Doğa ile Siz de Yenilenin

Bahar insana doğa ile birlikte yenilenme mesajı verir. Bir de elbette alerji mevsimi! Peki, bahar aylarında nasıl beslenmek, beslenirken alerjiden nasıl uzak durmak gerekir?

Diyetisyen Emre Uzun

Bahar aylarında doğa yenilenir. Kış geride kalırken insan içinde bedeni yenilemek gerekir. Öncelikle bahar aylarında aşırı ve yüksek kalorili besin tüketmemek gerekir. Gerçekte bahar aylarına en uygun beslenme şekli Akdeniz tarzı beslenme…

Her öğünde taze sebze ve ara öğünlerde de mevsim meyveleri. Çünkü bahar aylarında metabolizmamız hızlanır. Bu da hem daha fazla enerji harcama hem de daha sık acıkmaya neden olur ve farkına varmadan kendimizi yerken buluruz. Baharda sık sık acıkıp az ama sık sık yemeyi deneyin ancak yediklerinize dikkat edin: Bol kalorili şeyler, hamur işleri vb. olmasın. Meyve, kuru meyve gibi lif zengini gıdaları deneyin.

Kış aylarında az su içilir baharda da bu alışkanlık sürer. Bu büyük bir yanlışlık çünkü ısınan havayla birlikte vücuttaki dehidrasyon da artar. Günde en az 1,5 litre su tüketmek ve diğer içeceklerin de suyun yerini tutmadığını kabul etmek gerekir. Baharda alkolden ve kafeinli içeceklerden de uzak durun. Bağışıklık sistemini destekleyen bitki çaylarını ise ihmal etmeyin.

Piknikler kâbusa dönmesin

Bahar bir yandan da eğlence ve doğaya açılma mevsimidir. Geziler, piknikler; her biri bizi yemeye iten birer tuzak gibi. Piknik ve mangal eğlencelerinde gereksiz miktarda et tüketimi ve vücut proteine boğulur. Böyle bir eğlenceye katılacaksanız ızgaraya, mangala sebze koymayı da teklif edin. Kabul edilmezse, siz kendinize hâkim olun ve az yiyin. Pikniklerin güzel yanı da var: Yürüyüşler, açık havada oynanan futbol, voleybol sporlar, koşular… Yalnız bu bedensel faaliyetlerin yediklerinizi hızla yakmanıza ve hemen acıkmanıza sebep olacağını da unutmayın. Keyif için gittiğiniz piknik zararınıza olmasın.

Bahar aylarında ye-yeme listesinde başka neler var acaba? “Balık, kuru baklagiller, yumurta, yoğurt; fındık, ceviz, badem gibi kuruyemişler, az zeytinyağlı salatalar; bütün mevsim sebzeleri ve meyvelerinin dışında kepekli ve tahıllı ekmekleri listenizden eksik etmeyin. Bahar aylarının en büyük tuzağı, vitamin bakımından yoksun kalmaktır. Oysa süt, yumurta sarısı, balık ile sarı ve turuncu renkli sebzeler A vitamini içerir. Buğday, kepek, yeşil sebzelerde B grubu vitaminler yer alır ve tüm taze sebzeler, maydanoz, soğan ve domateste de C vitamini bulunur. Bunları mutlaka tüketmek gerek.

Bahar alerjisi ve besinler

Baharın en büyük sıkıntısı, alerji mevsimi olmasıdır. Bu öyle hassas bir durum ki, bazen ne yiyeceğimizi bilemeyiz. Özel bir alerji geçmişi yoksa, tüm mevsim meyve-sebzelerini ve yumurta, tavuk eti, kırmızı et gibi besinleri tüketmeye devam edin çünkü bunlar bahar alerjisine karşı bünyenizi güçlendirir.
Öte yandan hazır gıdalar, işlem görmüş besinler, şeker ve kızartılmış yiyeceklerden biraz uzaklaşın. Çünkü bunlar alerjileri tetikleyebilir. Onun yerine antioksidan etkisi bilinen maydanoz, ıspanak, brokoli, yeşilbiber, çilek, portakal, limon, greyfurt, ananas, yaban mersini ve fındık, ceviz, badem gibi E vitamini kaynaklarına yönelebilirsiniz.
Yine bol bol su için çünkü su, yabancı toksinleri vücuttan atmaya yardımcı olur. Çay, kahve gibi içeceklerle tuzu fazla tüketmeyin çünkü bunlar vücudun su dengesini bozar ya su ihtiyacınızı azaltır ya da artırır.

Bahar yorgunluğuna karşı

İlkbaharın yarattığı yorgunluk bilinir. Hatta bunun “bahar yorgunluğu” diye bir tanımı bile var. Peki, bahar yorgunluğuna karşı nasıl beslenebiliriz? İlkbaharda gastrit, hipertansiyon, kalpte sorunlar, saçlarda dökülme, sindirim sorunları, cilt kuruluğu, hormon seviyelerinde değişiklik ve artan nemle birlikte vücutta dengesizlik, halsizlik, depresyon vb. görülebilir. Aslında ‘bahar yorgunluğu’ denen de bu… Bahar yorgunluğundan kurtulmak adına, beslenme şeklimizde birkaç değişikliğe gidilebilir. Örneğin öğün sayısını artırıp az ve sık yemek, sindirim sistemini rahatlatıp bizi mide ve sindirim sıkıntılarından koruyacaktır. Ağır karbonhidratlı ve yağlı yiyecekler (hamur işleri, şuruplu tatlılar, pilav, makarna, ekmek, kızartma, kavurma vb.) tüketimi ise hem yorgunluk hem uykuya davetiyedir. Uyku düzenimizi de korumamız gerek. Geç yatmak ve öğlen uyanmak günü uzattığımızı zannederken, ertesi günü kaçırmamıza sebep olur. Bu da öğün atlamaktan gereksiz abur cubur tüketmeye kadar pek çok beslenme hatasına sebep olur. Ve yine su… Baharda içtiğiniz su miktarı asla 1,5 litrenin altına inmesin!

Göz önüne bir liste…

Mevsimindeki meyve ve sebzeleri tüketmek çok önemli ancak baharda, hangi ay hangi meyve, sebze ve balık tazedir, biliyor muyuz? Bahar aylarında taze ürün listesi:

Nisan:

Balık: Kalkan, kılıç, kırlangıç, tekir, barbunya, mercan, kayabalığı ve midye

Sebze: Taze soğan, taze sarımsak, kuşkonmaz, taze kekik, bakla ve marul

Meyve: Can erik

Mayıs:

Balık: Barbunya, ıstakoz, levrek, tekir, kılıç, kırlangıç, dilbalığı, iskorpit, pavurya ve karides

Sebze: Enginar, bakla, madımak, semizotu, papatya, ebegümeci, domates ve salatalık

Meyve: Çilek, yeşil erik, Malta eriği, dut