Ödemsiz Gebelik İçin Az Tuz

Yaz gebeliklerinde daha çok ödem oluşabilir. Özellikle hamileliğin 3. ayından itibaren bol proteinli az tuzlu beslenilmeli, gebelik egzersizleriyle birlikte her gün bölünmüş zamanlarda 30-60 dakika yürüyüş yapılmalıdır.

Op. Dr. Gökmen İyigün
Kadın Hast. ve Doğum Uzmanı

Gebelikte vücut sıvılarının dağılımı değişimi sonucu ödem oluşur. Ödem, artan kan hacmine bağlı kan sulanması, sıvıyı kanda tutan proteinlerin nispi olarak azalması, diyette fazla tuz tüketilmesi, damar yatağından dokulara sıvı sızmasına bağlı kabaca dokularda sıvı birikmesidir.

Yaz gebeliklerinde daha sık ödem görülmesi seyahatlere bağlıdır. Artan ısı artışı damar geçirgenliğini arttırarak daha çok ödem oluşumuna sebep olabilir. Yaz aylarında artan seyahat isteğine bağlı kara ve havayolunda uzun süre hareketsiz kalınması ödem miktarını arttırır.

Ödemin Nedenini Bulmak Önemlidir

Ödem masum hamilelik ödemi olmasının dışında da pek çok başka hastalığın habercisi olabilir. Kalp yetersizliği böbrek hastalıkları allerjik reaksiyonlar, sistemik hastalılar bir takım tümör, beyin travması kan kayıpları, kansızlık gibi pek çok ciddi hastalık ödem yapabilir.

Ödem bir bulgudur ve kaynağını bulmak hekimin görevidir. Kalp hastalıklarında ödemin sebebi kalbin kanı pompalayaması ve alt kısmında karında yaygın şişliklerle seyreden sıvı toplanmasıdır.

Böbrek hastalıklarında daha çok kanın ana proteini albumin kaçağından dolayı damardan sıvının tutulamayıp dokulara kaçması allerjik reaksiyonlarsa damar geçişinin artması ve damarın süzgeç gibi suyu dokulara kaçırmasıdır. Bu basit şişliklerden bir iki dakikada insanları şoka sokup öldürebilecek kadar ciddide olabilir. Gebelikte ise asıl sebep kanın sulanarak nispi protein eksikliği ve beslenmede az protein, bol tuzlu beslenmedir. Ödem artışı gebede hareket kısıtlaması akciğer ve kalbi yüklenerek hareket, dolaşım kısıtlılıkları yaparak başla rahatsızlıkları da tetikleyebilir. Ödemi ortaya çıkaran etmenlerle mücadele etmek ve onların etkilerinden hamileyi korumak gerekir.

Tansiyon yüksekse ödem masum değildir

Üçüncü aydan sonra gebelik haftası ilerledikçe ödem artar. Genellikle el ve ayaklarda şişlikler ayakkabıların ayağı sıkması yüzüklerin dar gelmesi, çorap ve dar giysilerin vücutta izler bırakması ile kendini gösterir. Tansiyon yüksek ve sistemik hastalık yoksa masumdur. Bol protein tüketmek, tuz kısıtlama ve egzersiz yaparak rahatlanabilir.

Ancak el-ayaklarda ödemle birlikte yüz göz kapaklarında da şişlik, beraberinde kulak çınlamaları, gözde sinek uçuşmaları, ense ağrıları oluyorsa ödeme tansiyon eşlik ediyor demektir. Böyle durumlarda tansiyon süratle ölçülmeli, yüksek seyrediyorsa mutlaka bir hekime başvurmalıdır. Bu durum gebeliğe bağlı hipertansiyonla seyreden bebeğin ve annenin hayatını tehlikeye atabilecek kadar ağırlaşabilen preeklampsi hastalığının bulgusu olabilir.

Preeklampsi çok erken haftalarda nadiren özellikle 24. haftadan sonra, sıklıkla 28 haftadan sonra görülebilir ve tüm gebeler 24-28. haftadan sonra el ayak şişmelerine göz yüz şişmeleri ve kulak çınlaması gözde sinek uçuşmaları, ense ağrıları oluyorsa mutlaka hekim desteği almalıdırlar.

Hamileler ödeme karşı neler yapmalıdır?

Seyahatlerde molalarda sık sık yürüyüş yapmalıdır. Hafif ve az tuzlu beslenmelidir. Uygun olan araç içleri ve uçaklarda yürüyüş yapabilmeli ya da en azından oturdukları koltuklarda ayaklarını büküp uzatarak kan dolaşımını arttırıp ödem ve tromboz gibi dolaşım bozukluklarından korunmalıdırlar. Varis gibi dolaşım bozukluğu olanlar mutlaka varis çorabı kullanmalıdır. Dar ve sıkı kıyafetlerden kaçınmalıdırlar. Özellikle kalp ve böbrek hastası olanlar ve gebeliğe bağlı hipertansiyonu çıkan gebeler çok yakın hekim kontrolünde gebeliklerini sürdürmeli ve asla kontrollerini aksatmamalıdır. Kesinlikle ödem sökücü bitkisel yaklaşımlar ve ilaçlardan sakınmalıdırlar. Çünkü bu gibi durumlarda çok daha ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşabilirler.