Okul Öncesi Çocuk Beslenmesi

Çocuk için çok yönlü beslenme sosyal ve fiziksel gelişimi açısından önemlidir. Ancak beslenme ortamı sağlıksız olduğu takdirde çocuk yemeğe karşı olumsuz tutumlar geliştirebilir.

Psikolog Evşen Kaya Tabak

Kültür Koleji Anaokulları Psikologu

Okul öncesi çocuk beslenmesi sağlıklı ve dengeli olmalıdır. Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı bir yaşam sürdürebilmesi için gerekli olan doğal bir ihtiyaçtır. Doğumdan itibaren yeterli ve dengeli beslenen çocuklar, sağlıklı olarak büyür ve gelişir.

Çocuk, ilk duygusal bağlarını kendisini besleyen kişi ile kurmaktadır, doğumdan birkaç saat sonra acıkır ve ağlamaya başlar. Bu bakımdan çocukların yemek yeme alışkanlığı kazanmasında ailedeki büyüklerin özellikle de annenin tutumunun çok önemli bir yeri vardır.

Yapılan araştırmalar göstermiştir ki, yemek sorunu çok nadiren bedensel bir nedene bağlanabilmektedir. Genellikle çocuğun üzerine fazla düşülen, yemek olayına aşırı duyarlılık gösterilen ve kilosu ile ilgilenilen durumlarda yemek yememe yaygın olarak ortaya çıkmaktadır. Özellikle annenin bu doğal ihtiyaç karşısında duyarlılığı bir yandan “yemek yeme” yi sorun haline getirmekte, öte yandan da anne-çocuk, hatta aile-çocuk iletişimini zedelemektedir.

Çocuklara dengeli beslenme alışkanlığı kazandırmada sık yapılan ve yapılmaması gereken davranışlardan bazıları şunlardır:

1. Zorlama, tehdit, korkutma: Zamanında ve yeterli miktarda yemediği, etrafı kirlettiği, çok yediği için ya da başka nedenlerle çocuğa bağırmak, korkutmak, zorla yedirmeye çalışmak gibi davranışlar çocuk üzerinde sonradan düzeltilemeyecek zararlı izler bırakır ve bu yollarla iyi sonuç alınmaz.

2. Çocuğun her istediğini yapmak ve yedirmek: Çocuğa aşırı ilgi göstermek, sonsuz hoşgörüde bulunmak, ne istiyorsa yapmak, her istediğini vermek gibi davranışlar çocuğa iyilik değil kötülüktür. Sınırsız hoşgörü ile dengeli bir kişilik yapısı gelişemez.

3. Eğlendirerek yedirmek: Şarkı söyleyerek, dans ederek, televizyon seyrettirerek, peşinde dolaşarak ya da benzeri hareketlerle ilgisini başka yönlere kaydırma yoluyla çocuğa yemek yedirmeğe çalışmak doğru değildir.

4. Acele ettirmek ya da oyalamak: Çocuk yemek yerken çok acele ettirmek, gereksiz yere oyalanmasına göz yummak uygun bir tutum değildir.

5. Yarıştırma, kıskandırma: Yeterli miktarda yemediği için başka çocuklardan daha zayıf olduğunu, başka çocukların iyi yediğini söylemek, kıskançlık duyurarak yedirmeye çalışmak gibi davranışlar yanlıştır.

6. Pazarlık, yalvarma, ödüllendirme: Yemeğini ya da belirli bir yiyeceği yediği takdirde çocuğa oyuncak, şekerleme, çikolata almaya söz vermek, istediği bir yere götürmeyi beslenmeyle “pazarlık” konusu yapmak ve yemesi için yalvarmak gibi davranışlar doğru değildir. Yemeği, istediğini elde etmek aracı ve pazarlık konusu yapmaya başlayan, dediğini ailesine yaptıran bir çocuk üzerinde bir disiplin kurulamaz. Bir an için sevinç kaynağı olabilen bu “kolay elde etmeler, kolay ödüller” yaşam boyu mutsuzlukların, başarısızlıkların, tutarsızlık ve uyumsuzlukların başlangıcı olabilir.

Yemek yeme konusunda evde yapabileceklerinizden birkaçı;

• Öğün saatlerini düzenleyin.
• Çocuğunuzu düzenli aralıklarla, aynı saatlerde ve aynı yerde yedirin.
• Masaya oturduğunda aç olduğundan emin olun.
• Yemeğe oturmadan önce sakin olun.
• Çocuğunuzun yemek yerken tuvalet ihtiyacı gelebilir. Bu nedenle çocuğunuzun yemekten önce tuvalete gitmesini ve ellerini iyice temizledikten sonra yemeğe oturmasını sağlayın.
• Çocuklar yalnız başına yemek yemekten hoşlanmazlar. Bu nedenle aile üyeleriyle birlikte masaya oturmaya ve birlikte yemek yemeye özen gösterin.
• Öğün saatine bir iki saat kala çocuğunuza kesinlikle abur-cubur yiyecekler vermeyin.
• Yemek saatinde çocuğunuzu masaya çağırın, yiyebileceği kadar yemeği tabağına koyun ve iki üç defadan fazla yemek yeme konusunda ısrar etmeyin.
• Yemek yeme konusunda çocuğunuzla çok fazla konuşmayın.
• Çocuğunuz yemek yemeden masadan kalkarsa; o öğün içinde ona ek abur cubur yiyecekler vermeyin.
• Çocuğunuz büyüdükçe yemek hazırlarken onun da yardımcı olmasına izin verin. Böylece ilgisi ve yaratıcılığı gelişecektir.
• Çocuğunuzun yemeğini kendisinin yemesine izin verin.
• Çocuğunuza yemeğini yemesi için yeterli zaman verin; ancak bu süre yarım saatten fazla olmamalıdır.
• Çocuğunuz bir yemeği ilk kez tadacaksa önce küçük bir parça verin. Eğer çocuğunuz yemek istemezse sinirlenmeyin ve bir dahaki sefere daha az bir parça verin.
• Çocuklar anlatılanı değil, gördüğünü taklit eder. Bu yüzden anne- baba ya da çocuğun bakımından sorumlu kişilerin kendi beslenme davranışlarına dikkat etmeleri gerekmektedir.

Erken yaşlarda kazanılan yemek yeme alışkanlığı, kişinin hayatının daha sonraki dönemlerini etkileyecek ve ilerde ortaya çıkacak beslenme alışkanlıklarının temelini oluşturacaktır. Çünkü beslenme, çocuğun bedensel, duygusal ve sosyal gelişimini doğrudan etkilemektedir. Yeterli ve dengeli beslenememe sonucu oluşan sorunların önlenmesinde en önemli etkenlerden birisi beslenme eğitimidir. Çocuğun, beslenme ilkelerine uygun beslenme alışkanlığı kazanmasında aile ortamının etkisi oldukça önemlidir.