İnatlaşma Hastalık mı?

Uzmanlar, patolojik inatlaşma belirtisinin dikkat eksikliği, çok kolay ağlama, saldırganlık olduğunu belirtiyor.  Zamanında müdahale edilmezse özellikle ergenlik döneminde daha büyük sorunlara yol açabilir.

Klinik Psikolog Leyla Arslan

Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı

Karşı gelme bozukluğu diğer adıyla patolojik inat bir hastalıktır. Uzmanlar, hastalık oluşumunda yanlış aile tutumların etkisini vurguluyor.

Patolojik inat, çocuğun bir şey yapmak istememesi ve ağzınızdan çıkan her kelimenin tersini size söylemesidir. Buna karşı gelme bozukluğu da denir. Psikolojide bu tanı alan bir hastalık ve genellikle bunun gelişmesinde aile tutumlarının da etkisi var. Mesela çocuk yaptığı her  şey için ödül alırsa yapmadığı zaman bir şey  almazsa kendiliğinden bir sey yapmak istemez. Bazı durumlarda da aile farkına varmadan çocukta istemediği davranışı pekiştirir. Çocuk kendiliğinden bir şey yapmayı bırakır ve tersine davranır aile istenmedik davranışı yapmaması için ödüllendirir. Bu durum istenmedik davranışı  pekiştirir. Aile ve çocuk zorlayıcı bir durumla karşı karşıya kalınca yanlış davranışlar pekişir.

Dikkat eksikliği tedavi edilmediğinde karşı gelme davranışı oluşur

Anne-babanın yanlış tutumları bu hastalığa zemin oluşturur. Anne, çocuktan herhangi bir talep gelmediği halde çocuğun yapacağı her işi ödüle bağlar. Çocuk ikincil kazanç olarak davranış yapmamak üzere her zaman için direnç gösterir. Annenin yanlış pekiştirmeleri bu hastalığın ortaya çıkmasını sıklaştırır. Karşı gelme davranışı çocuğun gerçekte bir dikkat eksikliği ya da öğrenme güçlüğü varsa yani algılarında bir bozukluk varsa ortaya çıkar. Çocuğun algılarındaki bir bozukluk önceden tespit edilmediği zaman karşınıza başka bir sorun olarak  gelir. Dikkat eksikliği olan bir çocuk, gördüğü şeyi bizden farklı gören bir çocuktur. Çocuklar için sabırla oturamamak, çok ağlamak ve konuşmadan yürümeye başlamak birer belirtidir. Böyle bir çocukta dikkat eksikliği olma ihtimali yüksektir. Tedavi edilmediğinde patolojik inatlaşma fark etmeden yaratılır. Karşı gelme davranışı dikkat eksikliğine ek olarak gelişir.

Ergenlik döneminde büyük sorunlar ortaya çıkıyor

Karşı gelme davranışı yani patolojik inatlaşmanın erken dönemde tedavi edilmemesi halinde ergenlik döneminde daha büyük sorunlar ortaya çıkabilir. Bu hastalık olarak görülmeyip basit bir inatlaşma olarak algılandığında ergenlik döneminde o çocuğukla iletişim  giderek zorlaşır ve çatışmalar arttar. Mesela 15 yaşında babası ona araba vermezse kaçırabilir. Okula gitmemek, ders çalışmamak üzere direnir.

Patolojik inatlaşmanın başka belirtileri vardır:

Bu çocuklar çok kolay ağlar, saldırgan olabilir. Küfredip bağırıp, uzun bir süre bir işi yapmaz. 20 dakikadan fazla bir yerde kalmaz yani dikkat sorunu da yaşar. Bir de aileden başka kişilere de karşı gelir örneğin öğretmene tekme atabilir. Bu tip çocukların son zamanlarda sayılarının çok arttı ve gelen bireylerde sadece dikkat eksikliği yok karşı gelme davranışı da gelişmiş oluyor. Bu çok düşündürücü bir durum çünkü annesine ve babasına tekme atan çocuğun toplumda saygı göstereceği kimse de kalmamıştır. Klinik pratikte görülen durum , 7 yaşında annesine tekme atan  bir çocuk 17 yaşına geldiğinde hastaneye yatar. Bunun ölçüsü yok çatışmanın çözülmesi gerekir. Bu inat mı, direnme mi, meydan okuma mı, hastalık mı, tutum hatası mı var diye ailenin durup bir düşünmesi lazım.

Patolojik inatlaşma aile tutumlarından kaynaklanır

Tutumlarda gördüğümüz yanlışlıklar, ilgisizlik, aşırı ilgi ya da yanlış pekiştirme, çocuğu tam olarak anlayamama, duygularına empati yapamama, aile içinde ortaya çıkan problemleri çözememe  ve olumlu uzlaşmacı model olamama olarak karşımıza çıkar. Bunların artmasının sebebi, anne ve babalar çocuklarını izleyemez ve duygularını çok fazla fark edemez, çocuktaki olumsuz davranışı söndürmekte yetersiz kalır. Ebeveynlerin çocuklarıyla daha çok ilgilenmeleri ve yanlış davranışları ödüllendirmemeleri gerekir.