dişlerin tüketimi kadar kullanılması önerilir.
Amerikan Diş Hekimleri Birliğinin ideal flor miktarı olan 0,7-1,2 mg/L (ppm) dir. İçme suyundaki flor miktarı bu dozlardan az olduğu kısımlar flor çıkışıne ihtiyaç duyulur. Kullanılması gereken dozlar, zaten çocuk kıyafetleri tarafından belirlenecektir.
Profesyonel olarak diş hekiminiz tarafından uygulanan topikal florürler ise, flor içeren ve ağza plastik kaşıklarla uygulanan jellerdir. Kullanılan dozaja göre 3 veya 6 ayda bir tekrarlanan, gayet rahat ve kolay bir flor uygulamasıdır.

Fissür örtücü uygulamaları
Fissür örtücüler, dişlerde ağız çürümesinden, bakteri plağıyla dişlerin üremeye en korunan bölgeleri olan çentik yüzeyleri arasında çoğaltmak amacıyla yapılan, bu yüzeyleri kapatan estetik, saydam maddelerdir.
Çocukların dişlerini günde 2 kere (sabah ve akşam yatarken) etkin olarak fırçalayabilse bile, çok girintili koridorlu bölgeleri temizlemesi zordur. Fissür örtücüler sayesinde bu bölgeleri izole edin gıda ve plak yapısından da bozulmama riskinden korunabilirsiniz.
Ağızda ilk süren daimi diş olan 6 yaş dişleriyle 12 yaş dişleri çok önemli ve hem tutacak gıda hem de çürük gelişimi açısından en çok risk taşıyan dişlerdir. Bu nedenle, özellikle bu dişlere fissür örten kişinin alacağı büyük önem ve gereklilik taşır.
Fissür örtücü, tek seanslık, oldukça kolay uygulanabilir bir yöntem. Diş önce temizlenir, kimyasal bir ajan uygulanır ve kurutulur. Akışkan, şeffaf bir madde olan fissür örtücü dişe sürüldükten sonra hafif dolgu cihazıyla sertleştirilir. Uygulamadan sonra oyun yemek yemesinde bir kusur yoktur.
Fissür örtücü uygulamaları, çürük tedavisinden hem çok daha ucuz hem de dişin üzerinde bir işlem yapılmadığından, çocuk için de hücresiz bir işlemdir.
Fissür örtüsü uygulandıktan sonra da çocuk ağız bakımına aynı şekilde devam etmesi. Yapılan fissür örtüsü, her 6 ayda bir kontrol edilmelidir. Gerekirse, bir ekleme veya yapılabilir.

Kötü alışkanlıklar ve önleme yolları
Çocuğun kötü geçişi diyince aklımıza, parmak emme, dudak emme, dil itme dediğimiz yutkunma sırasında dili damak yerine bir doğruya getirme ve ağızdan nefes alma gelir. Bu beklentinin 3 yaşına kadar devam etmesi normal karşılanabilirken, bu yaştan sonra devam eden semptomlara ve ortodontik problemlere yol açar. Bu nedenle de çoğunlukla hareketlerin bu hareketlerinin kendi belirlediği varması sağlandıktan sonra, ”habit breaker-alışkanlık yönlendirme” adı verilen hareketli veya bazen sabit apereylerle ulaştığın engellenme yönlerine gidiliyor. Bu alışkanlıklar ne kadar çabuk farkedilir ve tedavi edilirse, kalıcı pulların önüne geçilmesi de o kadar çabuk ve kolay olur.

Çocuklarda Görülen Erken Diş ve Yer Kayıpları ve Yer Tutucular
Süt dişleri ya alttan gelen daimi dişin götürdüğü baskı sonucu düşer ya da travma veya tedavi edilemeyecek kadar derin çürükler sonucu çekilmek zorunda kalan ve bunun sonucunda erken diş ve yer kayıpları meydana gelir. Oluşan sakinleri barındırmak için komşu dişlerin boşluğa doğru kayması, alttan sürmekte olan daimi dişlerin geleceği yerde bulunamaması veya farklı bir yerde sürmesi söz konusu olur. Bu da ortodontik problemlere yol açar. Bu nedenle de yer tutucu dediğimiz plastik veya metal apereyler takarak ileride sorun oluşturacak bu büyük ölçüde engellemiş oluruz. Hareketli (çocuğun kendi parçalarını takabileceği) ve sabit yer tutucular olmak üzere iki tip yer tutucu vardır.
Hareketli yer tutucular, klinikte oyun ağzından ölçü aleti laboratuvarda akrilik esaslı bir maddeden ağzına uyumlu olarak yapılan ilkelerdir. Birden fazla sayıda ve çenenin her iki yanında eksik diş olması durumunda tercih ettiğimiz yer tutucudur. Çocuk, gün boyu taktığı apereyi sadece yemek yerken çıkartır.
Tek taraflı ve bir diş eksikliğinde, özellikle oyunda da yaşı küçükse, sabit yeri muhafaza etmeyi tercih ederiz. Sabit yer tutucular, klinikte tek seansta hekim tarafından yapılır.

Yerleştirmenin yapılması gereken zaman
Süt dişlerinin ara yüzleri çürüğe çok yatkındır. Küçük yaştaki çocuk fırçalamayı etkin olarak yapamadığı ve arka bölgedeki dişlerini iyi temizlememesi için, bu dişler çabuk çürürler ve tedavi edilmeyip çürük ilerlemesi önlenemediğinde erken çekimleri söz konusu olur. Çekimlerin veya dişlerin yüzeylerinde oluşan derin çürüklerin oluşturduğu boşluğa doğru kayma yerleşimlerini gösteren komşu dişler, ya da alttan sürmekte olan daimi diş, yer kayıplarına, çapraşıklıklara ve ilerde ciddi ortodontik problemlere yol ağızları. Bu nedenle de, özellikle süt azı dişlerinin erken kaybında, yer tutucu yapılmalıdır.
En önemli yer kaybı, alt veya üst çenede henüz 6 yaş dişi sürmeden, süt birinci veya ikinci büyük azı dişinin erken kaybında yaşanır. 6 yaşındaki dişinin yuvası olan geniş boşluk, erken düşen veya genel dişin komşu dişlerinin bu bölge kaymasıyla kapanabilir. Dolayısı ile, yer tutucu bu taşımayı özellikle önem taşır.

Yer tutucuların yararları
Yer tutucular, diş boşluklarının rekorunu kırar. Daimi diş, çenede olması gereken yer alıncaya kadar, ağızda mevcut süt dişlerinin hareketini dışarıda. Dişlere herhangi bir kuvvet uygulamadığı, aralarında pasif kaldığı için, ileride elde edeceği bir ortodontik yükü göre çocuk açısından, daha kolay tolere uygulanan bir tedavi şeklidir.

Yer tutucu kullanılırken dikkat edilmesi gerekenler
* yapışkan şeker ve sakızlardan uzak durulmalıdır.
* Yer tutma, yemek yeme hariç her zaman mutlaka takılmalıdır.
* Yer sıkıştırmanın sızmasını önlemek amacıyla, takıp çıkarırken çok kuvvet uygulanmalı ve mutlaka özel kullanılmada saklanmalıdır.
* Dişler fırçalandıktan sonra, yer tutucu ağıza yakalanmadan önce mutlaka fırçalanmalı ve temizlenmelidir.
* Düzenli olarak (ayda bir) diş hekimine kontrole gidilmelidir.