Spor Ve Kadın

17.10.2012
59
Spor Ve Kadın

Dr. Mehmet Murat BeyazKadınların spor yapması toplumda kadına biçilen rol ile yakından ilgilidir. Sağlık üzerindeki olumlu etkileri açısından, sporun kadınla-erkek arasında herhangi bir farklılığı bulunmamasına rağmen, yeryüzünde genel olarak erkeklerin spor yapma şansı daha fazladır.

Dr. Mehmet Murat Beyaz
Uzm. Spor Hekimi

Kadınların spor aktivitelerinde kabul görmemesi eski Yunan olimpiyatlarına kadar dayanır. Modern spor tarihinde bile kadınlar erkeklerden ancak 20 yıl sonra 1924 yılında yarışmalara katılabilmiştir.

Osteoporozdan korunmak için…
Kadınları etkileyen en önemli sağlık sorunlarından biri olan osteoporoz (kemik erimesi) ve meme kanseri spor alışkanlığı ile yakından ilgilidir. Daha çok kadın hastalığı olarak bilinen bu iki hastalıktan korunmada da sporun rolü büyüktür. Spor; kemik erimesini önlemenin yanında, osteoporoz tedavisinin en önemli parçalarından biridir. Hangi yaşta olunursa olunsun, kemik yoğunluğu spor yaparak artırılabilir. Spor yapan kadınlarda kemik yoğunluğu yapmayanlara oranla daha fazladır ve ileri yaşlarda osteoporoz (kemik erimesi) hastalığına yakalanma şansı azalmaktadır. Osteoporoz tedavisinde kadının yaşı ne olursa olsun, tedavinin bir parçası olarak egzersiz reçetesi verilmektedir.

Egzersiz kanseri önlüyor
Kanser, kadın yaşamını tehdit eden önemli bir hastalık grubudur. Kadınlarda en çok korkulan kanser olan meme kanserinin önlenmesinde sporun önemi son yıllarda detaylı olarak araştırılmıştır. Titizce yapılan araştırmaların sonunda egzersiz yapan kadınlarda, meme kanserine yakalanma şansının azaldığı ortaya konmuştur. Sebep sonuç ilişkisi olarak ileri sürülen görüş; egzersiz ile azalan yağ dokusunun östrojenin yağ dokusundaki aşırı dönüşümünü engelleyerek kanser oluşumunun önüne geçtiği şeklindedir.

Sağlıklı bir yaşam için…
Hastalıklardan korunmak için çocuk yaşlardan itibaren spor yapılmalıdır. Bunun yanında, vücuttaki yağ dokusu azaltılarak, sıkı bir vücuda sahip olunabilir. Spor kondisyonu geliştirmesi, hareketliliği ve üretkenliği artırması sayesinde kadının kendine güveninin ve benlik saygısının artmasını sağlar. Bu sayede spor; kadının zinde, güzel, kaliteli ve mutlu bir yaşam sürmesine aracılık eder.

Yaşamı tehdit eden en önemli sağlık sorunu kalp ve damar hastalıklarıdır. Bu konuda kadınların çok önemli bir şansı kadınlık hormonu olan östrojenin koruyucu etkisidir. Gerçekten östrojen sayesinde kadınlar erkeklere nazaran çok daha az oranda kalp-damar hastalıklarına yakalanmaktadır. Ancak son yıllarda bu durumda tersine bir değişiklik yaşanmakta, kalp hastalıklarının görülme oranı kadın ve erkekte eşitlenmiştir.

Hareketsiz yaşam ve şişmanlığın bir salgın halini almasının da etkisiyle kadınlarda da kalp hastalıklara eskiye oranla daha sık gözükmekte ve kadın sağlığını etkileyen en önemli hastalıklardan biri olmaktadır. Kadınlar spor sayesinde, en önemli kalp hastalığı risk faktörü olan egzersiz yoksunluğu ve fazla kilolarından kurtulabilir, kolesterol düşürülebilir ve iyi huylu kolesterol yükseltilerek damarlar yağ plaklarından temizlenebilir. Spor ile kemik erimesi, bazı tür kanserler, kalp-damar hastalıkları, şeker hastalığı, tansiyon gibi hastalıkların önüne geçilmesinin yanında fazla kilolardan arındırılmış ve atletik olarak yeniden şekillendirilmiş bir vücutla daha kaliteli ve mutlu bir yaşam sürülebilir. Spor ile günlük streslerden uzaklaşarak daha üretken bir hayat sürülebilir.

Sağlıkla spor yapmak için…
Ailesinde kalp hastalığı hikayesi olan, kaza dışında erken yaşlarda ölüm hikayesi bulunan, şeker veya tansiyon hastası, sigara bağımlısı, kolesterol, aşırı kilo sorunu olan kadınlar spora başlarken bir spor hekimi kontrolünden geçmelidir. Sporla, hekimin uygulayacağı bazı test ve değerlendirmeler sonrası kademeli olarak efor yoğunluğunu artırmalı, sağlık açısından spor yapmanın herhangi bir sakıncası olup olmadığı ortaya konmalıdır.

Spor olarak ne yapabilirim?
Her spor yapılabilir. Hiçbir olanak yoksa en azından düzenli yürüyüş yapılabilir. Yürümeye uygun güzel bir spor ayakkabısı, rahat pamuklu bir egzersiz kıyafeti ve bir su şişesi sağlıkla spor yapmak için yeterlidir. Hangi spor için olursa olsun temel kurallar aynıdır. Yapılacak olan spor aktivitesi en azından 20-30 dakika, ideal olarak 45 dakika kesintisiz sürmelidir. Ritmik olarak geniş kas gruplarını çalıştırmaları egzersizden önce ve sonra bütün kaslar gerilmelidir. Spordan önce, spor esnasında ve sonrasında yeteri kadar su içilmelidir.

Kadınlar için uygun görülen sporlar genellikle bale, buz pateni, ritmik jimnastik, su balesi-senkronize yüzme, dans gibi sanatla iç içe sporlar olmakla beraber, artık hemen hemen her spor dalında kadınları görmek mümkündür. Estetik sporlarda kadınlar erkeklere oranla daha başarılı olmakta ve fizyolojik gereksinimlerini daha rahat sağlayabilmektedir. Diğer sporlarda da kadınlar sağlıkları için yeteri kadar kazanım sağlamakta ve profesyonel olmadığı sürece fiziksel kapasiteleri ile ilgili bir sorun yaşamamaktadır. Yüzme, tenis, paten, atletizm, bisiklet, voleybol, basketbol gibi topla oynanan sporlar gibi her spor türü bayanlar tarafından başarı ve sağlıkla uygulanmaktadır. Kişi kendine uyan bir spor bulabilir ve spor yoluyla kendini ifade edebilir.

Egzersiz, ilaç gibi
Menopoz sonrası yıllarda kadınlar için en yararlı aktivite olan egzersiz, sıcak basmasından gece terlemesine kadar birçok şikayetin ortaya çıkmasını önlemektedir. Kadınlar, egzersiz sayesinde sinir sistemini güçlendirerek hem yaşlanmayı geciktirmekte hem de menopoz şikayetlerinden kurtulmaktadır. Yapılan araştırmalar, düzenli egzersiz yapan kadınların daha az hareket edenlere oranla diyabet riskini yarıya indirdiğini ortaya koymuştur. Binlerce kadın üzerinde 15 yıl süren araştırma sonuçlarına göre; egzersizle menopozda ortaya çıkan sıcak basmaları, gece terlemeleri, üreme sistemi ve boşaltım sistemi yollarında tahriş ve incelme, depresyon, kalp hastalıkları risk faktörleri, osteoporoz ve uykusuzluk şikayetleri azalmaktadır.

Gençleşmenin yolu
Menopoz döneminde birçok kadın, ‘Yaşlanıyorum endişesi’ yaşamaktadır. Uzmanlar ise uzayan yaşam süresini hatırlatarak, ‘Menopozu keyifli geçirmenin yollarını bulun’ uyarılarında bulunmaktadır. Fiziksel aktivitedeki azalma yaşlanma etkilerini hızlandırıyor. Egzersiz ile kilo kontrolünün sağlanmasının yanında cilt, akciğerler, sindirim sistemi ve sinir sistemi kuvvetleniyor ve yaşlanma etkileri gecikiyor.

Diyabet riski de azalıyor
Kilo sorunu olan kadınlar, fiziki aktiviteye başlayarak kilo kaybıyla gelecekte karşılaşabileceği şeker hastalığı riskini azaltmış olmaktadır. Yaşları 55 ila 69 arasında bulunan 41 bin kadında yapılan bir araştırma bulgularına göre; düzenli egzersiz yapan kadınların şeker hastalığına yakalanma riski, egzersiz yapmayanlara oranla yüzde 31 azalıyor. Haftada dörtten fazla egzersiz yapan kadınlarda, şeker hastalığı yüzde 50 daha az görülmektedir.

Bu hataları yapmayın
Egzersiz yaparken dikkat edilmesi gereken en kritik nokta efor yoğunluğu. Her birey için bu egzersiz nabzı farklıdır ve egzersiz esnasında bu limitler aşılmamalıdır. Egzersizin yoğunluğu ideal olarak ergospirometrik yöntem kullanılarak yapılan efor testi ile belirlenebilmektedir. Kişi için egzersiz programı hazırlanmadan önce ‘Ergospirometri inceleme’ yapılmakta ve bu incelemede efor esnasında bireyin oksijen tüketimi ölçülerek, nabız ve efor yoğunluğu tespit edilmektedir.

Bu şikayetleri önemseyin
Egzersiz yaparken tehlikeli durum olduğunu işaret eden şikayetler:

Günümüzde en sık gözlenen hastalıklar olan kalp-damar rahatsızlıkları (tüm ölüm nedenlerin yüzde 50’si) çok erken yaşlarda başlamakla beraber, özellikle erkekler için 35, kadınlar için 40 yaşından sonra önemli bir risk oluşturmaktadır. Egzersiz esnasında yakınanlar, nefes darlığı veya göğüs ağrısı gibi şikayetleri olanların muhakkak bir ‘sporcu check-up programından geçmesi gerekmektedir.

Kimler spor hekimi kontrolünden geçmeli?

Spora yeni başlayanlar Ailesinde kalp hastalığı olanlar Kolesterol Yüksek tansiyon Şeker hastalığı Stresli bir yaşam tarzı olanlar Obezler

Düzenli egzersizin yararları
  Esneklik ve gevşeme sağlanıyor

  Eklem katılığı ve kas ağrıları azalıyor

  Enerji ve güç elde ediliyor

Herkesin ihtiyacı farklı
Egzersizin de kurallarına uygun ve doğru bir şekilde yapılması gereklidir. Herkesin egzersiz gereksimi farklıdır ve her birey için farklı öncelikler söz konusu olmaktadır. Bireyin yaşı, kondisyon düzeyi, sağlık durumu gibi çok çeşitli değişkenler egzersiz programının içeriğini etkiler. Özellikle belli bir yaş üzerinde egzersiz yapanların veya egzersize yeni başlayanların dikkatli olması gereklidir.

Her kadın için özel bir egzersiz reçetesi
Sağlıklı bir menopoz için sadece egzersiz yapmak yeterli değildir. Risk faktörleri belirlenip kişinin vücut yapısına ve sağlık durumuna göre, her kadın için ayrı egzersiz programı hazırlanmaktadır. Ancak birden egzersiz programına hazırlanma, vücutta stres etkisi yaratabileceğinden; yoğun egzersiz, organizma üzerinde metabolizmayı yüzde iki binlere ulaşan seviyelerde artırarak önemli bir stres oluşturmaktadır. Sağlıklı kişiler bu yükü kolayca kaldırır. Ancak, özellikle kalp hastaları için yüksek düzeydeki eforlar riskli olabilmektedir. Bu nedenle hastane koşullarında koşu bandı üzerinde yapılan efor testi incelemesi ile kalbin egzersize uyumu test edilmelidir.

YORUMLAR

Bir Cevap Yazın

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi: