Ölüm Yasını Atlatmak

02.01.2013
102
Ölüm Yasını Atlatmak

Ölüm zor ama yas dönemi daha zor bir süreçtir. Kayıp ve yas sürecinin son derece doğal ancak aşılması zor bir süreçtir. Yakınımızı kaybetmeyi kabullenmeyen bizler, ilk başta inkâr edip öfkelensek de pazarlık ve çaresizlikten sonra bu acıyı kabul ediyoruz.

Uzm. Psikolog Nazende Ceren Öksüz

Ölüm kabul edilmesi zor ama yas süreci kimi durumlarda kurtulamayabiliyoruz. Küçük bir eşyamızı yitirdiğimizde bile üzülmekten kendimizi alıkoyamazken, sevdiğimiz birini kaybettiğimizde yaşanılan psikolojik travmanın ne kadar yıkıcı olduğunu bir düşünün.

Hiç kimsenin sevdiklerini kaybetmek istemez. Ölüm zamansız bir şeydir. Bu durumda kişinin hayata hemen kaldığı yerden devam etmesinin mümkün olmuyor. Kişinin bu dönemde yaşadığı öfke, üzüntü, çökkünlük, çaresizlik, suçluluk ve pişmanlık gibi duyguların diğer duygularını bastırır.

Kişinin biyolojik yapısı gibi psikolojik bir yapısının da olduğunu unutulmaması gerekir. Her bozulan dengenin yeni bir dengenin başlangıcıdır. Bu zor süreçte koruyucu faktörlerin önemlidir. Bu süreçte zaman, aile desteği ve sosyal destek, bizi koruyan iç kaynaklarımızdır. Bir kayıp halinde kişinin 5 temel psikolojiye maruz kalınır. Bu duygular; inkâr, öfke, pazarlık aşaması, çaresizlik ve kabul şeklinde sıraladı.

İnkâr:

İnkârın derecesi kişiden kişiye göre değişebilir. Örneğin ölen yakınının arkasından “hayır beni bırakamazsın” şeklinde ağlayan kişiyle, evde ölen yakınını arayan ya da kendini gece yarısı mezarlıkta bulan kişinin inkâr etme derecesi aynı değildir. Muhtemelen ikinci örnekteki kişi yas sürecini daha yavaş ve zor atlatacaktır.  İnkâr mekanizmasını cenaze törenlerinde de görebiliriz.

Örneğin evlilik öncesi ölen kişinin tabutuna gelinlik sarılması gibi… İlk tepki olarak inkâr mekanizmasını kullanmamız adeta bir helikopterin piste yumuşak iniş yapmaya hazırlanması gibidir. Kişi için ölüm o kadar ağır bir darbedir ki, bu farkındalık yerine tam tersini kullanmak daha tercih edilesidir. Şok ve uyuşma hissi de bu döneme eşlik edebilir.

Öfke:

Kaybedilen kişiye veya bu kişinin tartışma yaşadığı herhangi birine, ölüm sebebine yöneltilebilir.

Pazarlık Aşaması:

Örneğin kişi: “eğer bu yoldan kırmızı renk araba geçerse yaşadıklarım bir rüyadır” der. Bunu en yalın haliyle çocuklarda görebiliriz. Çocuk, bundan sonra hep söz dinlerse ölen kişinin geri dönüp dönmeyeceğini sorgulayabilir. Fakat yetişkin bireylerde de var olan ve doğal bir durumdur.

Çaresizlik:

Bu aşamada kişinin başından geçen durumu daha fazla idrak edebildiğini, taşların yerine oturmaya başladığını, fakat beraberinde çökkünlük ve çaresizlik duygularıyla acının devam ettiğini söylenebilir. Yaşananların farkına daha fazla varmakla beraber zihindeki bulanıklık, iştah ve uykuda düzensizlik, zaman zaman ağlamaklı olma, yaşamdan zevk alamama gibi durumlar devam eder.

Kabul Ve Yaşamı Yeniden Düzenleme:

Kaybedilen kişiye duyulan özlemin devam etmesiyle birlikte hayatın devam eder. Kişi günlük yaşamına geri dönmüştür. Kabul, önce zihinsel sonra duygusal süreçle meydana gelir. Yani, “her şeye rağmen hayat akıyor” derken gözleriniz dolmaya devam eder.

Siz içinizden bunları söyledikçe duygularınız da durağanlaşmaya başlar. Zaman zaman özlem ve üzüntü hissetseniz de günlük yaşamınıza geri dönersiniz. Hayatın diğer alanlarıyla ilgilenmeye başlarsınız.

Bu sürecin çok kolay olmadığını, kaybın ve sonrasında yaşanan yas sürecinin doğal tepkilerdir. Yas sürecinin süresine dikkat edilmelidir.

Yas Süreci Ne Zaman Problem Haline Gelir?

Yas süreci 3 aydan uzun süredir devam ediyor ve aşağıdaki belirtiler 1 aydır sürekli halde varsa yardım almamız gerekmektedir. Aşağıdaki belirtiler yas sürecinin problem haline geldiğine işarettir:

 

–          İntihar düşünceleri

–          Alkol ve madde kullanımı

–          Kendimizi rüyadaymış, boşluktaymış gibi hissetme ya da hissizlik

–          Öfke patlamaları

–          Nedensiz aşırı neşelilik

–          Olayı hiç olmamış gibi davranma

–          Uyku ve iştah düzensizliği

–          Önceki travmaların tetiklenmesiyle sürekli olarak aynı düşüncelerle meşgul olma, günlük hayata devam edememe.

 

 

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.