Besin Zehirlenmesine 20 Saniyelik Önlem

Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre yılda 866 milyon kişi besin zehirlenmesi sorunu yaşıyor ve yaklaşık 1 milyon 520 bin kişi hayatını kaybediyor.  En fazla etkilenen grup 5 yaş altı çocuklar oluyor. Uzmanlar, el hijyeni enfeksiyon zincirini kırmanın en etkili yollarından birini tuvalet kullanımının ardından ellerin en az 20 saniye sabunla yıkamak olduğunu vurguluyor.

Dr. Yusuf Emre Uzun

İç Hastalıkları Uzmanı

Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre yaz aylarında daha sık görülen besin zehirlenmesi yılda 866 milyon kişi yani her 9 kişiden 1’i etkiliyor. Yaklaşık 1 milyon 520 bin kişi hayatını kaybediyor. Her 3 besin zehirlenmesinden 1’i 5 yaş altı çocuk grubunda görülüyor.

Besin zehirlenmesi önlenebilir

Besin zehirlenmesi, bakteri, virüs, parazit veya bu mikroorganizmaların ürettiği toksinlerle kirlenmiş yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu gelişir. Yaz mevsiminde hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte mikroorganizmaların hızla çoğalması, gıdaların uygun koşullarda saklanmaması, kirli su ve buz tüketimi, bu artışın başlıca nedenleri arasında yer alır.

El hijyeninin sağlanması, güvenilir gıda tüketimi ve uygun saklama koşullarına dikkat edilmesi, besin zehirlenmesinden korunmada en etkili üç temel kuraldır.

Besin zehirlenmesine karşı alınması gereken 12 önlem:

*Ellerinizi sık sık en az 20 saniye yıkayın

Besin zehirlenmesinin önemli bir bölümü, kirli eller aracılığıyla bulaşan mikroorganizmalar sebebiyle gelişir.  Bu nedenle el hijyeni enfeksiyon zincirini kırmanın en etkili yollarından biridir. Yemek hazırlamadan önce, özellikle çiğ et veya tavukla temas ettikten sonra ve tuvalet kullanımının ardından ellerinizi en az 20 saniye boyunca sabunla yıkamayı ihmal etmeyin.

*Çiğ ve pişmiş gıdaları birbirinden ayırın

Mikroplar bir besinden diğerine kolaylıkla geçebiliyor.  Bu durum “çapraz bulaşma” olarak adlandırılır. Çapraz bulaşma, evde görülen besin zehirlenmelerinin en sık sebepleri arasında yer alır. Örneğin, yiyecekler hazırlanırken aynı kesme tahtası veya bıçağın kullanılması, bir besindeki mikroorganizmaların diğer besine taşınmasına yol açabilir. Özellikle çiğ et, tavuk ve balık ürünlerinde bulunan mikroorganizmalar diğer yiyeceklere bulaşabildiği için farklı kesme tahtaları ve mutfak ekipmanları kullanmaya özen gösterilmelidir.

*Et, tavuk ve balığı iyi pişirin

Güvenli sıcaklıklarda pişirilen gıdalar enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltır. Bunun aksine yetersiz pişirme ise zararlı mikroorganizmaların canlı kalmasına neden olabiliyor. Özellikle tavuk eti ve kıyma gibi ürünlerin iç kısmının tamamen pişmiş olmasına dikkat edin.

*Pişmiş yemekleri oda sıcaklığında bekletmeyin

Yaz aylarında sıcakların artmasıyla birlikte bakteriler çok daha hızlı çoğalır. Özellikle sıcak havalarda uzun süre bekletilen yemekler ciddi risk oluşturabilir. Pişirilen yemekleri iki saatten uzun süre oda sıcaklığında bırakmayın; mümkünse bir saat içinde buzdolabına kaldırın.

*Soğuk zinciri koruyun

Uzun süre sıcak ortamda kalan ürünlerde bakteriler hızla çoğalabilir.  Et, süt ürünleri ve deniz ürünleri gibi kolay bozulan gıdaları alışverişten sonra en kısa sürede buzdolabına yerleştirin.

*Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın

Toprak, sulama suyu veya taşıma sırasında bulaşan mikroorganizmalar, çiğ tüketilen ürünlerde enfeksiyona yol açabilir. Bu nedenle meyve ve sebzeleri bol akan suyun altında dikkatlice yıkayın. Özellikle salata malzemelerinin temizliğine daha fazla özen gösterin.

Son kullanma tarihlerini mutlaka kontrol edin

Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin tüketilmesi enfeksiyon riskini artırır. Ayrıca ambalajı şişmiş, kapağı açılmış veya görünümünde değişiklik olan ürünlerden kaçınmanız gerekir. Son kullanma tarihi kadar ürünün uygun saklama koşullarında muhafaza edilmesi de önem taşır.

Açıkta satılan yiyeceklere dikkat edin

Sokakta veya açık alanlarda uzun süre bekletilen yiyecekler sıcak hava nedeniyle kolayca bozulabilir. Özellikle sütlü tatlılar, et ürünleri ve deniz ürünlerinde risk daha yüksek olur. Bu nedenle güvenilir işletmelerden alışveriş yapmanız büyük önem taşır.

İçeceğinize buz ekletmeyin

Kirli su, besin zehirlenmesinin önemli nedenleri arasında yer alıyor. Özellikle içme suyunun güvenli olmadığı durumlarda bakteriler, virüsler ve parazitler kolaylıkla vücuda alınabilir. Buzlar çoğu zaman temiz olarak düşünülse de üretildiği suyun kirli olması durumunda aynı riski taşır. Özellikle tatil bölgelerinde buzlu içeceklere çok dikkat etmek gerekmektedir. İçecekler mümkünse buz olmadan tüketilmelidir.

Dondurulmuş gıdaları doğru şekilde çözdürün

Dondurulmuş ürünlerin oda sıcaklığında bekletilerek çözdürülmesi bakterilerin hızla çoğalmasına neden olabilir. Çözdürme işlemini buzdolabında veya mikrodalgada yapmayı alışkanlık edinin.

Güvenilir su tüketin

Kirli sular birçok enfeksiyon etkenini taşıyabilir.  Dolayısıyla içme suyunun güvenilir kaynaklardan temin edilmesi çok önemli. Şüpheli durumlarda şişelenmiş veya uygun şekilde arıtılmış su kullanmaya özen gösterin.

Tazeliğinden emin değilseniz tüketmeyin

Midye, istiridye ve bazı deniz ürünleri uygun koşullarda saklanmadığında ciddi zehirlenmelere yol açabilir. Özellikle yaz aylarında tazeliğinden emin olmadığınız deniz ürünlerini tüketmekten kaçının.